2.6.2.18.2

ते प्रतीक्षम् पुनरायन्ति पुनरेत्याप उपस्पृशन्ति रुद्रियेणेव वा एतद् अचारिषुः शान्तिर् आपस् तद् अद्भिः शान्त्या शमयन्ते

te pratīkṣam punarāyanti punaretyāpa upaspṛśanti rudriyeṇeva vā etad acāriṣuḥ śāntir āpas tad adbhiḥ śāntyā śamayante

2.6.2.19

अथ केशश्मश्रूप्त्वा

atha keśaśmaśrūptvā

2.6.2.19.2

समारोह्याग्ना उदवसायेव ह्येतेन यजते न हि तदवकल्पते यदुत्तरवेदावग्निहोत्रं जुहुयात् तस्मादुदवस्यति गृहानित्वा निर्मथ्याग्नी पौर्णमासेन यजत उत्सन्नयज्ञ इव वा एष यच्चातुर्मास्यान्यथैष क्ﾱप्तः प्रतिष्ठितो यज्ञो यत्पौर्णमासं तत् क्ﾱप्तेनैवैतद् यज्ञेनान्ततः प्रतितिष्ठति तस्माद् उदवस्यति

samārohyāgnā udavasāyeva hyetena yajate na hi tadavakalpate yaduttaravedāvagnihotraṃ juhuyāt tasmādudavasyati gṛhānitvā nirmathyāgnī paurṇamāsena yajata utsannayajña iva vā eṣa yaccāturmāsyānyathaiṣa kﾱptaḥ pratiṣṭhito yajño yatpaurṇamāsaṃ tat kﾱptenaivaitad yajñenāntataḥ pratitiṣṭhati tasmād udavasyati

3.1.1.1

देवयजनं जोषयन्ते

devayajanaṃ joṣayante

3.1.1.1.2

स यदेव वर्षिष्ठं स्यात्तज्जोषयेर् अन्यद् अन्यद् भूमेर् नाभिशयीतातो वै देवा दिवम् उपोदक्रामन् देवान्वा एष उपोत्क्रामति यो दीक्षते स सदेवे देवयजने यजते स यद्धान्यद् भूमेर् अभिशयीतावरतर इव हेष्ट्वा स्यात्तस्माद्यदेव वर्षिष्ठं स्यात् तज्जोषयेरन्

sa yadeva varṣiṣṭhaṃ syāttajjoṣayer anyad anyad bhūmer nābhiśayītāto vai devā divam upodakrāman devānvā eṣa upotkrāmati yo dīkṣate sa sadeve devayajane yajate sa yaddhānyad bhūmer abhiśayītāvaratara iva heṣṭvā syāttasmādyadeva varṣiṣṭhaṃ syāt tajjoṣayeran

3.1.1.2

तद् वर्ष्म सत् समं स्यात्

tad varṣma sat samaṃ syāt

3.1.1.2.2

समं सदविभ्रंशि स्याद् अविभ्रंशि सत्प्राक्प्रवणं स्यात् प्राची हि देवानां दिग् अथो उदक्प्रवणम् उदीची हि मनुष्याणां दिग् दक्षिणतः प्रत्युच्छ्रितमिव स्याद् एषा वै दिक् पितॄणां स यद् दक्षिणाप्रवणं स्यात् क्षिप्रे ह यजमानो ऽमुं लोकमियात् तथो ह यजमानो ज्योग् जीवति तस्माद् दक्षिणतः प्रत्युच्छ्रितमिव स्यात्

samaṃ sadavibhraṃśi syād avibhraṃśi satprākpravaṇaṃ syāt prācī hi devānāṃ dig atho udakpravaṇam udīcī hi manuṣyāṇāṃ dig dakṣiṇataḥ pratyucchritamiva syād eṣā vai dik pitṝṇāṃ sa yad dakṣiṇāpravaṇaṃ syāt kṣipre ha yajamāno 'muṃ lokamiyāt tatho ha yajamāno jyog jīvati tasmād dakṣiṇataḥ pratyucchritamiva syāt

3.1.1.3

न पुरस्ताद्देवयजनमात्रमतिरिच्येत

na purastāddevayajanamātramatiricyeta

3.1.1.3.2

द्विषन्तं हास्य तद्भ्रातृव्यमभ्यतिरिच्यते कामं ह दक्षिणतः स्याद् एवमुत्तरत एतद्ध त्वेव समृद्धं देवयजनं यस्य देवयजनमात्रम् पश्चात्परिशिष्यते क्षिप्रे हैवैनम् उत्तरा देवयज्योपनमतीति नु देवयजनस्य

dviṣantaṃ hāsya tadbhrātṛvyamabhyatiricyate kāmaṃ ha dakṣiṇataḥ syād evamuttarata etaddha tveva samṛddhaṃ devayajanaṃ yasya devayajanamātram paścātpariśiṣyate kṣipre haivainam uttarā devayajyopanamatīti nu devayajanasya

3.1.1.4

तद् उ होवाच याज्ञवल्क्यः

tad u hovāca yājñavalkyaḥ

3.1.1.4.2

वार्ष्ण्याय देवयजनं जोषयितुम् ऐम तत्सात्ययज्ञो ऽब्रवीत् सर्वा वा इयम् पृथिवी देवी देवयजनं यत्र वा अस्यै क्वच यजुषैव परिगृह्य याजयेदिति

vārṣṇyāya devayajanaṃ joṣayitum aima tatsātyayajño 'bravīt sarvā vā iyam pṛthivī devī devayajanaṃ yatra vā asyai kvaca yajuṣaiva parigṛhya yājayediti

3.1.1.5

ऋत्विजो हैव देवयजनम्

ṛtvijo haiva devayajanam

3.1.1.5.2

ये ब्राह्मणाः शुश्रुवांसो ऽनूचाना विद्वांसो याजयन्ति सैवाह्वलैतन् नेदिष्ठमाम् इव मन्यामह इति

ye brāhmaṇāḥ śuśruvāṃso 'nūcānā vidvāṃso yājayanti saivāhvalaitan nediṣṭhamām iva manyāmaha iti

3.1.1.6

तच्छालो वा विमितं वा प्राचीनवंशम् मिन्वन्ति

tacchālo vā vimitaṃ vā prācīnavaṃśam minvanti

3.1.1.6.2

प्राची हि देवानां दिक् पुरस्ताद्वै देवाः प्रत्यञ्चो मनुष्यान् उपावृत्तास् तस्मात् तेभ्यः प्राङ् तिष्ठञ्जुहोति

prācī hi devānāṃ dik purastādvai devāḥ pratyañco manuṣyān upāvṛttās tasmāt tebhyaḥ prāṅ tiṣṭhañjuhoti

3.1.1.7

तस्माद् उ ह न प्रतीचीनशिराः शयीत

tasmād u ha na pratīcīnaśirāḥ śayīta

3.1.1.7.2

नेद्देवानभिप्रसार्य शया इति या दक्षिणा दिक् सा पितॄणां या प्रतीची सा सर्पाणां यतो देवा उच्चक्रमुः सैषाहीना योदीची दिक् सा मनुष्याणां तस्मान्मानुष उदीचीनवंशाम् एव शालां वा विमितं वा मिन्वन्त्य् उदीची हि मनुष्याणां दिग् दीक्षितस्यैव प्राचीनवंशा नादीक्षितस्य

neddevānabhiprasārya śayā iti yā dakṣiṇā dik sā pitṝṇāṃ yā pratīcī sā sarpāṇāṃ yato devā uccakramuḥ saiṣāhīnā yodīcī dik sā manuṣyāṇāṃ tasmānmānuṣa udīcīnavaṃśām eva śālāṃ vā vimitaṃ vā minvanty udīcī hi manuṣyāṇāṃ dig dīkṣitasyaiva prācīnavaṃśā nādīkṣitasya

3.1.1.8

तां वा एताम् परिश्रयन्ति

tāṃ vā etām pariśrayanti

3.1.1.8.2

नेद् अभिवर्षाद् इति न्वेव वर्षा देवान्वा एष उपावर्तते यो दीक्षते स देवतानामेको भवति तिर इव वै देवा मनुष्येभ्यस् तिर इवैतद् यत् परिश्रितं तस्मात् परिश्रयन्ति

ned abhivarṣād iti nveva varṣā devānvā eṣa upāvartate yo dīkṣate sa devatānāmeko bhavati tira iva vai devā manuṣyebhyas tira ivaitad yat pariśritaṃ tasmāt pariśrayanti

3.1.1.9

तन्न सर्व इवाभिप्रपद्येत ब्राह्मणो वैव राजन्यो वा वैश्यो वा ते हि यज्ञियाः

tanna sarva ivābhiprapadyeta brāhmaṇo vaiva rājanyo vā vaiśyo vā te hi yajñiyāḥ

Śatapathabrāhmaṇa