1.5.3.22

त उत्तमे प्रयाजे

ta uttame prayāje

1.5.3.22.2

स्वाहाकारेणैव सर्वं यज्ञं समस्थापयन्त् स्वाहाग्निमिति तद् आग्नेयम् आज्यभागं समस्थापयन्त् स्वाहा सोममिति तत् सौम्यमाज्यभागं समस्थापयन्त् स्वाहाग्निमिति तद्य एष उभयत्राच्युत आग्नेयः पुरोडाशो भवति तं समस्थापयन्

svāhākāreṇaiva sarvaṃ yajñaṃ samasthāpayant svāhāgnimiti tad āgneyam ājyabhāgaṃ samasthāpayant svāhā somamiti tat saumyamājyabhāgaṃ samasthāpayant svāhāgnimiti tadya eṣa ubhayatrācyuta āgneyaḥ puroḍāśo bhavati taṃ samasthāpayan

1.5.3.23

अथ यथादेवतं

atha yathādevataṃ

1.5.3.23.2

स्वाहा देवा आज्यपा इति तत् प्रयाजानुयाजान्त् समस्थापयन् प्रयाजानुयाजा वै देवा आज्यपा जुषाणो अग्निराज्यस्य वेत्विति तदग्निं स्विष्टकृतं समस्थापयन्नग्निर्हि स्विष्टकृत् स एषो ऽप्येतर्हि तथैव यज्ञं संतिष्ठते यथैवैनं देवाः समस्थापयंस्तस्मादुत्तमे प्रयाजे स्वाहास्वाहेति यजति यावन्ति हवींषि भवन्ति विजितम् एवैतद् अनु सर्वं यज्ञं संस्थापयति तस्माद् यद् अत ऊर्ध्वं विलोम यज्ञे क्रियेत न तद् आद्रियेत संस्थितो मे यज्ञ इति ह विद्यात् स हैष यज्ञो यातयामेवास यथा वषट्कृतं हुतं स्वाहाकृतम्

svāhā devā ājyapā iti tat prayājānuyājānt samasthāpayan prayājānuyājā vai devā ājyapā juṣāṇo agnirājyasya vetviti tadagniṃ sviṣṭakṛtaṃ samasthāpayannagnirhi sviṣṭakṛt sa eṣo 'pyetarhi tathaiva yajñaṃ saṃtiṣṭhate yathaivainaṃ devāḥ samasthāpayaṃstasmāduttame prayāje svāhāsvāheti yajati yāvanti havīṃṣi bhavanti vijitam evaitad anu sarvaṃ yajñaṃ saṃsthāpayati tasmād yad ata ūrdhvaṃ viloma yajñe kriyeta na tad ādriyeta saṃsthito me yajña iti ha vidyāt sa haiṣa yajño yātayāmevāsa yathā vaṣaṭkṛtaṃ hutaṃ svāhākṛtam

1.5.3.24

ते देवा अकामयन्त

te devā akāmayanta

1.5.3.24.2

कथं न्विमं यज्ञम् पुनर् आप्याययेमायातयामानं कुर्याम तेनायातयाम्ना प्रचरेमेति

kathaṃ nvimaṃ yajñam punar āpyāyayemāyātayāmānaṃ kuryāma tenāyātayāmnā pracaremeti

1.5.3.25

स यज्जुह्वामाज्यम् परिशिष्टमासीत्

sa yajjuhvāmājyam pariśiṣṭamāsīt

1.5.3.25.2

येन यज्ञं समस्थापयंस्तेनैव यथापूर्वं हवींष्यभ्यघारयन् पुनरेवैनानि तद् आप्याययन्न् अयातयामान्यकुर्वन्न् अयातयाम ह्याज्यं तस्मादुत्तमम् प्रयाजमिष्ट्वा यथापूर्वं हवींष्य् अभिघारयति पुनरेवैनानि तदाप्याययत्ययातयामानि करोत्ययातयाम ह्याज्यं तस्माद्यस्य कस्य च हविषो ऽवद्यति पुनर् एव तद् अभिघारयति स्विष्टकृत एव तत् पुनर् आप्यायत्य् अयातयाम करोत्य् अथ यदा स्विष्टकृते ऽवद्यति न ततः पुनर् अभिघारयति नो हि ततः कांचन हविषो ऽग्नावाहुतिं होष्यन् भवति

yena yajñaṃ samasthāpayaṃstenaiva yathāpūrvaṃ havīṃṣyabhyaghārayan punarevaināni tad āpyāyayann ayātayāmānyakurvann ayātayāma hyājyaṃ tasmāduttamam prayājamiṣṭvā yathāpūrvaṃ havīṃṣy abhighārayati punarevaināni tadāpyāyayatyayātayāmāni karotyayātayāma hyājyaṃ tasmādyasya kasya ca haviṣo 'vadyati punar eva tad abhighārayati sviṣṭakṛta eva tat punar āpyāyaty ayātayāma karoty atha yadā sviṣṭakṛte 'vadyati na tataḥ punar abhighārayati no hi tataḥ kāṃcana haviṣo 'gnāvāhutiṃ hoṣyan bhavati

1.5.4.1

स वै समिधो यजति

sa vai samidho yajati

1.5.4.1.2

प्राणा वै समिधः प्राणानेवैतत् समिन्द्धे प्राणैर्ह्ययम् पुरुषः समिद्धस् तस्माद् अभिमृशेति ब्रूयाद् यद्युपतापी स्यात् स यद्युष्णः स्याद् ऐव तावच्छंसेत समिद्धो हि स तावद्भवति यद्य् उ शीतः स्यान्नाशंसेत तत् प्राणान् एवास्मिन्नेतद् दधाति तस्मात्समिधो

prāṇā vai samidhaḥ prāṇānevaitat saminddhe prāṇairhyayam puruṣaḥ samiddhas tasmād abhimṛśeti brūyād yadyupatāpī syāt sa yadyuṣṇaḥ syād aiva tāvacchaṃseta samiddho hi sa tāvadbhavati yady u śītaḥ syānnāśaṃseta tat prāṇān evāsminnetad dadhāti tasmātsamidho

1.5.4.2

अथ तनूनपातं यजति

atha tanūnapātaṃ yajati

1.5.4.2.2

रेतो वै तनूनपाद् रेत एवैतत्सिञ्चति तस्मात्तनूनपातं यजति

reto vai tanūnapād reta evaitatsiñcati tasmāttanūnapātaṃ yajati

1.5.4.3

अथेडो यजति

atheḍo yajati

1.5.4.3.2

प्रजा वा इडो यदा वै रेतः सिक्तं प्रजायते ऽथ तद् ईडितम् इवान्नम् इच्छमानं चरति तत् प्रैवैतज्जनयति तस्मादिडो यजति

prajā vā iḍo yadā vai retaḥ siktaṃ prajāyate 'tha tad īḍitam ivānnam icchamānaṃ carati tat praivaitajjanayati tasmādiḍo yajati

1.5.4.4

अथ बर्हिर्यजति

atha barhiryajati

1.5.4.4.2

भूमा वै बर्हिर् भूमानम् एवैतत् प्रजनयति तस्माद्बर्हिर्यजति

bhūmā vai barhir bhūmānam evaitat prajanayati tasmādbarhiryajati

1.5.4.5

अथ स्वाहास्वाहेति यजति

atha svāhāsvāheti yajati

1.5.4.5.2

हेमन्तो वा ऋतूनां स्वाहाकारो हेमन्तो हीमाः प्रजाः स्वं वशमुपनयते तस्माद्धेमन्म्लायन्त्य् ओषधयः प्र वनस्पतीनाम् पलाशानि मुच्यन्ते प्रतितराम् इव वयांसि भवन्त्य् अधस्तरामिव वयांसि पतन्ति विपतितलोमेव पापः पुरुषो भवति हेमन्तो हीमाः प्रजाः स्वं वशमुपनयते स्वी ह वै तमर्धं कुरुते श्रिये ऽन्नाद्याय यस्मिन्नर्धे भवति य एवम् एतद्

hemanto vā ṛtūnāṃ svāhākāro hemanto hīmāḥ prajāḥ svaṃ vaśamupanayate tasmāddhemanmlāyanty oṣadhayaḥ pra vanaspatīnām palāśāni mucyante pratitarām iva vayāṃsi bhavanty adhastarāmiva vayāṃsi patanti vipatitalomeva pāpaḥ puruṣo bhavati hemanto hīmāḥ prajāḥ svaṃ vaśamupanayate svī ha vai tamardhaṃ kurute śriye 'nnādyāya yasminnardhe bhavati ya evam etad

1.5.4.6

देवाश्च वा असुराश्च

devāśca vā asurāśca

1.5.4.6.2

उभये प्राजापत्याः पस्पृधिरे ते दण्डैर् धनुर्भिर्न व्यजयन्त ते हाविजयमाना ऊचुर् हन्त वाच्येव ब्रह्मन् विजिगीषामहै स यो नो वाचं व्याहृताम् मिथुनेन नानुनिक्रामात् स सर्वम् पराजयाता अथ सर्वम् इतरे जयानिति तथेति देवा अब्रुवंस्ते देवा इन्द्रमब्रुवन् व्याहरेति

ubhaye prājāpatyāḥ paspṛdhire te daṇḍair dhanurbhirna vyajayanta te hāvijayamānā ūcur hanta vācyeva brahman vijigīṣāmahai sa yo no vācaṃ vyāhṛtām mithunena nānunikrāmāt sa sarvam parājayātā atha sarvam itare jayāniti tatheti devā abruvaṃste devā indramabruvan vyāhareti

Śatapathabrāhmaṇa