11.13

प्रतीवापे यथालाभं दन्तीद्रवन्तीचित्रकलाङ्गलीपूतिकप्रवालतालपत्त्रीविडसुवर्चिकाकनकक्षीरीहिङ्गुवचातिविषाः समाः श्लक्ष्णचूर्णाः शुक्तिप्रमाणाः प्रतीवापः

pratīvāpe yathālābhaṃ dantīdravantīcitrakalāṅgalīpūtikapravālatālapattrīviḍasuvarcikākanakakṣīrīhiṅguvacātiviṣāḥ samāḥ ślakṣṇacūrṇāḥ śuktipramāṇāḥ pratīvāpaḥ

11.13.2

स एव सप्रतीवापः पक्वः पाक्यस्तीक्ष्णः

sa eva sapratīvāpaḥ pakvaḥ pākyastīkṣṇaḥ

11.14

तेषां यथाव्याधिबलम् उपयोगः

teṣāṃ yathāvyādhibalam upayogaḥ

11.15

क्षीणबले तु क्षारोदकम् आवपेद्बलकरणार्थम्

kṣīṇabale tu kṣārodakam āvapedbalakaraṇārtham

11.16

भवतश् चात्र

bhavataś cātra

11.16.2

नैवातितीक्ष्णो न मृदुः शुक्लः श्लक्ष्णो ऽथ पिच्छिलः

naivātitīkṣṇo na mṛduḥ śuklaḥ ślakṣṇo 'tha picchilaḥ

11.16.3

अविष्यन्दी शिवः शीघ्रः क्षारो ह्यष्टगुणः स्मृतः

aviṣyandī śivaḥ śīghraḥ kṣāro hyaṣṭaguṇaḥ smṛtaḥ

11.17

अतिमार्दवश्वैत्यौष्ण्यतैक्ष्ण्यपैच्छिल्यसर्पिताः

atimārdavaśvaityauṣṇyataikṣṇyapaicchilyasarpitāḥ

11.17.2

सान्द्रतापक्वता हीनद्रव्यता दोष उच्यते

sāndratāpakvatā hīnadravyatā doṣa ucyate

11.18

तत्र क्षारसाध्यव्याधिव्याधितम् उपवेश्य निवातातपे देशे ऽसंबाधे ऽग्रोपहरणीयोक्तेन विधानेनोपसंभृतसम्भारं ततो ऽस्य तमवकाशं निरीक्ष्यावघृष्यावलिख्य प्रच्छयित्वा शलाकया क्षारं प्रतिसारयेत् दत्त्वा

tatra kṣārasādhyavyādhivyādhitam upaveśya nivātātape deśe 'saṃbādhe 'gropaharaṇīyoktena vidhānenopasaṃbhṛtasambhāraṃ tato 'sya tamavakāśaṃ nirīkṣyāvaghṛṣyāvalikhya pracchayitvā śalākayā kṣāraṃ pratisārayet dattvā

11.19

तस्मिन्निपतिते व्याधौ कृष्णता दग्धलक्षणम्

tasminnipatite vyādhau kṛṣṇatā dagdhalakṣaṇam

11.19.2

तत्राम्लवर्गः शमनः सर्पिर्मधुकसंयुतः

tatrāmlavargaḥ śamanaḥ sarpirmadhukasaṃyutaḥ

11.20

अथ चेत् स्थिरमूलत्वात् क्षारदग्धं न शीर्यते

atha cet sthiramūlatvāt kṣāradagdhaṃ na śīryate

11.20.2

इदमालेपनं तत्र समग्रमवचारयेत्

idamālepanaṃ tatra samagramavacārayet

11.21

अम्लकाञ्जिकबीजानि तिलान् मधुकम् एव च

amlakāñjikabījāni tilān madhukam eva ca

11.21.2

प्रपेष्य समभागानि तेनैनमनुलेपयेत्

prapeṣya samabhāgāni tenainamanulepayet

11.22

तिलकल्कः समधुको घृताक्तो व्रणरोपणः

tilakalkaḥ samadhuko ghṛtākto vraṇaropaṇaḥ

11.22.2

रसेनाम्लेन तीक्ष्णेन वीर्योष्णेन च योजितः

rasenāmlena tīkṣṇena vīryoṣṇena ca yojitaḥ

11.23

आग्नेयेनाग्निना तुल्यः कथं क्षारः प्रशाम्यति

āgneyenāgninā tulyaḥ kathaṃ kṣāraḥ praśāmyati

11.23.2

एवं चेन्मन्यसे वत्स प्रोच्यमानं निबोध मे

evaṃ cenmanyase vatsa procyamānaṃ nibodha me

Suśrutasaṃhitā