3.8.3.29

सा होवाच

sā hovāca

3.8.3.29.2

अन्यतराम् एवाहुतिम् अहौषुर् अन्यतराम् पर्यशिषन्निति स याम् पर्यशिंषंस् तानीमान्यवदानानि ततो देवाः स्विष्टकृते त्र्यङ्गाण्य् अपाभजंस् तस्मात् त्र्यङ्गाण्य् अथासुरा अवाद्यञ्छीर्ष्णो ऽंसयोर् अनूकस्यापरसक्थयोस् तस्मात् तेषां नावद्येद् यन् न्वेव त्वष्टानूकम् अभ्यवमत् तस्माद् अनूकस्य नावद्येद् अथाहाग्नीषोमाभ्यां छागस्य हविषो ऽनुब्रूहीत्य् आश्राव्याहाग्नीषोमाभ्यां छागस्य हविः प्रेष्येति न प्रस्थितम् इत्याह प्रसुते प्रस्थितम् इति

anyatarām evāhutim ahauṣur anyatarām paryaśiṣanniti sa yām paryaśiṃṣaṃs tānīmānyavadānāni tato devāḥ sviṣṭakṛte tryaṅgāṇy apābhajaṃs tasmāt tryaṅgāṇy athāsurā avādyañchīrṣṇo 'ṃsayor anūkasyāparasakthayos tasmāt teṣāṃ nāvadyed yan nveva tvaṣṭānūkam abhyavamat tasmād anūkasya nāvadyed athāhāgnīṣomābhyāṃ chāgasya haviṣo 'nubrūhīty āśrāvyāhāgnīṣomābhyāṃ chāgasya haviḥ preṣyeti na prasthitam ityāha prasute prasthitam iti

3.8.3.30

अन्तरेणार्धर्चौ याज्यायै वसाहोमं जुहोति

antareṇārdharcau yājyāyai vasāhomaṃ juhoti

3.8.3.30.2

इतो वा अयमूर्ध्वो मेध उत्थितो यमस्या इमं रसम् प्रजा उपजीवन्त्य् अर्वाचीनं दिवो रसो वै वसाहोमो रसो मेधो रसेनैवैतद् रसं तीव्रीकरोति तस्माद् अयं रसो ऽद्यमानो न क्षीयते

ito vā ayamūrdhvo medha utthito yamasyā imaṃ rasam prajā upajīvanty arvācīnaṃ divo raso vai vasāhomo raso medho rasenaivaitad rasaṃ tīvrīkaroti tasmād ayaṃ raso 'dyamāno na kṣīyate

3.8.3.31

तद् यद् अन्तरेण

tad yad antareṇa

3.8.3.31.2

अर्धर्चौ याज्यायै वसाहोमं जुहोतीयं वा अर्धर्चो ऽसौ द्यौर् अर्धर्चो ऽन्तरा वै द्यावापृथिवी अन्तरिक्षम् अन्तरिक्षाय वै जुहोति तस्माद् अन्तरेणार्धर्चौ याज्यायै वसाहोमं जुहोति

ardharcau yājyāyai vasāhomaṃ juhotīyaṃ vā ardharco 'sau dyaur ardharco 'ntarā vai dyāvāpṛthivī antarikṣam antarikṣāya vai juhoti tasmād antareṇārdharcau yājyāyai vasāhomaṃ juhoti

3.8.3.32

स जुहोति

sa juhoti

3.8.3.32.2

घृतं घृतपावानः पिबत वसां वसापावानः पिबतान्तरिक्षस्य हविर् असि स्वाहेत्य् एतेन वैश्वदेवेन यजुषा जुहोति वैश्वदेवं वा अन्तरिक्षं तद् यद् एनेनेमाः प्रजाः प्राणत्यश् चोदानत्यश् चान्तरिक्षम् अनुचरन्ति तेन वैश्वदेवं वषट्कृते जुहोति यानि जुह्वाम् अवदानानि भवन्ति

ghṛtaṃ ghṛtapāvānaḥ pibata vasāṃ vasāpāvānaḥ pibatāntarikṣasya havir asi svāhety etena vaiśvadevena yajuṣā juhoti vaiśvadevaṃ vā antarikṣaṃ tad yad enenemāḥ prajāḥ prāṇatyaś codānatyaś cāntarikṣam anucaranti tena vaiśvadevaṃ vaṣaṭkṛte juhoti yāni juhvām avadānāni bhavanti

3.8.3.33

अथ जुह्वा पृषदाज्यस्योपघ्नन्न् आह

atha juhvā pṛṣadājyasyopaghnann āha

3.8.3.33.2

वनस्पतये ऽनुब्रूहीत्य् आश्राव्याह वनस्पतये प्रेष्येति वषट्कृते जुहोति तद् यद् वनस्पतये जुहोत्य् एतम् एवैतद् वज्रं यूपम् भागिनं करोति सोमो वै वनस्पतिः पशुम् एवैतत् सोमं करोति तद् यद् अन्तरेणोभे आहुती जुहोति तयोभयं व्याप्नोति तस्माद् अन्तरेणोभे आहुती जुहोति

vanaspataye 'nubrūhīty āśrāvyāha vanaspataye preṣyeti vaṣaṭkṛte juhoti tad yad vanaspataye juhoty etam evaitad vajraṃ yūpam bhāginaṃ karoti somo vai vanaspatiḥ paśum evaitat somaṃ karoti tad yad antareṇobhe āhutī juhoti tayobhayaṃ vyāpnoti tasmād antareṇobhe āhutī juhoti

3.8.3.34

अथ यान्युपभृत्यवदानानि भवन्ति

atha yānyupabhṛtyavadānāni bhavanti

3.8.3.34.2

तानि समानयमान आहाग्नये स्विष्टकृते ऽनुब्रूहीत्य् आश्राव्याहाग्नये स्विष्टकृते प्रेष्येति वषट्कृते जुहोति

tāni samānayamāna āhāgnaye sviṣṭakṛte 'nubrūhīty āśrāvyāhāgnaye sviṣṭakṛte preṣyeti vaṣaṭkṛte juhoti

3.8.3.35

अथ यद्वसाहोमस्य परिशिष्यते

atha yadvasāhomasya pariśiṣyate

3.8.3.35.2

तेन दिशो व्याघारयति दिशः प्रदिश आदिशो विदिश उद्दिशो दिग्भ्यः स्वाहेति रसो वै वसाहोमः सर्वास्व् एवैतद् दिक्षु रसं दधाति तस्मादयं दिशि दिशि रसो ऽभिगम्यते

tena diśo vyāghārayati diśaḥ pradiśa ādiśo vidiśa uddiśo digbhyaḥ svāheti raso vai vasāhomaḥ sarvāsv evaitad dikṣu rasaṃ dadhāti tasmādayaṃ diśi diśi raso 'bhigamyate

3.8.3.36

अथ पशुं संमृशति

atha paśuṃ saṃmṛśati

3.8.3.36.2

एतर्हि संमर्शनस्य कालो ऽथ यत्पुरा संमृशति य इम उपतिष्ठन्ते ते विमथिष्यन्त इति शङ्कमानो यद्य् उ विमाथान् न शङ्केतात्रैव संमृशेत्

etarhi saṃmarśanasya kālo 'tha yatpurā saṃmṛśati ya ima upatiṣṭhante te vimathiṣyanta iti śaṅkamāno yady u vimāthān na śaṅketātraiva saṃmṛśet

3.8.3.37

ऐन्द्रः प्राणः

aindraḥ prāṇaḥ

3.8.3.37.2

अङ्गे अङ्गे निदीध्यद् ऐन्द्र उदानो अङ्गे अङ्गे निधीत इति यदङ्गशो विकृत्तो भवति तत्प्राणोदानाभ्यां संदधाति देव त्वष्टर्भूरि ते सं समेतु सलक्ष्मा यद्विषुरूपम् भवातीति कृत्स्नवृतम् एवैतत् करोति देवत्रा यन्तमवसे सखायो ऽनु त्वा मातापितरो मदन्त्विति तद् यत्रैनम् अहौषीत् तद् एनं कृत्स्नं कृत्वानुसमस्यति सो ऽस्य कृत्स्नो ऽमुष्मिंल्लोक आत्मा भवति

aṅge aṅge nidīdhyad aindra udāno aṅge aṅge nidhīta iti yadaṅgaśo vikṛtto bhavati tatprāṇodānābhyāṃ saṃdadhāti deva tvaṣṭarbhūri te saṃ sametu salakṣmā yadviṣurūpam bhavātīti kṛtsnavṛtam evaitat karoti devatrā yantamavase sakhāyo 'nu tvā mātāpitaro madantviti tad yatrainam ahauṣīt tad enaṃ kṛtsnaṃ kṛtvānusamasyati so 'sya kṛtsno 'muṣmiṃlloka ātmā bhavati

3.8.4.1

त्रीणि ह वै पशोरेकादशानि

trīṇi ha vai paśorekādaśāni

3.8.4.1.2

एकादश प्रयाजा एकादशानुयाजा एकादशोपयजो दश पाण्या अङ्गुलयो दश पाद्या दश प्राणाः प्राण उदानो व्यान इत्य् एतावान् वै पुरुषो यः परार्ध्यः पशूनां यं सर्वे ऽनु पशवः

ekādaśa prayājā ekādaśānuyājā ekādaśopayajo daśa pāṇyā aṅgulayo daśa pādyā daśa prāṇāḥ prāṇa udāno vyāna ity etāvān vai puruṣo yaḥ parārdhyaḥ paśūnāṃ yaṃ sarve 'nu paśavaḥ

Śatapathabrāhmaṇa