1.3.2.15

तद् आहुः

tad āhuḥ

1.3.2.15.2

कस्मा उ तर्ह्युपभृति गृह्णीयाद् यद् उपभृता न जुहोतीति स यद्धोपभृता जुहुयात् पृथग्घैवेमाः प्रजाः स्युर् नैवात्ता स्यान् नाद्यः स्याद् अथ यत् तज्जुह्वेव समानीय जुहोति तस्माद् इमा विशः क्षत्रियस्यैव वशे सति वैश्यम् पशव उपतिष्ठन्ते ऽथ यत्तज्जुह्वेव समानीय जुहोति तस्माद् यदोत क्षत्रियः कामयते ऽथाह वैश्य मयि यत् ते परो निहितं तद् आहरेति तं जिनाति त्वद् यथा त्वत् कामयते तथा सचत एतेनो ह तद् वीर्येण

kasmā u tarhyupabhṛti gṛhṇīyād yad upabhṛtā na juhotīti sa yaddhopabhṛtā juhuyāt pṛthagghaivemāḥ prajāḥ syur naivāttā syān nādyaḥ syād atha yat tajjuhveva samānīya juhoti tasmād imā viśaḥ kṣatriyasyaiva vaśe sati vaiśyam paśava upatiṣṭhante 'tha yattajjuhveva samānīya juhoti tasmād yadota kṣatriyaḥ kāmayate 'thāha vaiśya mayi yat te paro nihitaṃ tad āhareti taṃ jināti tvad yathā tvat kāmayate tathā sacata eteno ha tad vīryeṇa

1.3.2.16

तानि वा एतानि

tāni vā etāni

1.3.2.16.2

छन्दोभ्य आज्यानि गृह्यन्ते स यच् चतुर् जुह्वां गृह्णाति गायत्र्यै तद् गृह्णात्य् अथ यद् अष्टौ कृत्व उपभृति गृह्णाति त्रिष्टुब्जगतीभ्यां तद् गृह्णात्य् अथ यच्चतुर् ध्रुवायां गृह्णात्य् अनुष्टुभे तद् गृह्णाति वाग्वा अनुष्टुब् वाचो वा इदं सर्वम् प्रभवति तस्माद् उ ध्रुवाया एव सर्वो यज्ञः प्रभवतीयम् वा अनुष्टुब् अस्यै वा इदं सर्वं प्रभवति तस्माद् उ ध्रुवाया एव सर्वो यज्ञः प्रभवति

chandobhya ājyāni gṛhyante sa yac catur juhvāṃ gṛhṇāti gāyatryai tad gṛhṇāty atha yad aṣṭau kṛtva upabhṛti gṛhṇāti triṣṭubjagatībhyāṃ tad gṛhṇāty atha yaccatur dhruvāyāṃ gṛhṇāty anuṣṭubhe tad gṛhṇāti vāgvā anuṣṭub vāco vā idaṃ sarvam prabhavati tasmād u dhruvāyā eva sarvo yajñaḥ prabhavatīyam vā anuṣṭub asyai vā idaṃ sarvaṃ prabhavati tasmād u dhruvāyā eva sarvo yajñaḥ prabhavati

1.3.2.17

स गृह्णाति

sa gṛhṇāti

1.3.2.17.2

धाम नामासि प्रियं देवानाम् इत्य् एतद् वै देवानाम् प्रियतमं धाम यदाज्यं तस्मादाह धाम नामासि प्रियं देवानाम् इत्य् अनाधृष्टं देवयजनमसीति वज्रो ह्याज्यं तस्मादाहानाधृष्टं देवयजनमसीति

dhāma nāmāsi priyaṃ devānām ity etad vai devānām priyatamaṃ dhāma yadājyaṃ tasmādāha dhāma nāmāsi priyaṃ devānām ity anādhṛṣṭaṃ devayajanamasīti vajro hyājyaṃ tasmādāhānādhṛṣṭaṃ devayajanamasīti

1.3.2.18

स एतेन यजुषा

sa etena yajuṣā

1.3.2.18.2

सकृज्जुह्वां गृह्णाति त्रिस् तूष्णीम् एतेनैव यजुषा सकृदुपभृति गृह्णाति सप्तकृत्वस् तूष्णीम् एतेनैव यजुषा सकृद्ध्रुवायां गृह्णाति त्रिस्तूष्णीं तद् आहुस् त्रिस्त्रिरेव यजुषा गृह्णीयात् त्रिवृद्धि यज्ञ इति तद् उ नु सकृत् सकृद् एवात्रो ह्येव त्रिर् गृहीतं सम्पद्यते

sakṛjjuhvāṃ gṛhṇāti tris tūṣṇīm etenaiva yajuṣā sakṛdupabhṛti gṛhṇāti saptakṛtvas tūṣṇīm etenaiva yajuṣā sakṛddhruvāyāṃ gṛhṇāti tristūṣṇīṃ tad āhus tristrireva yajuṣā gṛhṇīyāt trivṛddhi yajña iti tad u nu sakṛt sakṛd evātro hyeva trir gṛhītaṃ sampadyate

1.3.3.1

प्रोक्षणीरध्वर्युरादत्ते

prokṣaṇīradhvaryurādatte

1.3.3.1.2

स इध्ममेवाग्रे प्रोक्षति कृष्णो ऽस्याखरेष्ठो ऽग्नये त्वा जुष्टम् प्रोक्षामीति तन् मेध्यम् एवैतद् अग्नये करोति

sa idhmamevāgre prokṣati kṛṣṇo 'syākhareṣṭho 'gnaye tvā juṣṭam prokṣāmīti tan medhyam evaitad agnaye karoti

1.3.3.2

अथ वेदिम् प्रोक्षति

atha vedim prokṣati

1.3.3.2.2

वेदिरसि बर्हिषे त्वा जुष्टाम् प्रोक्षामि तन् मेध्यामेवैतद्बर्हिषे करोति

vedirasi barhiṣe tvā juṣṭām prokṣāmi tan medhyāmevaitadbarhiṣe karoti

1.3.3.3

अथास्मै बर्हिः प्रयच्छति

athāsmai barhiḥ prayacchati

1.3.3.3.2

तत् पुरस्ताद् ग्रन्थ्यासादयति तत्प्रोक्षति बर्हिरसि स्रुग्भ्यस्त्वा जुष्टम् प्रोक्षामि तन् मेध्यम् एवैतत् स्रुग्भ्यः

tat purastād granthyāsādayati tatprokṣati barhirasi srugbhyastvā juṣṭam prokṣāmi tan medhyam evaitat srugbhyaḥ

1.3.3.4

अथ याः प्रोक्षण्यः परिशिष्यन्ते

atha yāḥ prokṣaṇyaḥ pariśiṣyante

1.3.3.4.2

ताभिरोषधीनाम् मूलान्य् उपनिनयत्य् अदित्यै व्युन्दनमसीतीयं वै पृथिव्य् अदितिस् तद् अस्या एवैतदोषधीनाम् मूलान्य् उपोनत्ति ता इमा आर्द्रमूला ओषधयस् तस्माद् यद्यपि शुष्काण्यग्राणि भवन्त्यार्द्राण्येव मूलानि भवन्ति

tābhiroṣadhīnām mūlāny upaninayaty adityai vyundanamasītīyaṃ vai pṛthivy aditis tad asyā evaitadoṣadhīnām mūlāny uponatti tā imā ārdramūlā oṣadhayas tasmād yadyapi śuṣkāṇyagrāṇi bhavantyārdrāṇyeva mūlāni bhavanti

1.3.3.5

अथ विस्रंस्य ग्रन्थिम्

atha visraṃsya granthim

1.3.3.5.2

पुरस्तात् प्रस्तरं गृह्णाति विष्णो स्तुपो ऽसीति यज्ञो वै विष्णुस् तस्येयम् एव शिखा स्तुप एताम् एवास्मिन्नेतद् दधाति पुरस्ताद् गृह्णाति पुरस्ताद्ध्ययं स्तुपस् तस्मात् पुरस्ताद्गृह्णाति

purastāt prastaraṃ gṛhṇāti viṣṇo stupo 'sīti yajño vai viṣṇus tasyeyam eva śikhā stupa etām evāsminnetad dadhāti purastād gṛhṇāti purastāddhyayaṃ stupas tasmāt purastādgṛhṇāti

1.3.3.6

अथ संनहनं विस्रंसयति

atha saṃnahanaṃ visraṃsayati

1.3.3.6.2

प्रक्ﾱप्तं हैवास्य स्त्री विजायत इति तस्मात् संनहनं विस्रंसयति तद्दक्षिणायां श्रोणौ निदधाति नीविर्हैवास्यैषा दक्षिणत इव हीयं नीविस् तस्माद् दक्षिणायां श्रोणौ निदधाति तत् पुनर् अभिच्छादयत्य् अभिच्छन्नेव हीयं नीविस् तस्मात् पुनर् अभिच्छादयति

prakﾱptaṃ haivāsya strī vijāyata iti tasmāt saṃnahanaṃ visraṃsayati taddakṣiṇāyāṃ śroṇau nidadhāti nīvirhaivāsyaiṣā dakṣiṇata iva hīyaṃ nīvis tasmād dakṣiṇāyāṃ śroṇau nidadhāti tat punar abhicchādayaty abhicchanneva hīyaṃ nīvis tasmāt punar abhicchādayati

Śatapathabrāhmaṇa