9.40

शरीरमार्तं परिकर्षतश्चलं न चास्ति किंचित् परमार्थतः सुखम्

śarīramārtaṃ parikarṣataścalaṃ na cāsti kiṃcit paramārthataḥ sukham

9.40.2

सुखं हि दुःखप्रतिकारसेवया स्थिते च दुःखे तनुनि व्यवस्यति

sukhaṃ hi duḥkhapratikārasevayā sthite ca duḥkhe tanuni vyavasyati

9.41

यथानपेक्ष्याग्र्यम् अपीप्सितं सुखं प्रबाधते दुःखमुपेतमण्वपि

yathānapekṣyāgryam apīpsitaṃ sukhaṃ prabādhate duḥkhamupetamaṇvapi

9.41.2

तथानपेक्ष्यात्मनि दुःखमागतं न विद्यते किंचन कस्यचित् सुखं

tathānapekṣyātmani duḥkhamāgataṃ na vidyate kiṃcana kasyacit sukhaṃ

9.42

शरीरमीदृग् बहुदुःखाध्रुवं फलानुरोधादथ नावगच्छसि

śarīramīdṛg bahuduḥkhādhruvaṃ phalānurodhādatha nāvagacchasi

9.42.2

द्रवत्फलेभ्यो धृतिरश्मिभिर्मनो निगृह्यतां गौरिव शस्यलालसा

dravatphalebhyo dhṛtiraśmibhirmano nigṛhyatāṃ gauriva śasyalālasā

9.43

न कामभोगा हि भवन्ति तृप्तये हवींषि दीप्तस्य विभावसोरिव

na kāmabhogā hi bhavanti tṛptaye havīṃṣi dīptasya vibhāvasoriva

9.43.2

यथा यथा कामसुखेषु वर्तते तथा तथेच्छा विषयेषु वर्धते

yathā yathā kāmasukheṣu vartate tathā tathecchā viṣayeṣu vardhate

9.44

यथा च कुष्ठव्यसनेन दुःखितः प्रतापनान्नैव शमं निगच्छति

yathā ca kuṣṭhavyasanena duḥkhitaḥ pratāpanānnaiva śamaṃ nigacchati

9.44.2

तथेन्द्रियार्थेष्वजितेन्द्रियश्चरन्न कामभोगैरुपशान्तिमृच्छति

tathendriyārtheṣvajitendriyaścaranna kāmabhogairupaśāntimṛcchati

9.45

यथा हि भैषज्यसुखाभिकाङ्क्षया भजेत रोगान्न भजेत तत्क्षमम्

yathā hi bhaiṣajyasukhābhikāṅkṣayā bhajeta rogānna bhajeta tatkṣamam

9.45.2

तथा शरीरे बहुदुःखभाजने रमेत मोहाद् विषयाभिकाङ्क्षया

tathā śarīre bahuduḥkhabhājane rameta mohād viṣayābhikāṅkṣayā

9.46

अनर्थकामः पुरुषस्य यो जनः स तस्य शत्रुः किल तेन कर्मणा

anarthakāmaḥ puruṣasya yo janaḥ sa tasya śatruḥ kila tena karmaṇā

9.46.2

अनर्थमूला विषयाश्च केवला ननु प्रहेया विषमा यथारयः

anarthamūlā viṣayāśca kevalā nanu praheyā viṣamā yathārayaḥ

9.47

इहैव भूत्वा रिपवो वधात्मकाः प्रयान्ति काले पुरुषस्य मित्रतां

ihaiva bhūtvā ripavo vadhātmakāḥ prayānti kāle puruṣasya mitratāṃ

9.47.2

परत्र चैवेह च दुःखहेतवो भवन्ति कामा न तु कस्यचिच्छिवाः

paratra caiveha ca duḥkhahetavo bhavanti kāmā na tu kasyacicchivāḥ

9.48

यथोपयुक्तं रसवर्णगन्धवद् वधाय किम्पाकफलं न पुष्टये

yathopayuktaṃ rasavarṇagandhavad vadhāya kimpākaphalaṃ na puṣṭaye

9.48.2

निषेव्यमाणा विषयाश्चलात्मनो भवन्त्यनर्थाय तथा न भूतये

niṣevyamāṇā viṣayāścalātmano bhavantyanarthāya tathā na bhūtaye

9.49

तदेतदाज्ञाय विपाप्मनात्मना विमोक्षधर्माद्युपसंहितं हितम्

tadetadājñāya vipāpmanātmanā vimokṣadharmādyupasaṃhitaṃ hitam

9.49.2

जुषस्व मे सज्जनसंमतं मतं प्रचक्ष्व वा निश्चयमुद्गिरन् गिरम्

juṣasva me sajjanasaṃmataṃ mataṃ pracakṣva vā niścayamudgiran giram

Saundarānanda