13.5.2.21

अथाध्वर्युं यजमानः पृच्छति पृच्छामि त्वा परमन्तम् पृथिव्या इति तम् प्रत्याहेयम् वेदिः परो अन्तः पृथिव्या इति

athādhvaryuṃ yajamānaḥ pṛcchati pṛcchāmi tvā paramantam pṛthivyā iti tam pratyāheyam vediḥ paro antaḥ pṛthivyā iti

13.5.2.22

सर्वाप्तिर् वा एषा वाचः यद् ब्रह्मोद्यं सर्वे कामा अश्वमेधे सर्वया वाचा सर्वान् कामान् आप्नवामेति

sarvāptir vā eṣā vācaḥ yad brahmodyaṃ sarve kāmā aśvamedhe sarvayā vācā sarvān kāmān āpnavāmeti

13.5.2.23

उदिते ब्रह्मोद्ये प्रपद्याध्वर्युर् हिरण्मयेन पात्रेण प्राजापत्यम् महिमानं ग्रहं गृह्णाति तस्य पुरोरुग्घिरण्यगर्भः समवर्तताग्र इत्य् अथास्य पुरोनुवाक्या सुभूः स्वयंभूः प्रथम इति होता यक्षत् प्रजापतिमिति प्रैषः प्रजापते न त्वद् एतान्यन्य इति होता यजति वषट्कृते जुहोति यस् ते ऽहन्त् संवत्सरे महिमा संबभूवेति नानुवषट्करोति सर्वहुतं हि जुहोति

udite brahmodye prapadyādhvaryur hiraṇmayena pātreṇa prājāpatyam mahimānaṃ grahaṃ gṛhṇāti tasya purorugghiraṇyagarbhaḥ samavartatāgra ity athāsya puronuvākyā subhūḥ svayaṃbhūḥ prathama iti hotā yakṣat prajāpatimiti praiṣaḥ prajāpate na tvad etānyanya iti hotā yajati vaṣaṭkṛte juhoti yas te 'hant saṃvatsare mahimā saṃbabhūveti nānuvaṣaṭkaroti sarvahutaṃ hi juhoti

13.5.3.1

अथातो वपानां होमः नानैव चरेयुर् आ वैश्वदेवस्य वपायै वैश्वदेवस्य वपायां हुतायां तद् अन्व् इतरा जुहुयुर् इति ह स्माह सत्यकामो जाबालो विश्वे वै सर्वे देवास् तद् एनान् यथादेवतम् प्रीणातीति

athāto vapānāṃ homaḥ nānaiva careyur ā vaiśvadevasya vapāyai vaiśvadevasya vapāyāṃ hutāyāṃ tad anv itarā juhuyur iti ha smāha satyakāmo jābālo viśve vai sarve devās tad enān yathādevatam prīṇātīti

13.5.3.2

ऐन्द्राग्नस्य वपायां हुतायाम् तदन्वितरा जुहुयुरिति ह स्माहतुः सौमापौ मानुतन्तव्याविन्द्राग्नी वै सर्वे देवास् तद् एवैनान् यथादेवतम् प्रीणातीति

aindrāgnasya vapāyāṃ hutāyām tadanvitarā juhuyuriti ha smāhatuḥ saumāpau mānutantavyāvindrāgnī vai sarve devās tad evainān yathādevatam prīṇātīti

13.5.3.3

कायस्य वपायां हुतायाम् तदन्वितरा जुहुयुरिति ह स्माह शैलालिः प्रजापतिर् वै कः प्रजापतिम् उ वा अनु सर्वे देवास् तद् एवैनान् यथादेवतम् प्रीणातीति

kāyasya vapāyāṃ hutāyām tadanvitarā juhuyuriti ha smāha śailāliḥ prajāpatir vai kaḥ prajāpatim u vā anu sarve devās tad evainān yathādevatam prīṇātīti

13.5.3.4

एकविंशतिं चातुर्मास्यदेवता अनुद्रुत्य एकविंशतिधा कृत्वा प्रचरेयुरिति ह स्माह भाल्लबेय एतावन्तो वै सर्वे देवा यावत्यश् चातुर्मास्यदेवतास् तद् एवैनान्यथादेवतम् प्रीणातीति

ekaviṃśatiṃ cāturmāsyadevatā anudrutya ekaviṃśatidhā kṛtvā pracareyuriti ha smāha bhāllabeya etāvanto vai sarve devā yāvatyaś cāturmāsyadevatās tad evainānyathādevatam prīṇātīti

13.5.3.5

नानैव चरेयुः इतीन्द्रोतः शौनकः किमुत त्वरेरंस् तद् एवैनान् यथादेवतम् प्रीणातीत्य् एतद् अह तेषाम् वचो ऽन्या त्वेवात स्थितिः

nānaiva careyuḥ itīndrotaḥ śaunakaḥ kimuta tvareraṃs tad evainān yathādevatam prīṇātīty etad aha teṣām vaco 'nyā tvevāta sthitiḥ

13.5.3.6

अथ होवाच याज्ञवल्क्यः सकृदेव प्राजापत्याभिः प्रचरेयुः सकृद् देवदेवत्याभिस् तद् एवैनान् यथादेवतम् प्रीणात्यञ्जसा यज्ञस्य संस्थामुपैति न ह्वलतीति

atha hovāca yājñavalkyaḥ sakṛdeva prājāpatyābhiḥ pracareyuḥ sakṛd devadevatyābhis tad evainān yathādevatam prīṇātyañjasā yajñasya saṃsthāmupaiti na hvalatīti

13.5.3.7

हुतासु वपासु प्रपद्याध्वर्यू रजतेन पात्रेण प्राजापत्यम् महिमानमुत्तरं ग्रहं गृह्णाति तस्य पुरोरुग् यः प्राणतो निमिषतो महित्वेति विपर्यस्ते याज्यानुवाक्ये अयातयामताया एष एव प्रैषो वषट्कृते जुहोति यस्ते रात्रौ संवत्सरे महिमा संबभूवेति नानुवषट्करोति तस्योक्तम् ब्राह्मणम्

hutāsu vapāsu prapadyādhvaryū rajatena pātreṇa prājāpatyam mahimānamuttaraṃ grahaṃ gṛhṇāti tasya purorug yaḥ prāṇato nimiṣato mahitveti viparyaste yājyānuvākye ayātayāmatāyā eṣa eva praiṣo vaṣaṭkṛte juhoti yaste rātrau saṃvatsare mahimā saṃbabhūveti nānuvaṣaṭkaroti tasyoktam brāhmaṇam

13.5.3.8

नान्येषाम् पशूनां तेदन्या अवद्यन्ति अवद्यन्त्यश्वस्य दक्षिणतोऽन्येषाम् पशूनामवद्यन्त्युत्तरतोऽश्वस्य प्लक्षशाखास्वन्येषाम् पशूनामवद्यन्ति वेतसशाखास्वश्वस्य

nānyeṣām paśūnāṃ tedanyā avadyanti avadyantyaśvasya dakṣiṇato'nyeṣām paśūnāmavadyantyuttarato'śvasya plakṣaśākhāsvanyeṣām paśūnāmavadyanti vetasaśākhāsvaśvasya

13.5.3.9

तद् उ होवाच सात्ययज्ञिर् इतरथैव कुर्युः पथ एव नापोदित्यमिति पूर्वा त्वेव स्थितिर् उक्थ्यो यज्ञस् तेनान्तरिक्षलोकम् ऋध्नोति सर्वस्तोमो ऽतिरात्र उत्तममहर्भवति सर्वम् वै सर्वस्तोमो ऽतिरात्रः सर्वमश्वमेधः सर्वस्याप्त्यै सर्वस्यावरुद्ध्यै

tad u hovāca sātyayajñir itarathaiva kuryuḥ patha eva nāpodityamiti pūrvā tveva sthitir ukthyo yajñas tenāntarikṣalokam ṛdhnoti sarvastomo 'tirātra uttamamaharbhavati sarvam vai sarvastomo 'tirātraḥ sarvamaśvamedhaḥ sarvasyāptyai sarvasyāvaruddhyai

13.5.3.10

तस्य त्रिवृद्बहिष्पवमानम् पञ्चदशान्याज्यानि सप्तदशो माध्यन्दिनः पवमान एकविंशानि पृष्ठानि त्रिनवस् तृतीयः पवमानस् त्रयस्त्रिंशम् अग्निष्टोमसामैकविंशान्य् उक्थान्य् एकविंशः षोडशी पञ्चदशी रात्रिस् त्रिवृत् सन्धिर् यद् द्वितीयस्याह्नः पृष्ठ्यस्य षडहस्य तच्छस्त्रम् अतिरात्रो यज्ञस् तेनामुं लोकम् ऋध्नोति

tasya trivṛdbahiṣpavamānam pañcadaśānyājyāni saptadaśo mādhyandinaḥ pavamāna ekaviṃśāni pṛṣṭhāni trinavas tṛtīyaḥ pavamānas trayastriṃśam agniṣṭomasāmaikaviṃśāny ukthāny ekaviṃśaḥ ṣoḍaśī pañcadaśī rātris trivṛt sandhir yad dvitīyasyāhnaḥ pṛṣṭhyasya ṣaḍahasya tacchastram atirātro yajñas tenāmuṃ lokam ṛdhnoti

13.5.3.11

एकविंशतिः सवनीयाः पशवः सर्व आग्नेयास् तेषां समानं कर्मेत्य् उ हैक आहुश् चतुर्विंशतिम् त्वेवैतान् गव्यान् आलभेत् द्वादशभ्यो देवताभ्यो द्वादश मासाः संवत्सरः सर्वं संवत्सरः सर्वमश्वमेधः सर्वस्याप्त्यै सर्वस्यावरुद्ध्यै

ekaviṃśatiḥ savanīyāḥ paśavaḥ sarva āgneyās teṣāṃ samānaṃ karmety u haika āhuś caturviṃśatim tvevaitān gavyān ālabhet dvādaśabhyo devatābhyo dvādaśa māsāḥ saṃvatsaraḥ sarvaṃ saṃvatsaraḥ sarvamaśvamedhaḥ sarvasyāptyai sarvasyāvaruddhyai

13.5.4.1

एतेन हेन्द्रोतो दैवापः शौनकः जनमेजयम् पारिक्षितं याजयांचकार तेनेष्ट्वा सर्वाम् पापकृत्यां सर्वां ब्रह्महत्यामपजघान सर्वां ह वै पापकृत्यां सर्वाम् ब्रह्महत्यामपहन्ति योऽश्वमेधेन यजते

etena hendroto daivāpaḥ śaunakaḥ janamejayam pārikṣitaṃ yājayāṃcakāra teneṣṭvā sarvām pāpakṛtyāṃ sarvāṃ brahmahatyāmapajaghāna sarvāṃ ha vai pāpakṛtyāṃ sarvām brahmahatyāmapahanti yo'śvamedhena yajate

13.5.4.2

तदेतद्गाथयाभिगीतम् आसन्दीवति धान्यादं रुक्मिणं हरितस्रजम् अबध्नादश्वं सारङ्गं देवेभ्यो जनमेजय इति

tadetadgāthayābhigītam āsandīvati dhānyādaṃ rukmiṇaṃ haritasrajam abadhnādaśvaṃ sāraṅgaṃ devebhyo janamejaya iti

13.5.4.3

एते एव पूर्वे अहनी ज्योतिर् अतिरात्रस् तेन भीमसेनम् एते एव पूर्वे अहनी गौर् अतिरात्रस् तेनोग्रसेनम् एते एव पूर्वे अहनी आयुर् अतिरात्रस् तेन श्रुतसेनम् इत्य् एते पारिक्षितीयास् तदेतद्गाथयाभिगीतं पारिक्षिता यजमाना अश्वमेधैः परोऽवरम् अजहुः कर्म पापकम् पुण्याः पुण्येन कर्मणेति

ete eva pūrve ahanī jyotir atirātras tena bhīmasenam ete eva pūrve ahanī gaur atirātras tenograsenam ete eva pūrve ahanī āyur atirātras tena śrutasenam ity ete pārikṣitīyās tadetadgāthayābhigītaṃ pārikṣitā yajamānā aśvamedhaiḥ paro'varam ajahuḥ karma pāpakam puṇyāḥ puṇyena karmaṇeti

13.5.4.4

एते एव पूर्वे अहनी अभिजिद् अतिरात्रस् तेन ह पर आट्णार ईजे कौसल्यो राजा तद् एतद् गाथयाभिगीतम् अट्णारस्य परः पुत्रोऽश्वम् मेध्यमबन्धयत् हैरण्यनाभः कौसल्यो दिशः पूर्णा अमंहतेति

ete eva pūrve ahanī abhijid atirātras tena ha para āṭṇāra īje kausalyo rājā tad etad gāthayābhigītam aṭṇārasya paraḥ putro'śvam medhyamabandhayat hairaṇyanābhaḥ kausalyo diśaḥ pūrṇā amaṃhateti

13.5.4.5

एते एव पूर्वे अहनी विश्वजिद् अतिरात्रस् तेन ह पुरुकुत्सो दौर्गहेणेज ऐक्ष्वाको राजा तस्मादेतदृषिणाभ्यनूक्तम् अस्माकम् अत्र पितरस्त आसन्त् सप्त ऋषयो दौर्गहे बध्यमान इति

ete eva pūrve ahanī viśvajid atirātras tena ha purukutso daurgaheṇeja aikṣvāko rājā tasmādetadṛṣiṇābhyanūktam asmākam atra pitarasta āsant sapta ṛṣayo daurgahe badhyamāna iti

13.5.4.6

एते एव पूर्वे अहनी महाव्रतम् अतिरात्रस् तेन ह मरुत्त आविक्षित ईज आयोगवो राजा तस्य ह ततो मरुतः परिवेष्टारो ऽग्निः क्षत्ता विश्वे देवाः सभासदो बभूवुस् तद् एतद् गाथयाभिगीतं मरुतः परिवेष्टारो मरुत्तस्यावसन्गृहे आविक्षितस्याग्निः क्षत्ता विश्वे देवाः सभासद इति मरुतो ह वै तस्य परिवेष्टारोऽग्निः क्षत्ता विश्वे देवाः सभासदो भवन्ति यो ऽश्वमेधेन यजते

ete eva pūrve ahanī mahāvratam atirātras tena ha marutta āvikṣita īja āyogavo rājā tasya ha tato marutaḥ pariveṣṭāro 'gniḥ kṣattā viśve devāḥ sabhāsado babhūvus tad etad gāthayābhigītaṃ marutaḥ pariveṣṭāro maruttasyāvasangṛhe āvikṣitasyāgniḥ kṣattā viśve devāḥ sabhāsada iti maruto ha vai tasya pariveṣṭāro'gniḥ kṣattā viśve devāḥ sabhāsado bhavanti yo 'śvamedhena yajate

Śatapathabrāhmaṇa