45.10

यो ऽवगाहेत वर्षासु पिबेद्वापि नवं जलम्

yo 'vagāheta varṣāsu pibedvāpi navaṃ jalam

45.10.2

स बाह्याभ्यन्तरान् रोगान् प्राप्नुयात् क्षिप्रम् एव तु

sa bāhyābhyantarān rogān prāpnuyāt kṣipram eva tu

45.11

तत्र यत् पङ्कशैवलहठतृणपद्मपत्रप्रभृतिभिर् अवच्छन्नं शशिसूर्यकिरणानिलैर् नाभिजुष्टं गन्धवर्णरसोपसृष्टं च तद्व्यापन्नमिति विद्यात्

tatra yat paṅkaśaivalahaṭhatṛṇapadmapatraprabhṛtibhir avacchannaṃ śaśisūryakiraṇānilair nābhijuṣṭaṃ gandhavarṇarasopasṛṣṭaṃ ca tadvyāpannamiti vidyāt

45.11.2

तस्य स्पर्शरूपरसगन्धवीर्यविपाकदोषाः षट् सम्भवन्ति

tasya sparśarūparasagandhavīryavipākadoṣāḥ ṣaṭ sambhavanti

45.11.3

तत्र खरता पैच्छिल्यमौष्ण्यं दन्तग्राहिता च स्पर्शदोषः पङ्कसिकताशैवालबहुवर्णता रूपदोषः व्यक्तरसता रसदोषः अनिष्टगन्धता गन्धदोषः यदुपयुक्तं तृष्णागौरवशूलकफप्रसेकानापादयति स वीर्यदोषः यदुपयुक्तं चिराद्विपच्यते विष्टम्भयति वा स विपाकदोष इति

tatra kharatā paicchilyamauṣṇyaṃ dantagrāhitā ca sparśadoṣaḥ paṅkasikatāśaivālabahuvarṇatā rūpadoṣaḥ vyaktarasatā rasadoṣaḥ aniṣṭagandhatā gandhadoṣaḥ yadupayuktaṃ tṛṣṇāgauravaśūlakaphaprasekānāpādayati sa vīryadoṣaḥ yadupayuktaṃ cirādvipacyate viṣṭambhayati vā sa vipākadoṣa iti

45.11.4

त एते आन्तरिक्षे न सन्ति

ta ete āntarikṣe na santi

45.12

व्यापन्नस्य चाग्निक्वथनं सूर्यातपप्रतापनं तप्तायःपिण्डसिकतालोष्ट्राणां वा निर्वापणं प्रसादनं च कर्तव्यं नागचम्पकोत्पलपाटलापुष्पप्रभृतिभिश्चाधिवासनम् इति

vyāpannasya cāgnikvathanaṃ sūryātapapratāpanaṃ taptāyaḥpiṇḍasikatāloṣṭrāṇāṃ vā nirvāpaṇaṃ prasādanaṃ ca kartavyaṃ nāgacampakotpalapāṭalāpuṣpaprabhṛtibhiścādhivāsanam iti

45.13

सौवर्णे राजते ताम्रे कांस्ये मणिमये ऽपि वा

sauvarṇe rājate tāmre kāṃsye maṇimaye 'pi vā

45.13.2

पुष्पावतंसं भौमे वा सुगन्धि सलिलं पिबेत्

puṣpāvataṃsaṃ bhaume vā sugandhi salilaṃ pibet

45.14

व्यापन्नं वर्जयेन्नित्यं तोयं यच्चाप्यनार्तवम्

vyāpannaṃ varjayennityaṃ toyaṃ yaccāpyanārtavam

45.14.2

दोषसंजननं ह्येतन्नाददीताहितं तु तत्

doṣasaṃjananaṃ hyetannādadītāhitaṃ tu tat

45.15

व्यापन्नम् सलिलं यस्तु पिबतीहाप्रसादितम्

vyāpannam salilaṃ yastu pibatīhāprasāditam

45.15.2

श्वयथुं पाण्डुरोगं च त्वग्दोषमविपाकताम्

śvayathuṃ pāṇḍurogaṃ ca tvagdoṣamavipākatām

45.16

श्वासकासप्रतिश्यायशूलगुल्मोदराणि च

śvāsakāsapratiśyāyaśūlagulmodarāṇi ca

45.16.2

अन्यान्वा विषमान्रोगान्प्राप्नुयाद् अचिरेण सः

anyānvā viṣamānrogānprāpnuyād acireṇa saḥ

45.17

तत्र सप्त कलुषस्य प्रसादनानि भवन्ति

tatra sapta kaluṣasya prasādanāni bhavanti

45.17.2

तद्यथा कतकगोमेदकबिसग्रन्थिशैवालमूलवस्त्राणि मुक्तामणिश्चेति

tadyathā katakagomedakabisagranthiśaivālamūlavastrāṇi muktāmaṇiśceti

45.18

पञ्च निक्षेपणानि भवन्ति

pañca nikṣepaṇāni bhavanti

45.18.2

तद्यथा फलकं त्र्यष्टकं मुञ्जवलय उदकमञ्चिका शिक्यं चेति

tadyathā phalakaṃ tryaṣṭakaṃ muñjavalaya udakamañcikā śikyaṃ ceti

45.19

सप्त शीतीकरणानि भवन्ति तद्यथा प्रवातस्थापनम् उदकप्रक्षेपणं यष्टिकाभ्रामणं व्यजनं वस्त्रोद्धरणं वालुकाप्रक्षेपणं शिक्यावलम्बनं चेति

sapta śītīkaraṇāni bhavanti tadyathā pravātasthāpanam udakaprakṣepaṇaṃ yaṣṭikābhrāmaṇaṃ vyajanaṃ vastroddharaṇaṃ vālukāprakṣepaṇaṃ śikyāvalambanaṃ ceti

Suśrutasaṃhitā