45.140.2

बृंहणीयं मधु नवं नातिश्लेष्महरं सरम्

bṛṃhaṇīyaṃ madhu navaṃ nātiśleṣmaharaṃ saram

45.141

मेदःस्थौल्यापहं ग्राहि पुराणमतिलेखनम्

medaḥsthaulyāpahaṃ grāhi purāṇamatilekhanam

45.141.2

दोषत्रयहरं पक्वमाममम्लं त्रिदोषकृत्

doṣatrayaharaṃ pakvamāmamamlaṃ tridoṣakṛt

45.142

तद्युक्तं विविधैर् योगैर् निहन्यादामयान् बहून्

tadyuktaṃ vividhair yogair nihanyādāmayān bahūn

45.142.2

नानाद्रव्यात्मकत्वाच्च योगवाहि परं मधु

nānādravyātmakatvācca yogavāhi paraṃ madhu

45.143

तत्तु नानाद्रव्यरसगुणवीर्यविपाकविरुद्धानां पुष्परसानां सविषमक्षिकासंभवत्वाच्चानुष्णोपचारम्

tattu nānādravyarasaguṇavīryavipākaviruddhānāṃ puṣparasānāṃ saviṣamakṣikāsaṃbhavatvāccānuṣṇopacāram

45.144

उष्णैर् विरुध्यते सर्वं विषान्वयतया मधु

uṣṇair virudhyate sarvaṃ viṣānvayatayā madhu

45.144.2

उष्णार्तमुष्णैर् उष्णे वा तन्निहन्ति यथा विषम्

uṣṇārtamuṣṇair uṣṇe vā tannihanti yathā viṣam

45.145

तत्सौकुमार्याच्च तथैव शैत्यान्नानौषधीनां रससंभवाच्च

tatsaukumāryācca tathaiva śaityānnānauṣadhīnāṃ rasasaṃbhavācca

45.145.2

उष्णैर् विरुध्येत विशेषतश्च तथान्तरीक्षेण जलेन चापि

uṣṇair virudhyeta viśeṣataśca tathāntarīkṣeṇa jalena cāpi

45.146

उष्णेन मधु संयुक्तं वमनेष्ववचारितम्

uṣṇena madhu saṃyuktaṃ vamaneṣvavacāritam

45.146.2

अपाकादनवस्थानान्न विरुध्येत पूर्ववत्

apākādanavasthānānna virudhyeta pūrvavat

45.147

मध्वामात्परतस्त्वन्यदामं कष्टं न विद्यते

madhvāmātparatastvanyadāmaṃ kaṣṭaṃ na vidyate

45.147.2

विरुद्धोपक्रमत्वात्तत् सर्वं हन्ति यथा विषम्

viruddhopakramatvāttat sarvaṃ hanti yathā viṣam

45.148

इक्षवो मधुरा मधुरविपाका गुरवः शीताः स्निग्धा बल्या वृष्या मूत्रला रक्तपित्तप्रशमनाः कृमिकफकराश्चेति

ikṣavo madhurā madhuravipākā guravaḥ śītāḥ snigdhā balyā vṛṣyā mūtralā raktapittapraśamanāḥ kṛmikaphakarāśceti

45.148.2

ते चानेकविधाः तद्यथा

te cānekavidhāḥ tadyathā

45.149

पौण्ड्रको भीरुकश्चैव वंशकः श्वेतपोरकः

pauṇḍrako bhīrukaścaiva vaṃśakaḥ śvetaporakaḥ

45.149.2

कान्तारस्तापसेक्षुश्च काष्ठेक्षुः सूचिपत्रकः

kāntārastāpasekṣuśca kāṣṭhekṣuḥ sūcipatrakaḥ

45.150

नेपालो दीर्घपत्त्रश्च नीलपोरो ऽथ कोशकृत्

nepālo dīrghapattraśca nīlaporo 'tha kośakṛt

45.150.2

इत्येता जातयः स्थौल्याद् गुणान् वक्ष्याम्यतः परम्

ityetā jātayaḥ sthaulyād guṇān vakṣyāmyataḥ param

Suśrutasaṃhitā