5.16

संक्लेशपक्षो द्विविधश्च दृष्टस्तथा द्विकल्पो व्यवदानपक्षः

saṃkleśapakṣo dvividhaśca dṛṣṭastathā dvikalpo vyavadānapakṣaḥ

5.16.2

आत्माश्रयो हेतुबलाधिकस्य बाह्याश्रयः प्रत्ययगौरवस्य

ātmāśrayo hetubalādhikasya bāhyāśrayaḥ pratyayagauravasya

5.17

अयत्नतो हेतुबलाधिकस्तु निर्मुच्यते घट्टितमात्र एव

ayatnato hetubalādhikastu nirmucyate ghaṭṭitamātra eva

5.17.2

यत्नेन तु प्रत्ययनेयबुद्धिर्विमोक्षमाप्नोति पराश्रयेण

yatnena tu pratyayaneyabuddhirvimokṣamāpnoti parāśrayeṇa

5.18

नन्दः स च प्रत्ययनेयचेता यं शिश्रिये तन्मयतामवाप

nandaḥ sa ca pratyayaneyacetā yaṃ śiśriye tanmayatāmavāpa

5.18.2

यस्मादिमं तत्र चकार यत्नं तं स्नेहपङ्कान् मुनिरुज्जिहीर्षन्

yasmādimaṃ tatra cakāra yatnaṃ taṃ snehapaṅkān munirujjihīrṣan

5.19

नन्दस्तु दुःखेन विचेष्टमानः शनैरगत्या गुरुमन्वगच्छत्

nandastu duḥkhena viceṣṭamānaḥ śanairagatyā gurumanvagacchat

5.19.2

भार्यामुखं वीक्षणलोलनेत्रं विचिन्तयन्नार्द्रविशेषकं तत्

bhāryāmukhaṃ vīkṣaṇalolanetraṃ vicintayannārdraviśeṣakaṃ tat

5.20

ततो मुनिस्तं प्रियमाल्यहारं वसन्तमासेन कृताभिहारम्

tato munistaṃ priyamālyahāraṃ vasantamāsena kṛtābhihāram

5.20.2

निनाय भग्नप्रमदाविहारं विद्याविहाराभिमतं विहारम्

nināya bhagnapramadāvihāraṃ vidyāvihārābhimataṃ vihāram

5.21

दीनं महाकारुणिकस्ततस्तं दृष्ट्वा मुहूर्तं करुणायमानः

dīnaṃ mahākāruṇikastatastaṃ dṛṣṭvā muhūrtaṃ karuṇāyamānaḥ

5.21.2

करेण चक्राङ्कतलेन मूर्ध्नि पस्पर्श चैवेदमुवाच चैनम्

kareṇa cakrāṅkatalena mūrdhni pasparśa caivedamuvāca cainam

5.22

यावन्न हिंस्रः समुपैति कालः शमाय तावत् कुरु सौम्य बुद्धिम्

yāvanna hiṃsraḥ samupaiti kālaḥ śamāya tāvat kuru saumya buddhim

5.22.2

सर्वास्ववस्थास्विह वर्तमानं सर्वाभिसारेण निहन्ति मृत्युः

sarvāsvavasthāsviha vartamānaṃ sarvābhisāreṇa nihanti mṛtyuḥ

5.23

साधारणात् स्वप्ननिभादसाराल्लोलं मनः कामसुखान्नियच्छ

sādhāraṇāt svapnanibhādasārāllolaṃ manaḥ kāmasukhānniyaccha

5.23.2

हव्यैरिवाग्नेः पवनेरितस्य लोकस्य कामैर्न हि तृप्तिरस्ति

havyairivāgneḥ pavaneritasya lokasya kāmairna hi tṛptirasti

5.24

श्रद्धाधनं श्रेष्ठतमं धनेभ्यः प्रज्ञारससृप्तिकरो रसेभ्यः

śraddhādhanaṃ śreṣṭhatamaṃ dhanebhyaḥ prajñārasasṛptikaro rasebhyaḥ

5.24.2

प्रधानमध्यात्मसुखं सुखेभ्यो ऽविद्यारतिर्दुःखतमारतिभ्यः

pradhānamadhyātmasukhaṃ sukhebhyo 'vidyāratirduḥkhatamāratibhyaḥ

5.25

हितस्य वक्ता प्रवरः सुहृद्भ्यो धर्माय खेदो गुणवान् श्रमेभ्यः

hitasya vaktā pravaraḥ suhṛdbhyo dharmāya khedo guṇavān śramebhyaḥ

5.25.2

ज्ञानाय कृत्यं परमं क्रियाभ्यः किमिन्द्रियाणामुपगम्य दास्यम्

jñānāya kṛtyaṃ paramaṃ kriyābhyaḥ kimindriyāṇāmupagamya dāsyam

Saundarānanda