1.3.2.5

एवकारोऽप्यर्थे भिन्नक्रमस् तदभावेऽपि न निवर्तत इत्यर्थः

evakāro'pyarthe bhinnakramas tadabhāve'pi na nivartata ityarthaḥ

1.3.2.6

जागरादिविभेदस्य विशेषणद्वारेण हेतुस्तदभिन्ने इति तस्माच् छिवस्वभावादभेदेन प्रकाशमानत्वात् प्रकाशरूपे इत्यर्थः

jāgarādivibhedasya viśeṣaṇadvāreṇa hetustadabhinne iti tasmāc chivasvabhāvādabhedena prakāśamānatvāt prakāśarūpe ityarthaḥ

1.3.2.7

यच् च यदेकात्मकं तत्कथं तन्निवृत्ताव् अवतिष्ठते

yac ca yadekātmakaṃ tatkathaṃ tannivṛttāv avatiṣṭhate

1.3.2.8

यद्वा तदिति कर्तृपदम्

yadvā taditi kartṛpadam

1.3.2.9

अभिन्न इति तु केवलमभिन्नत्वं जागरादेः शिवापेक्षमेव

abhinna iti tu kevalamabhinnatvaṃ jāgarādeḥ śivāpekṣameva

1.3.2.10

अर्थात्तत्तत्त्वं जागरादिभेदेऽपि सति प्रसर्पति प्रसरति वैचित्र्यं गृह्णाति तन् नैव स्वभावान् निवर्तत इति योज्यम्

arthāttattattvaṃ jāgarādibhede'pi sati prasarpati prasarati vaicitryaṃ gṛhṇāti tan naiva svabhāvān nivartata iti yojyam

1.3.2.11

किंचायं जाग्रदादिभेदः परिणामो विवर्तो वेति यत् सांख्यपाञ्चरात्रशाब्दिकादयो मन्यन्ते तद्व्युदासायाप्युक्तं तदभिन्न इति

kiṃcāyaṃ jāgradādibhedaḥ pariṇāmo vivarto veti yat sāṃkhyapāñcarātraśābdikādayo manyante tadvyudāsāyāpyuktaṃ tadabhinna iti

1.3.2.12

अवस्थाप्रपञ्चोऽपि यदि चिन्मात्रात् मनागप्य् अतिरिच्येत चिद्रूपं वा तत्परिणतौ मनाग् अतिरिच्येत तन् न किंचिच् च का स्याद् इति तावन् न परिणामोऽस्ति

avasthāprapañco'pi yadi cinmātrāt manāgapy atiricyeta cidrūpaṃ vā tatpariṇatau manāg atiricyeta tan na kiṃcic ca kā syād iti tāvan na pariṇāmo'sti

1.3.2.13

यथोक्तम्

yathoktam

1.3.2.13.2

परिणामोऽचेतनस्य चेतनस्य न युज्यते

pariṇāmo'cetanasya cetanasya na yujyate

1.3.2.14

इति श्रीकिरणे

iti śrīkiraṇe

1.3.2.15

न च भासमानो ऽसाव् असत्यो ब्रह्मतत्त्वस्यापि तथात्वापत्तेः इत्य् असत्यविभक्तान्यरूपोपग्राहिता विवर्त इत्यपि न संगतम्

na ca bhāsamāno 'sāv asatyo brahmatattvasyāpi tathātvāpatteḥ ity asatyavibhaktānyarūpopagrāhitā vivarta ityapi na saṃgatam

1.3.2.16

अनेन चातिदुर्घटकिरत्वम् एव भगवतो ध्वनितम्

anena cātidurghaṭakiratvam eva bhagavato dhvanitam

1.3.2.17

यस्माज् जागरादिविभेदं च प्रकाशयति तत्रैव च स्वाभेदमिति भेदात्मना तदभेदात्मनोभयात्मना च रूपेणापरापरापरापराशक्तित्रयस्वरूपेण स्फुरतीत्य् अनुत्तरषडर्धतत्त्वात्मतया भगवान् एव स्फुरति

yasmāj jāgarādivibhedaṃ ca prakāśayati tatraiva ca svābhedamiti bhedātmanā tadabhedātmanobhayātmanā ca rūpeṇāparāparāparāparāśaktitrayasvarūpeṇa sphuratīty anuttaraṣaḍardhatattvātmatayā bhagavān eva sphurati

1.3.2.18

अतश्चजागरादिदशावस्थितो ऽपि एवमिमं स्वस्वभावं परिशीलयन् यश्चिनुते स शंकर एवेत्युपदिष्टं

ataścajāgarādidaśāvasthito 'pi evamimaṃ svasvabhāvaṃ pariśīlayan yaścinute sa śaṃkara evetyupadiṣṭaṃ

1.3.2.19

अथ ये एकमेवेदं संविद्रूपं हर्षविषादाद्यनेकाकारविवर्तं पश्याम इत्युक्त्या ज्ञानसंतान एव तत्त्वमिति सौगता मन्यन्ते ये चाहंप्रतीतिप्रत्येयः सदैव सुखाद्युपधितिरस्कृत आत्मेति मीमांसकाः प्रतिपन्नास् तानेकेनैव

atha ye ekamevedaṃ saṃvidrūpaṃ harṣaviṣādādyanekākāravivartaṃ paśyāma ityuktyā jñānasaṃtāna eva tattvamiti saugatā manyante ye cāhaṃpratītipratyeyaḥ sadaiva sukhādyupadhitiraskṛta ātmeti mīmāṃsakāḥ pratipannās tānekenaiva

1.4.2.1

य एवाहं सुखी स एव दुःखी सुखानुशायिना रागेण युक्तत्वाद् रक्तो दुःखानुशायिना द्वेषेण सम्बन्धाद् द्विष्टेत्यादयः संविदो ज्ञानानि ता अन्यत्रेति अवस्थातर्य् आत्मतत्त्वे वर्तन्ते तत्रैवान्तर्मुखे विश्राम्यन्ति स्फुटं स्वसाक्षिकं कृत्वा

ya evāhaṃ sukhī sa eva duḥkhī sukhānuśāyinā rāgeṇa yuktatvād rakto duḥkhānuśāyinā dveṣeṇa sambandhād dviṣṭetyādayaḥ saṃvido jñānāni tā anyatreti avasthātary ātmatattve vartante tatraivāntarmukhe viśrāmyanti sphuṭaṃ svasākṣikaṃ kṛtvā

1.4.2.2

अन्यथा क्षणिकज्ञानानां स्वात्ममात्रक्षीणत्वात् तत्संस्कारजन्मनाम् अपि विकल्पानामनुभवागोचरे प्रवृत्त्यभावादनुसंधानम् इदं न घटेत

anyathā kṣaṇikajñānānāṃ svātmamātrakṣīṇatvāt tatsaṃskārajanmanām api vikalpānāmanubhavāgocare pravṛttyabhāvādanusaṃdhānam idaṃ na ghaṭeta

1.4.2.3

चकारास् तुल्ययोगितापरा अनुसंधानं द्योतयन्ति

cakārās tulyayogitāparā anusaṃdhānaṃ dyotayanti

1.4.2.4

कीदृशेऽन्यत्र सुखाद्यवस्था उदयप्रलयिन्यो ऽनुस्यूता दृब्धा यस्मिंस् तस्मिन् सुखाद्यवस्थानुस्यूते ऽन्तःस्रक्सूत्रकल्पतया स्थिते

kīdṛśe'nyatra sukhādyavasthā udayapralayinyo 'nusyūtā dṛbdhā yasmiṃs tasmin sukhādyavasthānusyūte 'ntaḥsraksūtrakalpatayā sthite

Spandakārikānirṇaya