3.1.1.10

स वै न सर्वेणेव संवदेत

sa vai na sarveṇeva saṃvadeta

3.1.1.10.2

देवान्वा एष उपावर्तते यो दीक्षते स देवतानामेको भवति न वै देवाः सर्वेणेव संवदन्ते ब्राह्मणेन वैव राजन्येन वा वैश्येन वा ते हि यज्ञियास् तस्माद् यद्येनं शूद्रेण संवादो विन्देदेतेषाम् एवैकम् ब्रूयाद् इममिति विचक्ष्वेमम् इति विचक्ष्वेत्य् एष उ तत्र दीक्षितस्योपचारः

devānvā eṣa upāvartate yo dīkṣate sa devatānāmeko bhavati na vai devāḥ sarveṇeva saṃvadante brāhmaṇena vaiva rājanyena vā vaiśyena vā te hi yajñiyās tasmād yadyenaṃ śūdreṇa saṃvādo vindedeteṣām evaikam brūyād imamiti vicakṣvemam iti vicakṣvety eṣa u tatra dīkṣitasyopacāraḥ

3.1.1.11

अथारणी पाणौ कृत्वा

athāraṇī pāṇau kṛtvā

3.1.1.11.2

शालामध्यवस्यति स पूर्वार्ध्यं स्थूणाराजम् अभिपद्यैतद् यजुर् आहेदम् अगन्म देवयजनम् पृथिव्या यत्र देवासो अजुषन्त विश्व इति तदस्य विश्वैश्च देवैर्जुष्टम् भवति ये चेमे ब्राह्मणाः शुश्रुवांसो ऽनूचाना यदहास्य ते ऽक्षिभ्याम् ईक्षन्ते ब्राह्मणाः शुश्रुवांसस् तद् अहास्य तैर्जुष्टम् भवति

śālāmadhyavasyati sa pūrvārdhyaṃ sthūṇārājam abhipadyaitad yajur āhedam aganma devayajanam pṛthivyā yatra devāso ajuṣanta viśva iti tadasya viśvaiśca devairjuṣṭam bhavati ye ceme brāhmaṇāḥ śuśruvāṃso 'nūcānā yadahāsya te 'kṣibhyām īkṣante brāhmaṇāḥ śuśruvāṃsas tad ahāsya tairjuṣṭam bhavati

3.1.1.12

यद्वाह

yadvāha

3.1.1.12.2

यत्र देवासो अजुषन्त विश्व इति तदस्य विश्वैर् देवैर् जुष्टम् भवत्य् ऋक्सामाभ्यां संतरन्तो यजुर्भिर् इत्य् ऋक्सामाभ्यां वै यजुर्भिर् यज्ञस्योदृचं गच्छन्ति यज्ञस्योदृचं गच्छानीत्य् एवैतद् आह रायस्पोषेण समिषा मदेमेति भूमा वै रायस्पोषः श्रीर्वै भूमाशिषम् एवैतद् आशास्ते समिषा मदेमेतीषम् मदतीति वै तम् आहुर् यः श्रियम् अश्नुते यः परमतां गच्छति तस्माद् आह समिषा मदेमेति

yatra devāso ajuṣanta viśva iti tadasya viśvair devair juṣṭam bhavaty ṛksāmābhyāṃ saṃtaranto yajurbhir ity ṛksāmābhyāṃ vai yajurbhir yajñasyodṛcaṃ gacchanti yajñasyodṛcaṃ gacchānīty evaitad āha rāyaspoṣeṇa samiṣā mademeti bhūmā vai rāyaspoṣaḥ śrīrvai bhūmāśiṣam evaitad āśāste samiṣā mademetīṣam madatīti vai tam āhur yaḥ śriyam aśnute yaḥ paramatāṃ gacchati tasmād āha samiṣā mademeti

3.1.2.1

अपराह्णे दीक्षेत

aparāhṇe dīkṣeta

3.1.2.1.2

पुरा केशश्मश्रोर्वपनाद्यत्कामयेत तदश्नीयाद्यद्वा संपद्येत व्रतं ह्येवास्यातो ऽशनम् भवति यद्य् उ नाशिशिषेद् अपि कामं नाश्नीयात्

purā keśaśmaśrorvapanādyatkāmayeta tadaśnīyādyadvā saṃpadyeta vrataṃ hyevāsyāto 'śanam bhavati yady u nāśiśiṣed api kāmaṃ nāśnīyāt

3.1.2.2

अथोत्तरेण शालाम् परिश्रयन्ति

athottareṇa śālām pariśrayanti

3.1.2.2.2

तद् उदकुम्भम् उपनिदधाति तन्नापित उपतिष्ठते तत् केशश्मश्रु च वपते नखानि च निकृन्तते ऽस्ति वै पुरुषस्यामेध्यं यत्रास्यापो नोपतिष्ठन्ते केशश्मश्रौ च वा अस्य नखेषु चापो नोपतिष्ठन्ते तद् यत् केशश्मश्रु च वपते नखानि च निकृन्तते मेध्यो भूत्वा दीक्षा इति

tad udakumbham upanidadhāti tannāpita upatiṣṭhate tat keśaśmaśru ca vapate nakhāni ca nikṛntate 'sti vai puruṣasyāmedhyaṃ yatrāsyāpo nopatiṣṭhante keśaśmaśrau ca vā asya nakheṣu cāpo nopatiṣṭhante tad yat keśaśmaśru ca vapate nakhāni ca nikṛntate medhyo bhūtvā dīkṣā iti

3.1.2.3

तद्धैके

taddhaike

3.1.2.3.2

सर्व एव वपन्ते सर्व एव मेध्या भूत्वा दीक्षिष्यामह इति तद् उ तथा न कुर्याद् यद्वै केशश्मश्रु च वपते नखानि च निकृन्तते तदेव मेध्यो भवति तस्माद् उ केशश्मश्रु चैव वपेत नखानि च निकृन्तेत

sarva eva vapante sarva eva medhyā bhūtvā dīkṣiṣyāmaha iti tad u tathā na kuryād yadvai keśaśmaśru ca vapate nakhāni ca nikṛntate tadeva medhyo bhavati tasmād u keśaśmaśru caiva vapeta nakhāni ca nikṛnteta

3.1.2.4

स वै नखान्येवाग्रे निकृन्तते

sa vai nakhānyevāgre nikṛntate

3.1.2.4.2

दक्षिणस्यैवाग्रे सव्यस्य वा अग्रे मानुषे ऽथैवं देवत्राङ्गुष्ठयोरेवाग्रे कनिष्ठिकयोर्वा अग्रे मानुषे ऽथैवं देवत्रा

dakṣiṇasyaivāgre savyasya vā agre mānuṣe 'thaivaṃ devatrāṅguṣṭhayorevāgre kaniṣṭhikayorvā agre mānuṣe 'thaivaṃ devatrā

3.1.2.5

स दक्षिणमेवाग्रे गोदानं वितारयति

sa dakṣiṇamevāgre godānaṃ vitārayati

3.1.2.5.2

सव्यं वा अग्रे मानुषे ऽथैवं देवत्रा

savyaṃ vā agre mānuṣe 'thaivaṃ devatrā

3.1.2.6

स दक्षिणमेवाग्रे गोदानमभ्युनत्ति

sa dakṣiṇamevāgre godānamabhyunatti

3.1.2.6.2

इमा आपः शम् उ मे सन्तु देवीरिति स यदाहेमा आपः शम् उ मे सन्तु देवीरिति वज्रो वा आपो वज्रो हि वा आपस् तस्माद्येनैता यन्ति निम्नं कुर्वन्ति यत्रोपतिष्ठन्ते निर्दहन्ति तत् तद् एतम् एवैतद् वज्रं शमयति तथो हैनमेष वज्रः शान्तो न हिनस्ति तस्माद् आहेमा आपः शम् उ मे सन्तु देवीरिति

imā āpaḥ śam u me santu devīriti sa yadāhemā āpaḥ śam u me santu devīriti vajro vā āpo vajro hi vā āpas tasmādyenaitā yanti nimnaṃ kurvanti yatropatiṣṭhante nirdahanti tat tad etam evaitad vajraṃ śamayati tatho hainameṣa vajraḥ śānto na hinasti tasmād āhemā āpaḥ śam u me santu devīriti

3.1.2.7

अथ दर्भतरुणकमन्तर्दधाति

atha darbhataruṇakamantardadhāti

3.1.2.7.2

ओषधे त्रायस्वेति वज्रो वै क्षुरस् तथो हैनमेष वज्रः क्षुरो न हिनस्त्य् अथ क्षुरेणाभिनिदधाति स्वधिते मैनं हिंसीरिति वज्रो वै क्षुरस् तथो हैनमेष वज्रः क्षुरो न हिनस्ति

oṣadhe trāyasveti vajro vai kṣuras tatho hainameṣa vajraḥ kṣuro na hinasty atha kṣureṇābhinidadhāti svadhite mainaṃ hiṃsīriti vajro vai kṣuras tatho hainameṣa vajraḥ kṣuro na hinasti

Śatapathabrāhmaṇa