16.23

फलं हि यादृक् समवैति साक्षात् तदागमाद् बीजमवैत्यतीतम्

phalaṃ hi yādṛk samavaiti sākṣāt tadāgamād bījamavaityatītam

16.23.2

अवेत्य बीजप्रकृतिं च साक्षादनागतं तत्फलमभ्युपैति

avetya bījaprakṛtiṃ ca sākṣādanāgataṃ tatphalamabhyupaiti

16.24

दोषक्षयो जातिषु यासु यस्य वैराग्यतस्तासु न जायते सः

doṣakṣayo jātiṣu yāsu yasya vairāgyatastāsu na jāyate saḥ

16.24.2

दोषाशयस्तिष्ठति यस्य यत्र तस्योपपत्तिर्विवशस्य तत्र

doṣāśayastiṣṭhati yasya yatra tasyopapattirvivaśasya tatra

16.25

तज्जन्मनो नैकविधस्य सौम्य तृष्णादयो हेतव इत्यवेत्य

tajjanmano naikavidhasya saumya tṛṣṇādayo hetava ityavetya

16.25.2

तांश्छिन्द्धि दुःखाद् यदि निर्मुमुक्षा कार्यक्षयः कारणसंक्षयाद्धि

tāṃśchinddhi duḥkhād yadi nirmumukṣā kāryakṣayaḥ kāraṇasaṃkṣayāddhi

16.26

दुःखक्षयो हेतुपरिक्षयाच्च शान्तं शिवं साक्षिकुरुष्व धर्मं

duḥkhakṣayo hetuparikṣayācca śāntaṃ śivaṃ sākṣikuruṣva dharmaṃ

16.26.2

तृष्णाविरागं लयनं निरोधं सनातनं त्राणम् अहार्यम् आर्यम्

tṛṣṇāvirāgaṃ layanaṃ nirodhaṃ sanātanaṃ trāṇam ahāryam āryam

16.27

यस्मिन्न जातिर्न जरा न मृत्युर्न व्याधयो नाप्रियसंप्रयोगः

yasminna jātirna jarā na mṛtyurna vyādhayo nāpriyasaṃprayogaḥ

16.27.2

नेच्छाविपन्न प्रियविप्रयोगः क्षेमं पदं नैष्ठिकमच्युतं तत्

necchāvipanna priyaviprayogaḥ kṣemaṃ padaṃ naiṣṭhikamacyutaṃ tat

16.28

दीपो यथा निर्वृतिमभ्युपेतो नैवावनिं गच्छति नान्तरिक्षम्

dīpo yathā nirvṛtimabhyupeto naivāvaniṃ gacchati nāntarikṣam

16.28.2

दिशं न कांचिद् विदिशं न कांचित् स्नेहक्षयात् केवलमेति शान्तिम्

diśaṃ na kāṃcid vidiśaṃ na kāṃcit snehakṣayāt kevalameti śāntim

16.29

एवं कृती निर्वृतिमभ्युपेतो नैवावनिं गच्छति नान्तरिक्षम्

evaṃ kṛtī nirvṛtimabhyupeto naivāvaniṃ gacchati nāntarikṣam

16.29.2

दिशं न कांचिद् विदिशं न कांचित् क्लेशक्षयात् केवलमेति शान्तिम्

diśaṃ na kāṃcid vidiśaṃ na kāṃcit kleśakṣayāt kevalameti śāntim

16.30

अस्याभ्युपायो ऽधिगमाय मार्गः प्रज्ञात्रिकल्पः प्रशमद्विकल्पः

asyābhyupāyo 'dhigamāya mārgaḥ prajñātrikalpaḥ praśamadvikalpaḥ

16.30.2

स भावनीयो विधिवद् बुधेन शीले शुचौ त्रिप्रमुखे स्थितेन

sa bhāvanīyo vidhivad budhena śīle śucau tripramukhe sthitena

16.31

वाक्कर्म सम्यक् सहकायकर्म यथावदाजीवनयश्च

vākkarma samyak sahakāyakarma yathāvadājīvanayaśca

16.31.2

इदं त्रयं वृत्तविधौ प्रवृत्तं शीलाश्रयं कर्मपरिग्रहाय

idaṃ trayaṃ vṛttavidhau pravṛttaṃ śīlāśrayaṃ karmaparigrahāya

16.32

सत्येषु दुःखादिषु दृष्टिरार्या सम्यग्वितर्कश्च पराक्रमश्च

satyeṣu duḥkhādiṣu dṛṣṭirāryā samyagvitarkaśca parākramaśca

16.32.2

इदं त्रयं ज्ञानविधौ प्रवृत्तं प्रज्ञाश्रयं क्लेशपरिक्षयाय

idaṃ trayaṃ jñānavidhau pravṛttaṃ prajñāśrayaṃ kleśaparikṣayāya

Saundarānanda