1.1.4.22.2

वायुर्वो विविनक्त्व् इत्य् अयं वै वायुर्यो ऽयम् पवत एष वा इदं सर्वं विविनक्ति यदिदं किंच विविच्यते तद् एनान् एष एवैतद् विविनक्ति स यदैत एतत्प्राप्नुवन्ति यत्रैनान् अध्यपविनक्ति

vāyurvo vivinaktv ity ayaṃ vai vāyuryo 'yam pavata eṣa vā idaṃ sarvaṃ vivinakti yadidaṃ kiṃca vivicyate tad enān eṣa evaitad vivinakti sa yadaita etatprāpnuvanti yatrainān adhyapavinakti

1.1.4.23

अथानुमन्त्रयते

athānumantrayate

1.1.4.23.2

देवो वः सविता हिरण्यपाणिः प्रतिगृभ्णात्वछिद्रेण पाणिना सुप्रतिगृहीता असन्नित्य् अथ त्रिः फलीकरोति त्रिवृद्धि यज्ञः

devo vaḥ savitā hiraṇyapāṇiḥ pratigṛbhṇātvachidreṇa pāṇinā supratigṛhītā asannity atha triḥ phalīkaroti trivṛddhi yajñaḥ

1.1.4.24

तद्धैके देवेभ्यः शुन्धध्वं देवेभ्यः शुन्धध्वमिति फलीकुर्वन्ति तद् उ तथा न कुर्याद् आदिष्टं वा एतद्देवतायै हविर्भवत्य् अथैतद् वैश्वदेवं करोति यदाह देवेभ्यः शुन्धध्वमिति तत्समदं करोति तस्माद् उ तूष्णीमेव फलीकुर्यात्

taddhaike devebhyaḥ śundhadhvaṃ devebhyaḥ śundhadhvamiti phalīkurvanti tad u tathā na kuryād ādiṣṭaṃ vā etaddevatāyai havirbhavaty athaitad vaiśvadevaṃ karoti yadāha devebhyaḥ śundhadhvamiti tatsamadaṃ karoti tasmād u tūṣṇīmeva phalīkuryāt

1.2.1.1

स वै कपालान्येवान्यतर उपदधाति

sa vai kapālānyevānyatara upadadhāti

1.2.1.1.2

दृषदुपले अन्यतरस् तद्वा एतदुभयं सह क्रियते तद्यदेतदुभयं सह क्रियते

dṛṣadupale anyataras tadvā etadubhayaṃ saha kriyate tadyadetadubhayaṃ saha kriyate

1.2.1.2

शिरो ह वा एतद्यज्ञस्य यत्पुरोडाशः स यान्येवेमानि शीर्ष्णः कपालान्येतान्येवास्य कपालानि मस्तिष्क एव पिष्टानि तद्वा एतदेकमङ्गम् एकं सह करवाव समानं करवावेति तस्माद्वा एतदुभयं सह क्रियते

śiro ha vā etadyajñasya yatpuroḍāśaḥ sa yānyevemāni śīrṣṇaḥ kapālānyetānyevāsya kapālāni mastiṣka eva piṣṭāni tadvā etadekamaṅgam ekaṃ saha karavāva samānaṃ karavāveti tasmādvā etadubhayaṃ saha kriyate

1.2.1.3

स यः कपालान्युपदधाति

sa yaḥ kapālānyupadadhāti

1.2.1.3.2

स उपवेषमादत्ते धृष्टिरसीति स यदेनेनाग्निं धृष्ण्विवोपचरति तेन धृष्टिर् अथ यदेनेन यज्ञ उपालभत उपेव वा एनेनैतद् वेष्टि तस्मादुपवेषो

sa upaveṣamādatte dhṛṣṭirasīti sa yadenenāgniṃ dhṛṣṇvivopacarati tena dhṛṣṭir atha yadenena yajña upālabhata upeva vā enenaitad veṣṭi tasmādupaveṣo

1.2.1.4

तेन प्राचो ऽङ्गारानुदूहति

tena prāco 'ṅgārānudūhati

1.2.1.4.2

अपाग्ने अग्निमामादं जहि निष्क्रव्यादं सेधेत्य् अयं वा आमाद् येनेदम् मनुष्याः पक्त्वाश्नन्त्य् अथ येन पुरुषं दहन्ति स क्रव्याद् एतावेवैतदुभावतो ऽपहन्ति

apāgne agnimāmādaṃ jahi niṣkravyādaṃ sedhety ayaṃ vā āmād yenedam manuṣyāḥ paktvāśnanty atha yena puruṣaṃ dahanti sa kravyād etāvevaitadubhāvato 'pahanti

1.2.1.5

अथाङ्गारम् आस्कौति

athāṅgāram āskauti

1.2.1.5.2

आ देवयजं वहेति यो देवयाट् तस्मिन् हवींषि श्रपयाम तस्मिन्यज्ञं तनवामहा इति तस्माद्वा आस्कौति

ā devayajaṃ vaheti yo devayāṭ tasmin havīṃṣi śrapayāma tasminyajñaṃ tanavāmahā iti tasmādvā āskauti

1.2.1.6

तम् मध्यमेन कपालेनाभ्युपदधाति

tam madhyamena kapālenābhyupadadhāti

1.2.1.6.2

देवा ह वै यज्ञं तन्वानास्ते ऽसुररक्षसेभ्य आसङ्गाद्बिभयांचक्रुर् नेन्नो ऽधस्तान्नाष्ट्रा रक्षांस्युपोत्तिष्ठानित्य् अग्निर्हि रक्षसामपहन्ता तस्मादेवमुपदधाति तद्यदेष एव भवति नान्य एष हि यजुष्कृतो मेध्यस् तस्मान्मध्यमेन कपालेनाभ्युपदधाति

devā ha vai yajñaṃ tanvānāste 'surarakṣasebhya āsaṅgādbibhayāṃcakrur nenno 'dhastānnāṣṭrā rakṣāṃsyupottiṣṭhānity agnirhi rakṣasāmapahantā tasmādevamupadadhāti tadyadeṣa eva bhavati nānya eṣa hi yajuṣkṛto medhyas tasmānmadhyamena kapālenābhyupadadhāti

1.2.1.7

स उपदधाति

sa upadadhāti

1.2.1.7.2

ध्रुवमसि पृथिवीं दृंहेति पृथिव्या एव रूपेणैतदेव दृंहत्य् एतेनैव द्विषन्तम् भ्रातृव्यमवबाधते ब्रह्मवनि त्वा क्षत्रवनि सजातवन्युपदधामि भ्रातृव्यस्य वधायेति बह्वी वै यजुःस्वाशीस् तद्ब्रह्म च क्षत्रं चाशास्त उभे वीर्ये सजातवनीति भूमा वै सजातास् तद्भूमानमाशास्त उपदधामि भ्रातृव्यस्य वधायेति यदि नाभिचरेद् यद्यु अभिचरेद् अमुष्य वधायेति ब्रूयाद् अभिनिहितम् एव सव्यस्य पाणेर् अङ्गुल्या भवति

dhruvamasi pṛthivīṃ dṛṃheti pṛthivyā eva rūpeṇaitadeva dṛṃhaty etenaiva dviṣantam bhrātṛvyamavabādhate brahmavani tvā kṣatravani sajātavanyupadadhāmi bhrātṛvyasya vadhāyeti bahvī vai yajuḥsvāśīs tadbrahma ca kṣatraṃ cāśāsta ubhe vīrye sajātavanīti bhūmā vai sajātās tadbhūmānamāśāsta upadadhāmi bhrātṛvyasya vadhāyeti yadi nābhicared yadyu abhicared amuṣya vadhāyeti brūyād abhinihitam eva savyasya pāṇer aṅgulyā bhavati

1.2.1.8

अथाङ्गारमास्कौति

athāṅgāramāskauti

1.2.1.8.2

नेदिह पुरा नाष्ट्रा रक्षांस्याविशानिति ब्राह्मणो हि रक्षसामपहन्ता तस्मादभिनिहितमेव सव्यस्य पाणेरङ्गुल्या भवति

nediha purā nāṣṭrā rakṣāṃsyāviśāniti brāhmaṇo hi rakṣasāmapahantā tasmādabhinihitameva savyasya pāṇeraṅgulyā bhavati

1.2.1.9

अथाङ्गारमध्यूहति

athāṅgāramadhyūhati

Śatapathabrāhmaṇa