16.73

तथाप्यथाध्यात्मनवग्रहत्वान् नैवोपशाम्येद् अशुभो वितर्कः

tathāpyathādhyātmanavagrahatvān naivopaśāmyed aśubho vitarkaḥ

16.73.2

हेयः स तद्दोषपरीक्षणेन सश्वापदो मार्ग इवाध्वगेन

heyaḥ sa taddoṣaparīkṣaṇena saśvāpado mārga ivādhvagena

16.74

यथा क्षुधार्तो ऽपि विषेण पृक्तं जिजीविषुर्नेच्छति भोक्तुमन्नम्

yathā kṣudhārto 'pi viṣeṇa pṛktaṃ jijīviṣurnecchati bhoktumannam

16.74.2

तथैव दोषावहमित्यवेत्य जहाति विद्वानशुभं निमित्तम्

tathaiva doṣāvahamityavetya jahāti vidvānaśubhaṃ nimittam

16.75

न दोषतः पश्यति यो हि दोषं कस्तं ततो वारयितुं समर्थः

na doṣataḥ paśyati yo hi doṣaṃ kastaṃ tato vārayituṃ samarthaḥ

16.75.2

गुणं गुणे पश्यति यश्च यत्र स वार्यमाणो ऽपि ततः प्रयाति

guṇaṃ guṇe paśyati yaśca yatra sa vāryamāṇo 'pi tataḥ prayāti

16.76

व्यपत्रपन्ते हि कुलप्रसूता मनःप्रचारैरशुभैः प्रवृत्तैः

vyapatrapante hi kulaprasūtā manaḥpracārairaśubhaiḥ pravṛttaiḥ

16.76.2

कण्ठे मनस्वीव युवा वपुष्मानचाक्षुषैरप्रयतैर्विषक्तैः

kaṇṭhe manasvīva yuvā vapuṣmānacākṣuṣairaprayatairviṣaktaiḥ

16.77

निर्धूयमानास्त्वथ लेशतो ऽपि तिष्ठेयुरेवाकुशला वितर्काः

nirdhūyamānāstvatha leśato 'pi tiṣṭheyurevākuśalā vitarkāḥ

16.77.2

कार्यान्तरैर् अध्ययनक्रियाद्यैः सेव्यो विधिर्विस्मरणाय तेषाम्

kāryāntarair adhyayanakriyādyaiḥ sevyo vidhirvismaraṇāya teṣām

16.78

स्वप्तव्यमप्येव विचक्षणेन कायक्लमो वापि निषेवितव्यः

svaptavyamapyeva vicakṣaṇena kāyaklamo vāpi niṣevitavyaḥ

16.78.2

न त्वेव संचिन्त्यमसन्निमित्तं यत्रावसक्तस्य भवेदनर्थः

na tveva saṃcintyamasannimittaṃ yatrāvasaktasya bhavedanarthaḥ

16.79

यथा हि भीतो निशि तस्करेभ्यो द्वारं प्रियेभ्यो ऽपि न दातुमिच्छेत्

yathā hi bhīto niśi taskarebhyo dvāraṃ priyebhyo 'pi na dātumicchet

16.79.2

प्राज्ञस्तथा संहरति प्रयोगं समं शुभस्याप्यशुभस्य दोषैः

prājñastathā saṃharati prayogaṃ samaṃ śubhasyāpyaśubhasya doṣaiḥ

16.80

एवं प्रकारैरपि यद्युपायैर्निवार्यमाणा न पराङ्मुखाः स्युः

evaṃ prakārairapi yadyupāyairnivāryamāṇā na parāṅmukhāḥ syuḥ

16.80.2

ततो यथास्थूलनिबर्हणेन सुवर्णदोषा इव ते प्रहेयाः

tato yathāsthūlanibarhaṇena suvarṇadoṣā iva te praheyāḥ

16.81

द्रुतप्रयाणप्रभृतींश्च तीक्ष्णात् कामप्रयोगात् परिखिद्यमानः

drutaprayāṇaprabhṛtīṃśca tīkṣṇāt kāmaprayogāt parikhidyamānaḥ

16.81.2

यथा नरः संश्रयते तथैव प्राज्ञेन दोषेष्वपि वर्तितव्यम्

yathā naraḥ saṃśrayate tathaiva prājñena doṣeṣvapi vartitavyam

16.82

ते चेदलब्धप्रतिपक्षभावा नैवोपशाम्येयुरसद्वितर्काः

te cedalabdhapratipakṣabhāvā naivopaśāmyeyurasadvitarkāḥ

16.82.2

मुहूर्तम् अप्यप्रतिवध्यमाना गृहे भुजंगा इव नाधिवास्याः

muhūrtam apyaprativadhyamānā gṛhe bhujaṃgā iva nādhivāsyāḥ

Saundarānanda