14.44

प्रनष्टो यस्य सन्मार्गो नष्टं तस्यामृतं पदम्

pranaṣṭo yasya sanmārgo naṣṭaṃ tasyāmṛtaṃ padam

14.44.2

प्रनष्टममृतं यस्य स दुःखान्न विमुच्यते

pranaṣṭamamṛtaṃ yasya sa duḥkhānna vimucyate

14.45

तस्माच्चरन् चरो ऽस्मीति स्थितो ऽस्मीति चाधिष्ठितः

tasmāccaran caro 'smīti sthito 'smīti cādhiṣṭhitaḥ

14.45.2

एवमादिषु कार्येषु स्मृतिमाधातुमर्हसि

evamādiṣu kāryeṣu smṛtimādhātumarhasi

14.46

योगानुलोमं विजनं विशब्दं शय्यासनं सौम्य तथा भजस्व

yogānulomaṃ vijanaṃ viśabdaṃ śayyāsanaṃ saumya tathā bhajasva

14.46.2

कायस्य कृत्वा हि विवेकमादौ सुखो ऽधिगन्तुं मनसो विवेकः

kāyasya kṛtvā hi vivekamādau sukho 'dhigantuṃ manaso vivekaḥ

14.47

अलब्धचेतःप्रशमः सरागो यो न प्रचारं भजते विविक्तम्

alabdhacetaḥpraśamaḥ sarāgo yo na pracāraṃ bhajate viviktam

14.47.2

स क्षण्यते ह्य् अप्रतिलब्धमार्गश् चरन्निवोर्व्यां बहुकण्टकायाम्

sa kṣaṇyate hy apratilabdhamārgaś carannivorvyāṃ bahukaṇṭakāyām

14.48

अदृष्टतत्त्वेन परीक्षकेण स्थितेन चित्रे विषयप्रचारे

adṛṣṭatattvena parīkṣakeṇa sthitena citre viṣayapracāre

14.48.2

चित्तं निषेद्धुं न सुखेन शक्यं कृष्टादको गौरिव सस्यमध्यात्

cittaṃ niṣeddhuṃ na sukhena śakyaṃ kṛṣṭādako gauriva sasyamadhyāt

14.49

अनीर्यमाणस्तु यथानिलेन प्रशान्तिमागच्छति चित्रभानुः

anīryamāṇastu yathānilena praśāntimāgacchati citrabhānuḥ

14.49.2

अल्पेन यत्नेन तथा विविक्तेष्व् अघट्टितं शान्तिमुपैति चेतः

alpena yatnena tathā vivikteṣv aghaṭṭitaṃ śāntimupaiti cetaḥ

14.50

क्वचिद्भुक्त्वा यत्तद् वसनमपि यत्तत्परिहितो वसन्नात्मारामः क्वचन विजने यो ऽभिरमते

kvacidbhuktvā yattad vasanamapi yattatparihito vasannātmārāmaḥ kvacana vijane yo 'bhiramate

14.50.2

कृतार्थः स ज्ञेयः शमसुखरसज्ञः कृतमतिः परेषां संसर्गं परिहरति यः कण्टकमिव

kṛtārthaḥ sa jñeyaḥ śamasukharasajñaḥ kṛtamatiḥ pareṣāṃ saṃsargaṃ pariharati yaḥ kaṇṭakamiva

14.51

यदि द्वन्द्वारामे जगति विषयव्यग्रहृदये विविक्ते निर्द्वन्द्वो विहरति कृती शान्तहृदयः

yadi dvandvārāme jagati viṣayavyagrahṛdaye vivikte nirdvandvo viharati kṛtī śāntahṛdayaḥ

14.51.2

ततः पीत्वा प्रज्ञारसममृतवत्तृप्तहृदयो विविक्तः संसक्तं विषयकृपणं शोचति जगत्

tataḥ pītvā prajñārasamamṛtavattṛptahṛdayo viviktaḥ saṃsaktaṃ viṣayakṛpaṇaṃ śocati jagat

14.52

वसञ्शून्यागारे यदि सततमेको ऽभिरमते यदि क्लेशोत्पादैः सह न रमते शत्रुभिरिव

vasañśūnyāgāre yadi satatameko 'bhiramate yadi kleśotpādaiḥ saha na ramate śatrubhiriva

14.52.2

चरन्नात्मारामो यदि च पिबति प्रीतिसलिलं ततो भुङ्क्ते श्रेष्ठं त्रिदशपतिराज्यादपि सुखम्

carannātmārāmo yadi ca pibati prītisalilaṃ tato bhuṅkte śreṣṭhaṃ tridaśapatirājyādapi sukham

15.1

यत्र तत्र विविक्ते तु बद्ध्वा पर्यङ्कमुत्तमम्

yatra tatra vivikte tu baddhvā paryaṅkamuttamam

15.1.2

ऋजुं कायं समाधाय स्मृत्याभिमुखयान्वितः

ṛjuṃ kāyaṃ samādhāya smṛtyābhimukhayānvitaḥ

Saundarānanda