45.103

चक्षुष्यमग्र्यं स्त्रीणां तु सर्पिः स्यादमृतोपमम्

cakṣuṣyamagryaṃ strīṇāṃ tu sarpiḥ syādamṛtopamam

45.103.2

वृद्धिं करोति देहाग्न्योर् लघुपाकं विषापहम्

vṛddhiṃ karoti dehāgnyor laghupākaṃ viṣāpaham

45.104

कषायं बद्धविण्मूत्रम् तिक्तमग्निकरं लघु

kaṣāyaṃ baddhaviṇmūtram tiktamagnikaraṃ laghu

45.104.2

हन्ति कारेणवं सर्पिः कफकुष्ठविषक्रिमीन्

hanti kāreṇavaṃ sarpiḥ kaphakuṣṭhaviṣakrimīn

45.105

क्षीरघृतं पुनः संग्राहि रक्तपित्तभ्रममूर्च्छाप्रशमनं नेत्ररोगहितं च

kṣīraghṛtaṃ punaḥ saṃgrāhi raktapittabhramamūrcchāpraśamanaṃ netrarogahitaṃ ca

45.106

सर्पिर्मण्डस्तु मधुरः सरो योनिश्रोत्राक्षिशिरसां शूलघ्नो बस्तिनस्याक्षिपूरणेषूपदिश्यते

sarpirmaṇḍastu madhuraḥ saro yoniśrotrākṣiśirasāṃ śūlaghno bastinasyākṣipūraṇeṣūpadiśyate

45.107

सर्पिः पुराणं सरं कटुविपाकं त्रिदोषापहं मूर्च्छामदोन्मादोदरज्वरगरशोषापस्मारयोनिश्रोत्राक्षिशिरःशूलघ्नं दीपनं बस्तिनस्याक्षिपूरणेषूपदिश्यते

sarpiḥ purāṇaṃ saraṃ kaṭuvipākaṃ tridoṣāpahaṃ mūrcchāmadonmādodarajvaragaraśoṣāpasmārayoniśrotrākṣiśiraḥśūlaghnaṃ dīpanaṃ bastinasyākṣipūraṇeṣūpadiśyate

45.108

भवति चात्र

bhavati cātra

45.108.2

पुराणं तिमिरश्वासपीनसज्वरकासनुत्

purāṇaṃ timiraśvāsapīnasajvarakāsanut

45.108.3

मूर्च्छाकुष्ठविषोन्मादग्रहापस्मारनाशनम्

mūrcchākuṣṭhaviṣonmādagrahāpasmāranāśanam

45.109

एकादशशतं चैव वत्सरानुषितं घृतम्

ekādaśaśataṃ caiva vatsarānuṣitaṃ ghṛtam

45.109.2

रक्षोघ्नं कुम्भसर्पिः स्यात् परतस्तु महाघृतम्

rakṣoghnaṃ kumbhasarpiḥ syāt paratastu mahāghṛtam

45.110

पेयं महाघृतं भूतैः कफघ्नं पवनाधिकैः

peyaṃ mahāghṛtaṃ bhūtaiḥ kaphaghnaṃ pavanādhikaiḥ

45.110.2

बल्यं पवित्रं मेध्यं च विशेषात्तिमिरापहम्

balyaṃ pavitraṃ medhyaṃ ca viśeṣāttimirāpaham

45.111

सर्वभूतहरं चैव घृतमेतत् प्रशस्यते

sarvabhūtaharaṃ caiva ghṛtametat praśasyate

45.112

तैलं त्वाग्नेयम् उष्णं तीक्ष्णं मधुरं मधुरविपाकं बृंहणं प्रीणनं व्यवायि सूक्ष्मं विशदं गुरु सरं विकासि वृष्यं त्वक्प्रसादनं शोधनं मेधामार्दवमांसस्थैर्यवर्णबलकरं चक्षुष्यं बद्धमूत्रं लेखनं तिक्तकषायानुरसं पाचनम् अनिलबलासक्षयकरं क्रिमिघ्नम् अशितपित्तजननं योनिशिरःकर्णशूलप्रशमनं गर्भाशयशोधनं च तथा छिन्नभिन्नविद्धोत्पिष्टच्युतमथितक्षतपिच्चितभग्नस्फुटितक्षाराग्निदग्धविश्लिष्टदारिताभिहतदुर्भग्नमृगव्यालविदष्टप्रभृतिषु च परिषेकाभ्यङ्गावगाहादिषु तिलतैलं प्रशस्यते

tailaṃ tvāgneyam uṣṇaṃ tīkṣṇaṃ madhuraṃ madhuravipākaṃ bṛṃhaṇaṃ prīṇanaṃ vyavāyi sūkṣmaṃ viśadaṃ guru saraṃ vikāsi vṛṣyaṃ tvakprasādanaṃ śodhanaṃ medhāmārdavamāṃsasthairyavarṇabalakaraṃ cakṣuṣyaṃ baddhamūtraṃ lekhanaṃ tiktakaṣāyānurasaṃ pācanam anilabalāsakṣayakaraṃ krimighnam aśitapittajananaṃ yoniśiraḥkarṇaśūlapraśamanaṃ garbhāśayaśodhanaṃ ca tathā chinnabhinnaviddhotpiṣṭacyutamathitakṣatapiccitabhagnasphuṭitakṣārāgnidagdhaviśliṣṭadāritābhihatadurbhagnamṛgavyālavidaṣṭaprabhṛtiṣu ca pariṣekābhyaṅgāvagāhādiṣu tilatailaṃ praśasyate

45.113

तद्बस्तिषु च पानेषु नस्ये कर्णाक्षिपूरणे

tadbastiṣu ca pāneṣu nasye karṇākṣipūraṇe

45.113.2

अन्नपानविधौ चापि प्रयोज्यं वातशान्तये

annapānavidhau cāpi prayojyaṃ vātaśāntaye

45.114

एरण्डतैलं मधुरमुष्णं तीक्ष्णं दीपनं कटु कषायानुरसं सूक्ष्मं स्रोतोविशोधनं त्वच्यं वृष्यं मधुरविपाकं वयःस्थापनं योनिशुक्रविशोधनमारोग्यमेधाकान्तिस्मृतिबलकरं वातकफहरम् अधोभागदोषहरं च

eraṇḍatailaṃ madhuramuṣṇaṃ tīkṣṇaṃ dīpanaṃ kaṭu kaṣāyānurasaṃ sūkṣmaṃ srotoviśodhanaṃ tvacyaṃ vṛṣyaṃ madhuravipākaṃ vayaḥsthāpanaṃ yoniśukraviśodhanamārogyamedhākāntismṛtibalakaraṃ vātakaphaharam adhobhāgadoṣaharaṃ ca

45.115

निम्बातसीकुसुम्भमूलकजीमूतकवृक्षककृतवेधनार्ककम्पिल्लकहस्तिकर्णपृथ्वीकापीलुकरञ्जेङ्गुदीशिग्रुसर्षपसुवर्चलाविडङ्गज्योतिष्मतीफलतैलानि तीक्ष्णानि लघून्युष्णवीर्याणि कटूनि कटुविपाकानि सराण्य् अनिलकफकृमिकुष्ठप्रमेहशिरोरोगापहराणि चेति

nimbātasīkusumbhamūlakajīmūtakavṛkṣakakṛtavedhanārkakampillakahastikarṇapṛthvīkāpīlukarañjeṅgudīśigrusarṣapasuvarcalāviḍaṅgajyotiṣmatīphalatailāni tīkṣṇāni laghūnyuṣṇavīryāṇi kaṭūni kaṭuvipākāni sarāṇy anilakaphakṛmikuṣṭhapramehaśirorogāpaharāṇi ceti

Suśrutasaṃhitā