45.130

सर्वेभ्यस्त्विह तैलेभ्यस्तिलतैलं विशिष्यते

sarvebhyastviha tailebhyastilatailaṃ viśiṣyate

45.130.2

निष्पत्तेस्तद्गुणत्वाच्च तैलत्वम् इतरेष्वपि

niṣpattestadguṇatvācca tailatvam itareṣvapi

45.131

ग्राम्यानूपौदकानां च वसामेदोमज्जानो गुरूष्णमधुरा वातघ्नाः जाङ्गलैकशफक्रव्यादादीनां लघुशीतकषाया रक्तपित्तघ्नाः प्रतुदविष्किराणां श्लेष्मघ्नाः

grāmyānūpaudakānāṃ ca vasāmedomajjāno gurūṣṇamadhurā vātaghnāḥ jāṅgalaikaśaphakravyādādīnāṃ laghuśītakaṣāyā raktapittaghnāḥ pratudaviṣkirāṇāṃ śleṣmaghnāḥ

45.131.2

तत्र घृततैलवसामेदोमज्जानो यथोत्तरं गुरुविपाका वातहराश्च

tatra ghṛtatailavasāmedomajjāno yathottaraṃ guruvipākā vātaharāśca

45.132

मधु तु मधुरं कषायानुरसं रूक्षं शीतमग्निदीपनं वर्ण्यं स्वर्यं लघु सुकुमारं लेखनं हृद्यं वाजीकरणं संधानं शोधनं रोपणं संग्राहि चक्षुष्यं प्रसादनं सूक्ष्ममार्गानुसारि पित्तश्लेष्ममेदोमेहहिक्काश्वासकासातिसारच्छर्दितृष्णाकृमिविषप्रशमनं ह्लादि त्रिदोषप्रशमनं च तत्तु लघुत्वात्कफघ्नं पैच्छिल्यान्माधुर्यात्कषायभावाच्च वातपित्तघ्नम्

madhu tu madhuraṃ kaṣāyānurasaṃ rūkṣaṃ śītamagnidīpanaṃ varṇyaṃ svaryaṃ laghu sukumāraṃ lekhanaṃ hṛdyaṃ vājīkaraṇaṃ saṃdhānaṃ śodhanaṃ ropaṇaṃ saṃgrāhi cakṣuṣyaṃ prasādanaṃ sūkṣmamārgānusāri pittaśleṣmamedomehahikkāśvāsakāsātisāraccharditṛṣṇākṛmiviṣapraśamanaṃ hlādi tridoṣapraśamanaṃ ca tattu laghutvātkaphaghnaṃ paicchilyānmādhuryātkaṣāyabhāvācca vātapittaghnam

45.133

पौत्तिकं भ्रामरं क्षौद्रं माक्षिकं छात्त्रम् एव च

pauttikaṃ bhrāmaraṃ kṣaudraṃ mākṣikaṃ chāttram eva ca

45.133.2

आर्घ्यमौद्दालकं दालमित्यष्टौ मधुजातयः

ārghyamauddālakaṃ dālamityaṣṭau madhujātayaḥ

45.134

विशेषात्पौत्तिकं तेषु रूक्षोष्णं सविषान्वयात्

viśeṣātpauttikaṃ teṣu rūkṣoṣṇaṃ saviṣānvayāt

45.134.2

वातासृक्पित्तकृच्छेदि विदाहि मदकृन्मधु

vātāsṛkpittakṛcchedi vidāhi madakṛnmadhu

45.135

पैच्छिल्यात् स्वादुभूयस्त्वाद्भ्रामरं गुरुसंज्ञितम्

paicchilyāt svādubhūyastvādbhrāmaraṃ gurusaṃjñitam

45.135.2

क्षौद्रं विशेषतो ज्ञेयं शीतलं लघु लेखनम्

kṣaudraṃ viśeṣato jñeyaṃ śītalaṃ laghu lekhanam

45.136

तस्माल्लघुतरं रूक्षं माक्षिकं प्रवरं स्मृतम्

tasmāllaghutaraṃ rūkṣaṃ mākṣikaṃ pravaraṃ smṛtam

45.136.2

श्वासादिषु च रोगेषु प्रशस्तं तद्विशेषतः

śvāsādiṣu ca rogeṣu praśastaṃ tadviśeṣataḥ

45.137

स्वादुपाकं गुरु हिमं पिच्छिलं रक्तपित्तजित्

svādupākaṃ guru himaṃ picchilaṃ raktapittajit

45.137.2

श्वित्रमेहकृमिघ्नं च विद्याच्छात्त्रं गुणोत्तरम्

śvitramehakṛmighnaṃ ca vidyācchāttraṃ guṇottaram

45.138

आर्घ्यं मध्वतिचक्षुष्यं कफपित्तहरं परम्

ārghyaṃ madhvaticakṣuṣyaṃ kaphapittaharaṃ param

45.138.2

कषायं कटु पाके च बल्यं तिक्तमवातकृत्

kaṣāyaṃ kaṭu pāke ca balyaṃ tiktamavātakṛt

45.139

औद्दालकं रुचिकरं स्वर्यं कुष्ठविषापहम्

auddālakaṃ rucikaraṃ svaryaṃ kuṣṭhaviṣāpaham

45.139.2

कषायमुष्णमम्लं च पित्तकृत् कटुपाकि च

kaṣāyamuṣṇamamlaṃ ca pittakṛt kaṭupāki ca

45.140

छर्दिमेहप्रशमनं मधु रूक्षं दलोद्भवम्

chardimehapraśamanaṃ madhu rūkṣaṃ dalodbhavam

Suśrutasaṃhitā