1.2.2.40

इति

iti

1.2.2.41

तथा

tathā

1.2.2.41.2

तस्माच् छब्दार्थचिन्तासु न सावस्था न या शिवः

tasmāc chabdārthacintāsu na sāvasthā na yā śivaḥ

1.2.2.42

इत्यपि च

ityapi ca

1.2.2.43

कुत्रचिदनात्मवादिनि सौगतादौ प्रमातरि कुत्रचिच् च बाधकाभिमते प्रमाणे सति न तस्य निरोधः प्रतिषेधोऽस्ति यतो यस्तस्य प्रतिषेधको यच् च तस्य प्रतिषेधकं प्रमाणं तद्यदि न सिद्धम् अभित्तिकम् एतच् चित्रं सिद्धिश्चास्य प्रकाशते इति तत्सिद्ध्यैव भगवान् आदिसिद्धस्वप्रकाशमूर्तिर् अस्तीत्य् एतत् प्रतिषेधायोदितेनाप्य् अनक्षरमुक्तम्

kutracidanātmavādini saugatādau pramātari kutracic ca bādhakābhimate pramāṇe sati na tasya nirodhaḥ pratiṣedho'sti yato yastasya pratiṣedhako yac ca tasya pratiṣedhakaṃ pramāṇaṃ tadyadi na siddham abhittikam etac citraṃ siddhiścāsya prakāśate iti tatsiddhyaiva bhagavān ādisiddhasvaprakāśamūrtir astīty etat pratiṣedhāyoditenāpy anakṣaramuktam

1.2.2.44

भविष्यति चैतत्

bhaviṣyati caitat

1.2.2.44.2

न तु यो ऽन्तर्मुखो भावः

na tu yo 'ntarmukho bhāvaḥ

1.2.2.45

इत्यत्रान्तरे

ityatrāntare

1.2.2.46

एवं चानेन विश्वोत्तीर्णं विश्वमयं विश्वसर्गसंहारादिकारि शांकरं स्वस्वभावात्मकं तत्त्वम् इत्यभिदधता सर्वेषु पारमेश्वरेषु यदुपास्यं तदितः स्पन्दतत्त्वान् नाधिकं केवलमेतत्स्वातन्त्र्यवशेनैव तदुपासावैचित्र्यम् आभास्यते

evaṃ cānena viśvottīrṇaṃ viśvamayaṃ viśvasargasaṃhārādikāri śāṃkaraṃ svasvabhāvātmakaṃ tattvam ityabhidadhatā sarveṣu pārameśvareṣu yadupāsyaṃ taditaḥ spandatattvān nādhikaṃ kevalametatsvātantryavaśenaiva tadupāsāvaicitryam ābhāsyate

1.2.2.47

वस्तुतस्तु एतद्वीर्यसारम् एवाशेषम्

vastutastu etadvīryasāram evāśeṣam

1.2.2.48

यद्वक्ष्यति

yadvakṣyati

1.2.2.48.2

तदाक्रम्य बलं मन्त्राः सर्वज्ञबलशालिनः

tadākramya balaṃ mantrāḥ sarvajñabalaśālinaḥ

1.2.2.49

इत्येतदपि भङ्ग्या प्रतिपादितम्

ityetadapi bhaṅgyā pratipāditam

1.2.2.50

एवं च न कश्चिद् उक्तचोद्यावकाशः

evaṃ ca na kaścid uktacodyāvakāśaḥ

1.2.2.51

एवमेतादृशेषु चिन्तारत्नप्रायेषु श्रीस्पन्दसूत्रेषु यदन्यैः सर्वैर् विवृतिकृद्भिर् व्याख्यायि यच् चास्माभिः किंचिद् व्याक्रियते तत्रान्तरममत्सरा अनवलिप्ताश् च स्वयमेव विचिन्वन्तु सचेतसो न तु तद् अस्माभिर् उद्घाट्य प्रतिपदं प्रदर्श्यते ग्रन्थगौरवापत्तेः

evametādṛśeṣu cintāratnaprāyeṣu śrīspandasūtreṣu yadanyaiḥ sarvair vivṛtikṛdbhir vyākhyāyi yac cāsmābhiḥ kiṃcid vyākriyate tatrāntaramamatsarā anavaliptāś ca svayameva vicinvantu sacetaso na tu tad asmābhir udghāṭya pratipadaṃ pradarśyate granthagauravāpatteḥ

1.2.2.52

ननु जागरादिदशस्व् ईदृशः स्वभावो नानुभूयते यदि चायमुक्तयुक्तिभिर्न केनचित् निरुध्यते तत् जागराद्यवस्था स्वयमेव निरोत्स्यते इति शङ्कात उक्तमप्यर्थम् अप्रतिपद्यमानं प्रतिबोधयन्न् उपदिशति

nanu jāgarādidaśasv īdṛśaḥ svabhāvo nānubhūyate yadi cāyamuktayuktibhirna kenacit nirudhyate tat jāgarādyavasthā svayameva nirotsyate iti śaṅkāta uktamapyartham apratipadyamānaṃ pratibodhayann upadiśati

1.3.2.1

जागरापरपर्यायो जाग्रच्छब्दः शिष्टप्रयुक्तत्वात्

jāgarāparaparyāyo jāgracchabdaḥ śiṣṭaprayuktatvāt

1.3.2.2

लोकप्रसिद्धे जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तानां भेदे योगिप्रसिद्धे ऽपि वा धारणाध्यानसमाधिरूपे प्रसर्पति अन्यान्यरूपे प्रवहति सति अर्थात् तत्तत्त्वं निजादनपायिनः सर्वस्यात्मभूताच् चानुभवितृरूपात् स्वभावान् नैव निवर्तते

lokaprasiddhe jāgratsvapnasuṣuptānāṃ bhede yogiprasiddhe 'pi vā dhāraṇādhyānasamādhirūpe prasarpati anyānyarūpe pravahati sati arthāt tattattvaṃ nijādanapāyinaḥ sarvasyātmabhūtāc cānubhavitṛrūpāt svabhāvān naiva nivartate

1.3.2.3

यदिहिस्वयंनिवर्तेत तज् जाग्रदाद्य् अपि तत्प्रकाशविनाकृतं न किंचित्प्रकाशेत

yadihisvayaṃnivarteta taj jāgradādy api tatprakāśavinākṛtaṃ na kiṃcitprakāśeta

1.3.2.4

उपलब्धृता चैतदीया जागरास्वप्नयोः सर्वस्य स्वसंवेदनसिद्धा सौषुप्ते यद्यपि सा तथा न चेत्यते तथाप्य् औत्तरकालिकस्मृत्यन्यथानुपपत्त्या सिद्धा उपलब्धृत एव च स्वभावान् न निवर्तते उपलभ्यं त्व् अवस्थादि तन्माहात्म्यान् निवर्ततां कामं कात्र क्षतिः

upalabdhṛtā caitadīyā jāgarāsvapnayoḥ sarvasya svasaṃvedanasiddhā sauṣupte yadyapi sā tathā na cetyate tathāpy auttarakālikasmṛtyanyathānupapattyā siddhā upalabdhṛta eva ca svabhāvān na nivartate upalabhyaṃ tv avasthādi tanmāhātmyān nivartatāṃ kāmaṃ kātra kṣatiḥ

Spandakārikānirṇaya