3.8.3.9

सो ऽभिघारयति

so 'bhighārayati

3.8.3.9.2

सं ते मनो मनसा सम् प्राणः प्राणेन गच्छतामिति न स्वाहाकरोति न ह्येषाहुतिर् उद्वासयन्ति पशुम्

saṃ te mano manasā sam prāṇaḥ prāṇena gacchatāmiti na svāhākaroti na hyeṣāhutir udvāsayanti paśum

3.8.3.10

तं जघनेन चात्वालमन्तरेण यूपं चाग्निं च हरन्ति

taṃ jaghanena cātvālamantareṇa yūpaṃ cāgniṃ ca haranti

3.8.3.10.2

तद्यत्समया न हरन्ति येनान्यानि हवींषि हरन्ति शृतं सन्तं नेदङ्गशो विकृत्तेन क्रूरीकृतेन समया यज्ञम् प्रसजामेति यद् उ बाह्येन न हरन्त्यग्रेण यूपम् बहिर्धा ह यज्ञात् कुर्युस् तस्माद् अन्तरेण यूपं चाग्निं च हरन्ति दक्षिणतो निधाय प्रतिप्रस्थातावद्यति प्लक्षशाखा उत्तरबर्हिर् भवन्ति ता अध्यवद्यति तद् यत् प्लक्षशाखा उत्तरबर्हिर् भवन्ति

tadyatsamayā na haranti yenānyāni havīṃṣi haranti śṛtaṃ santaṃ nedaṅgaśo vikṛttena krūrīkṛtena samayā yajñam prasajāmeti yad u bāhyena na harantyagreṇa yūpam bahirdhā ha yajñāt kuryus tasmād antareṇa yūpaṃ cāgniṃ ca haranti dakṣiṇato nidhāya pratiprasthātāvadyati plakṣaśākhā uttarabarhir bhavanti tā adhyavadyati tad yat plakṣaśākhā uttarabarhir bhavanti

3.8.3.11

यत्र वै देवाः

yatra vai devāḥ

3.8.3.11.2

अग्रे पशुमालेभिरे तं त्वष्टा शीर्षतो ऽग्रे ऽभ्युवामोतैवं चिन्नालभेरन्निति त्वष्टुर्हि पशवः स एष शीर्षन्मस्तिष्को ऽनूक्यश् च मज्जा तस्मात्स वान्त इव त्वष्टा ह्येतम् अभ्यवमत् तस्मात्तं नाश्नीयात् त्वष्टुर्ह्येतद् अभिवान्तम्

agre paśumālebhire taṃ tvaṣṭā śīrṣato 'gre 'bhyuvāmotaivaṃ cinnālabheranniti tvaṣṭurhi paśavaḥ sa eṣa śīrṣanmastiṣko 'nūkyaś ca majjā tasmātsa vānta iva tvaṣṭā hyetam abhyavamat tasmāttaṃ nāśnīyāt tvaṣṭurhyetad abhivāntam

3.8.3.12

तस्यावाङ् मेधः पपात

tasyāvāṅ medhaḥ papāta

3.8.3.12.2

स एष वनस्पतिरजायत तं देवाः प्रापश्यंस् तस्मात् प्रख्यः प्रख्यो ह वै नामैतद्यत्प्लक्ष इति तेनैवैनमेतन्मेधेन समर्धयति कृत्स्नं करोति तस्मात्प्लक्षशाखा उत्तरबर्हिर्भवन्ति

sa eṣa vanaspatirajāyata taṃ devāḥ prāpaśyaṃs tasmāt prakhyaḥ prakhyo ha vai nāmaitadyatplakṣa iti tenaivainametanmedhena samardhayati kṛtsnaṃ karoti tasmātplakṣaśākhā uttarabarhirbhavanti

3.8.3.13

अथाज्यमुपस्तृणीते

athājyamupastṛṇīte

3.8.3.13.2

जुह्वां चोपभृति च वसाहोमहवन्यां समवत्तधान्याम् अथ हिरण्यशकलाववदधाति जुह्वां चोपभृति च

juhvāṃ copabhṛti ca vasāhomahavanyāṃ samavattadhānyām atha hiraṇyaśakalāvavadadhāti juhvāṃ copabhṛti ca

3.8.3.14

अथ मनोतायै हविषो ऽनुवाच आह

atha manotāyai haviṣo 'nuvāca āha

3.8.3.14.2

तद् यन् मनोतायै हविषो ऽनुवाच आह सर्वा ह वै देवताः पशुम् आलभ्यमानम् उपसंगच्छन्ते मम नाम ग्रहीष्यति मम नाम ग्रहीष्यतीति सर्वासां हि देवतानां हविः पशुस् तासां सर्वासां देवतानाम् पशौ मनांस्य् ओतानि भवन्ति तान्येवैतत् प्रीणाति तथो हामोघाय देवतानाम् मनांस्य् उपसंगतानि भवन्ति तस्मान् मनोतायै हविषो ऽनुवाच आह

tad yan manotāyai haviṣo 'nuvāca āha sarvā ha vai devatāḥ paśum ālabhyamānam upasaṃgacchante mama nāma grahīṣyati mama nāma grahīṣyatīti sarvāsāṃ hi devatānāṃ haviḥ paśus tāsāṃ sarvāsāṃ devatānām paśau manāṃsy otāni bhavanti tānyevaitat prīṇāti tatho hāmoghāya devatānām manāṃsy upasaṃgatāni bhavanti tasmān manotāyai haviṣo 'nuvāca āha

3.8.3.15

स हृदयस्यैवाग्रे ऽवद्यति

sa hṛdayasyaivāgre 'vadyati

3.8.3.15.2

तद्यन्मध्यतः सतो हृदयस्याग्रे ऽवद्यति प्राणो वै हृदयम् अतो ह्ययमूर्ध्वः प्राणः संचरति प्राणो वै पशुर् यावद्ध्येव प्राणेन प्राणिति तावत् पशुर् अथ यदास्मात्प्राणो ऽपक्रामति दार्वेव तर्हि भूतो ऽनर्थ्यः शेते

tadyanmadhyataḥ sato hṛdayasyāgre 'vadyati prāṇo vai hṛdayam ato hyayamūrdhvaḥ prāṇaḥ saṃcarati prāṇo vai paśur yāvaddhyeva prāṇena prāṇiti tāvat paśur atha yadāsmātprāṇo 'pakrāmati dārveva tarhi bhūto 'narthyaḥ śete

3.8.3.16

हृदयम् उ वै पशुः

hṛdayam u vai paśuḥ

3.8.3.16.2

तदस्यात्मन एवाग्रे ऽवद्यति तस्माद् यदि किंचिद् अवदानं हीयेत न तदाद्रियेत सर्वस्य हैवास्य तत् पशोर् अवत्तम् भवति यद्धृदयस्याग्रे ऽवद्यति तस्मान् मध्यतः सतो हृदयस्यैवाग्रे ऽवद्यत्य् अथ यथापूर्वम्

tadasyātmana evāgre 'vadyati tasmād yadi kiṃcid avadānaṃ hīyeta na tadādriyeta sarvasya haivāsya tat paśor avattam bhavati yaddhṛdayasyāgre 'vadyati tasmān madhyataḥ sato hṛdayasyaivāgre 'vadyaty atha yathāpūrvam

3.8.3.17

अथ जिह्वायै

atha jihvāyai

3.8.3.17.2

सा हीयम् पूर्वार्धात् प्रतिष्ठत्य् अथ वक्षसस् तद्धि ततो ऽथैकचरस्य दोष्णो ऽथ पार्श्वयोर् अथ तनिम्नो ऽथ वृक्कयोः

sā hīyam pūrvārdhāt pratiṣṭhaty atha vakṣasas taddhi tato 'thaikacarasya doṣṇo 'tha pārśvayor atha tanimno 'tha vṛkkayoḥ

3.8.3.18

गुदं त्रेधा करोति

gudaṃ tredhā karoti

3.8.3.18.2

स्थविमोपयड्भ्यो मध्यं जुह्वां द्वेधा कृत्वावद्यत्य् अणिम त्र्यङ्गेष्व् अथैकचरायै श्रोणेर् एतावन् नु जुह्वामवद्यति

sthavimopayaḍbhyo madhyaṃ juhvāṃ dvedhā kṛtvāvadyaty aṇima tryaṅgeṣv athaikacarāyai śroṇer etāvan nu juhvāmavadyati

Śatapathabrāhmaṇa