1.4.2.5

ता इत्य् अनेनानुसंधीयमानावस्थानां स्मर्यमाणताम् अभिदधत्क्षणिकज्ञानवादिमते ऽनुभवसंस्कारोत्पन्नत्वाद् अर्थाकारारूषितत्वे ऽपि स्मृतेः कामम् अनुभवसदृशत्वं भवतु न त्व् अनुभवानुभूतातीतकालार्थव्यवस्थापकत्वं घटते सर्वसंविदन्तर्मुखे तु प्रमातरि सति सर्वं युज्यत इति सूचितवान् इत्य्

tā ity anenānusaṃdhīyamānāvasthānāṃ smaryamāṇatām abhidadhatkṣaṇikajñānavādimate 'nubhavasaṃskārotpannatvād arthākārārūṣitatve 'pi smṛteḥ kāmam anubhavasadṛśatvaṃ bhavatu na tv anubhavānubhūtātītakālārthavyavasthāpakatvaṃ ghaṭate sarvasaṃvidantarmukhe tu pramātari sati sarvaṃ yujyata iti sūcitavān ity

1.4.2.6

एतदर्थिभिः प्रत्यभिज्ञा परीक्ष्या

etadarthibhiḥ pratyabhijñā parīkṣyā

1.4.2.7

ग्रन्थकृतैव तु यत इह युक्तिर् आसूत्रिता ततोऽस्माभिः किंचिद् उद्घाटितम् इति सचेतोभिर् नास्मभ्यम् असूययितव्यम्

granthakṛtaiva tu yata iha yuktir āsūtritā tato'smābhiḥ kiṃcid udghāṭitam iti sacetobhir nāsmabhyam asūyayitavyam

1.4.2.8

मीमांसकपरिहाराय तु एतद् इत्थं व्याख्यातव्यम्

mīmāṃsakaparihārāya tu etad itthaṃ vyākhyātavyam

1.4.2.9

अहं सुखीत्यादिसंविदो यास् ता अन्यत्रेति पुर्यष्टकस्वरूपे प्रमातरि सुखाद्यवस्थाभिर् अनुस्यूते ओतप्रोतरूपे स्फुटं लोकप्रतीतिसाक्षिकं वर्तन्ते तिष्ठन्ति न त्व् अस्मदभ्युपगते ऽस्मिंश् चिदानन्दघने शंकरात्मनि स्वस्वभावे इति न सर्वदा सुखाद्युपाधितिरस्कृतो ऽयमात्मापि तु चिन्मयः

ahaṃ sukhītyādisaṃvido yās tā anyatreti puryaṣṭakasvarūpe pramātari sukhādyavasthābhir anusyūte otaprotarūpe sphuṭaṃ lokapratītisākṣikaṃ vartante tiṣṭhanti na tv asmadabhyupagate 'smiṃś cidānandaghane śaṃkarātmani svasvabhāve iti na sarvadā sukhādyupādhitiraskṛto 'yamātmāpi tu cinmayaḥ

1.4.2.10

यदा तु निजाशुद्धया वक्ष्यमाणयायं स्वस्वरूपं गूहयित्वा तिष्ठति तदा पुर्यष्टकाद्यवस्थायां सुखित्वादिरूपतास्य तत्रापि न निरोधस् तैः सुखादिभिर् अस्येत्य् उक्तम् एवेति न तत्तिरस्कृतो ऽयं कदाचिदपि

yadā tu nijāśuddhayā vakṣyamāṇayāyaṃ svasvarūpaṃ gūhayitvā tiṣṭhati tadā puryaṣṭakādyavasthāyāṃ sukhitvādirūpatāsya tatrāpi na nirodhas taiḥ sukhādibhir asyety uktam eveti na tattiraskṛto 'yaṃ kadācidapi

1.4.2.11

अहं कृशो ऽहं स्थूल इत्यादिप्रतीतिपरिहारेण अहं सुखी दुःखीत्यादि वदतो ऽयमाशयः सुखित्वादिप्रतीतिसंभिन्नां पुर्यष्टकभूमिम् अन्तर्मुखे पदे निमज्जयंस् तदनुषङ्गेण बाह्यस्यापि देहघटादेर् गलनात् प्रत्यभिजानात्य् एव स्वं शिवस्वभावत्वम् इति सर्वथा पुर्यष्टकशमनायैव यत्न आस्थेय इति

ahaṃ kṛśo 'haṃ sthūla ityādipratītiparihāreṇa ahaṃ sukhī duḥkhītyādi vadato 'yamāśayaḥ sukhitvādipratītisaṃbhinnāṃ puryaṣṭakabhūmim antarmukhe pade nimajjayaṃs tadanuṣaṅgeṇa bāhyasyāpi dehaghaṭāder galanāt pratyabhijānāty eva svaṃ śivasvabhāvatvam iti sarvathā puryaṣṭakaśamanāyaiva yatna āstheya iti

1.4.2.12

उक्तोपपत्तिसिद्धां समस्तवादानाम् अनुपपन्नताम् अनुवदन्न् उपपत्तिसिद्धं स्पन्दतत्त्वम् एवास्तीति प्रतिजानाति युक्त्यनुभवागमज्ञो रहस्यगुरुप्रवरः

uktopapattisiddhāṃ samastavādānām anupapannatām anuvadann upapattisiddhaṃ spandatattvam evāstīti pratijānāti yuktyanubhavāgamajño rahasyagurupravaraḥ

1.5.2.1

इह यत्किंचिद्दुःखसुखाद्यान्तरं नीलपीतादिकं बाह्यं ग्राह्यं यच् चैतद् ग्राहकं पुर्यष्टकशरीरेन्द्रियादि तत्तावत्सौषुप्तवद् असंचेत्यमानं स्फुटमेव नास्तीति वक्तुं शक्यम्

iha yatkiṃcidduḥkhasukhādyāntaraṃ nīlapītādikaṃ bāhyaṃ grāhyaṃ yac caitad grāhakaṃ puryaṣṭakaśarīrendriyādi tattāvatsauṣuptavad asaṃcetyamānaṃ sphuṭameva nāstīti vaktuṃ śakyam

1.5.2.2

यदापि तु संचेत्यते तदा संचेत्यमानस्याप्य् अस्य चैतन्यमयत्वाच् चैतन्यम् एवास्तीत्य् आयातम्

yadāpi tu saṃcetyate tadā saṃcetyamānasyāpy asya caitanyamayatvāc caitanyam evāstīty āyātam

1.5.2.3

यदाहुः

yadāhuḥ

1.5.2.3.2

प्रकाशात्मा प्रकाश्यो ऽर्थे नाप्रकाशश् च सिध्यति

prakāśātmā prakāśyo 'rthe nāprakāśaś ca sidhyati

1.5.2.4

इति रहस्यतत्त्वविदोऽस्मत्परमेष्ठिनः श्रीमदुत्पलदेवपादाः श्रीमदीश्वरप्रत्यभिज्ञायाम्

iti rahasyatattvavido'smatparameṣṭhinaḥ śrīmadutpaladevapādāḥ śrīmadīśvarapratyabhijñāyām

1.5.2.5

इहापि वक्ष्यते

ihāpi vakṣyate

1.5.2.5.2

तत्संवेदनरूपेण तादात्म्यप्रतिपत्तितः

tatsaṃvedanarūpeṇa tādātmyapratipattitaḥ

1.5.2.6

इत्यतो दुःखसुखादि नीलादि तद्ग्राहकं च यत्र नास्ति तत्प्रकाशैकघनं तत्त्वमस्ति

ityato duḥkhasukhādi nīlādi tadgrāhakaṃ ca yatra nāsti tatprakāśaikaghanaṃ tattvamasti

1.5.2.7

नन्वेवं सर्वग्राह्यग्राहकोच्छेदे शून्यात्मैव तत्त्वमित्यायातं नेत्याह न चास्ति मूढभावो ऽपि इति

nanvevaṃ sarvagrāhyagrāhakocchede śūnyātmaiva tattvamityāyātaṃ netyāha na cāsti mūḍhabhāvo 'pi iti

1.5.2.8

मूढभावो मूढत्वं शून्यरूपतापि यत्र नास्ति सो ऽपि हि न प्रथते कथमस्ति प्रथते चेत् तर्हि प्रथात्मकत्वान् नासौ कश्चित् प्रथैवास्ति न च प्रथायाः कदाचिद्भावो भवति तदभावे प्रथाभावस्याप्यसिद्धेः

mūḍhabhāvo mūḍhatvaṃ śūnyarūpatāpi yatra nāsti so 'pi hi na prathate kathamasti prathate cet tarhi prathātmakatvān nāsau kaścit prathaivāsti na ca prathāyāḥ kadācidbhāvo bhavati tadabhāve prathābhāvasyāpyasiddheḥ

1.5.2.9

भविष्यति चैतत्

bhaviṣyati caitat

1.5.2.9.2

न तु यो ऽन्तर्मुखो भावः

na tu yo 'ntarmukho bhāvaḥ

Spandakārikānirṇaya