13.50

इन्धने सति वायौ च यथा ज्वलति पावकः

indhane sati vāyau ca yathā jvalati pāvakaḥ

13.50.2

विषयात् परिकल्पाच्च क्लेशाग्निर्जायते तथा

viṣayāt parikalpācca kleśāgnirjāyate tathā

13.51

अभूतपरिकल्पेन विषयस्य हि वध्यते

abhūtaparikalpena viṣayasya hi vadhyate

13.51.2

तमेव विषयं पश्यन् भूततः परिमुच्यते

tameva viṣayaṃ paśyan bhūtataḥ parimucyate

13.52

दृष्ट्वैकं रूपमन्यो हि रज्यते ऽन्यः प्रदुष्यति

dṛṣṭvaikaṃ rūpamanyo hi rajyate 'nyaḥ praduṣyati

13.52.2

कश्चिद् भवति मध्यस्थस्तत्रैवान्यो घृणायते

kaścid bhavati madhyasthastatraivānyo ghṛṇāyate

13.53

अतो न विषयो हेतुर्बन्धाय न विमुक्तये

ato na viṣayo heturbandhāya na vimuktaye

13.53.2

परिकल्पविशेषेण संगो भवति वा न वा

parikalpaviśeṣeṇa saṃgo bhavati vā na vā

13.54

कार्यः परमयत्नेन तस्मादिन्द्रियसंवरः

kāryaḥ paramayatnena tasmādindriyasaṃvaraḥ

13.54.2

इन्द्रियाणि ह्यगुप्तानि दुःखाय च भवाय च

indriyāṇi hyaguptāni duḥkhāya ca bhavāya ca

13.55

कामभोगभोगवद्भिरात्मदृष्टिदृष्टिभिः प्रमादनैकमूर्धभिः प्रहर्षलोलजिह्वकैः

kāmabhogabhogavadbhirātmadṛṣṭidṛṣṭibhiḥ pramādanaikamūrdhabhiḥ praharṣalolajihvakaiḥ

13.55.2

इन्द्रियोरगैर् मनोबिलाश्रयैः स्पृहाविषैः शमागदादृते न दृष्टमस्ति यच्चिकित्सेत्

indriyoragair manobilāśrayaiḥ spṛhāviṣaiḥ śamāgadādṛte na dṛṣṭamasti yaccikitset

13.56

तस्मादेषामकुशलकराणामरीणां चक्षुर्घ्राणश्रवणरसनस्पर्शनानाम्

tasmādeṣāmakuśalakarāṇāmarīṇāṃ cakṣurghrāṇaśravaṇarasanasparśanānām

13.56.2

सर्वावस्थं भव विनियमाद् अप्रमत्तो मास्मिन्नर्थे क्षणमपि कृथास्त्वं प्रमादम्

sarvāvasthaṃ bhava viniyamād apramatto māsminnarthe kṣaṇamapi kṛthāstvaṃ pramādam

14.1

अथ स्मृतिकवाटेन पिधायेन्द्रियसंवरम्

atha smṛtikavāṭena pidhāyendriyasaṃvaram

14.1.2

भोजने भव मात्राज्ञो ध्यानायानामयाय च

bhojane bhava mātrājño dhyānāyānāmayāya ca

14.2

प्राणापानौ निगृह्णाति ग्लानिनिद्रे प्रयच्छति

prāṇāpānau nigṛhṇāti glāninidre prayacchati

14.2.2

कृतो ह्यत्यर्थमाहारो विहन्ति च पराक्रमम्

kṛto hyatyarthamāhāro vihanti ca parākramam

14.3

यथा चात्यर्थमाहारः कृतो ऽनर्थाय कल्पते

yathā cātyarthamāhāraḥ kṛto 'narthāya kalpate

14.3.2

उपयुक्तस्तथात्यल्पो न सामर्थ्याय कल्पते

upayuktastathātyalpo na sāmarthyāya kalpate

Saundarānanda