13.1.2.9

तदाहुः

tadāhuḥ

13.1.2.9.2

यत् प्राजापत्यो ऽश्वो ऽथ कथाप्यन्याभ्यो देवताभ्यः प्रोक्षतीति सर्वा वै देवता अश्वमेधेऽन्वायत्ता यदाह सर्वेभ्यस्त्वा देवेभ्यः प्रोक्षामीति सर्वा एवास्मिन्देवता अन्वायातयति तस्मादश्वमेधे सर्वा देवता अन्वायत्ताः पाप्मा वा एतम् भ्रातृव्य ईप्सति यो ऽश्वमेधेन यजेत वज्रो ऽश्वः परो मर्तः परः श्वेति श्वानं चतुरक्षं हत्वाधस्पदम् अश्वस्योपप्लावयति वज्रेणैवैनम् अवक्रामति नैनं पाप्मा भ्रातृव्य आप्नोति

yat prājāpatyo 'śvo 'tha kathāpyanyābhyo devatābhyaḥ prokṣatīti sarvā vai devatā aśvamedhe'nvāyattā yadāha sarvebhyastvā devebhyaḥ prokṣāmīti sarvā evāsmindevatā anvāyātayati tasmādaśvamedhe sarvā devatā anvāyattāḥ pāpmā vā etam bhrātṛvya īpsati yo 'śvamedhena yajeta vajro 'śvaḥ paro martaḥ paraḥ śveti śvānaṃ caturakṣaṃ hatvādhaspadam aśvasyopaplāvayati vajreṇaivainam avakrāmati nainaṃ pāpmā bhrātṛvya āpnoti

13.1.3.1

यथा वै हविषो ऽहुतस्य स्कन्देत् एवम् एतत् पशो स्कन्दति यं निक्तम् अनालब्धम् उत्सृजन्ति यत्स्तोकीया जुहोति सर्वहुतम् एवैनं जुहोत्यस्कन्दायास्कन्नं हि तद्यद्धुतस्य स्कन्दति सहस्रं जुहोति सहस्रसंमितो वै स्वर्गो लोकः स्वर्गस्य लोकस्याभिजित्यै

yathā vai haviṣo 'hutasya skandet evam etat paśo skandati yaṃ niktam anālabdham utsṛjanti yatstokīyā juhoti sarvahutam evainaṃ juhotyaskandāyāskannaṃ hi tadyaddhutasya skandati sahasraṃ juhoti sahasrasaṃmito vai svargo lokaḥ svargasya lokasyābhijityai

13.1.3.2

तदाहुः

tadāhuḥ

13.1.3.2.2

यन्मिता जुहुयात्परिमितमवरुन्धीतेत्यमिता जुहोत्यपरिमितस्यैवावरुद्ध्या उवाच ह प्रजापति स्तोकीयासु वा अहमश्वमेधं संस्थापयामि तेन संस्थितेनैवात ऊर्ध्वं चरामीति

yanmitā juhuyātparimitamavarundhītetyamitā juhotyaparimitasyaivāvaruddhyā uvāca ha prajāpati stokīyāsu vā ahamaśvamedhaṃ saṃsthāpayāmi tena saṃsthitenaivāta ūrdhvaṃ carāmīti

13.1.3.3

अग्नये स्वाहेति

agnaye svāheti

13.1.3.3.2

अग्नय एवैनं जुहोति सोमाय स्वाहेति सोमायैवैनं जुहोत्य् अपां मोदाय स्वाहेत्य् अद्भ्य एवैनं जुहोति सवित्रे स्वाहेति सवित्र एवैनं जुहोति वायवे स्वाहेति वायव एवैनं जुहोति विष्णवे स्वाहेति विष्णव एवैनं जुहोतीन्द्राय स्वाहेतीन्द्रायैवैनं जुहोति बृहस्पतये स्वाहेति बृहस्पतय एवैनं जुहोति मित्राय स्वाहेति मित्रायैवैनं जुहोति वरुणाय स्वाहेति वरुणायैवैनं जुहोत्य् एतावन्तो वै सर्वे देवास् तेभ्य एवैनं जुहोति पराचीर् जुहोति पराङ् इव वै स्वर्गो लोकः स्वर्गस्य लोकस्याभिजित्यै

agnaya evainaṃ juhoti somāya svāheti somāyaivainaṃ juhoty apāṃ modāya svāhety adbhya evainaṃ juhoti savitre svāheti savitra evainaṃ juhoti vāyave svāheti vāyava evainaṃ juhoti viṣṇave svāheti viṣṇava evainaṃ juhotīndrāya svāhetīndrāyaivainaṃ juhoti bṛhaspataye svāheti bṛhaspataya evainaṃ juhoti mitrāya svāheti mitrāyaivainaṃ juhoti varuṇāya svāheti varuṇāyaivainaṃ juhoty etāvanto vai sarve devās tebhya evainaṃ juhoti parācīr juhoti parāṅ iva vai svargo lokaḥ svargasya lokasyābhijityai

13.1.3.4

ईश्वरो वा एषः

īśvaro vā eṣaḥ

13.1.3.4.2

पराङ् प्रदघोर् यः पराचीराहुतीर्जुहोति पुनरावर्तते ऽस्मिन्नेव लोके प्रतितिष्ठत्य् एतां ह वाव स यज्ञस्य संस्थितिम् उवाचास्कन्दायास्कन्नं हि तद्यद्धुतस्य स्कन्दति

parāṅ pradaghor yaḥ parācīrāhutīrjuhoti punarāvartate 'sminneva loke pratitiṣṭhaty etāṃ ha vāva sa yajñasya saṃsthitim uvācāskandāyāskannaṃ hi tadyaddhutasya skandati

13.1.3.5

यथा वै हविषो ऽहुतस्य स्कन्देत्

yathā vai haviṣo 'hutasya skandet

13.1.3.5.2

एवम् एतत् पशो स्कन्दति यम् प्रोक्षितम् अनालब्धम् उत्सृजन्ति यद् रूपाणि जुहोति सर्वहुतमेवैनं जुहोत्यस्कन्दायास्कन्नं हि तद्यद्धुतस्य स्कन्दति हिङ्काराय स्वाहा हिंकृताय स्वाहेत्येतानि वा अश्वस्य रूपाणि तान्येवावरुन्द्धे

evam etat paśo skandati yam prokṣitam anālabdham utsṛjanti yad rūpāṇi juhoti sarvahutamevainaṃ juhotyaskandāyāskannaṃ hi tadyaddhutasya skandati hiṅkārāya svāhā hiṃkṛtāya svāhetyetāni vā aśvasya rūpāṇi tānyevāvarunddhe

13.1.3.6

तदाहुः

tadāhuḥ

13.1.3.6.2

अनाहुतिर् वै रूपाणि नैता होतव्या इत्य् अथो खल्वाहुरत्र वा अश्वमेधः संतिष्ठते यद्रूपाणि जुहोति होतव्या एवेति बहिर्धा वा एतमायतनात्करोति भ्रातृव्यमस्मै जनयति यस्यानायतने ऽन्यत्राग्नेर् आहुतीर्जुहोति

anāhutir vai rūpāṇi naitā hotavyā ity atho khalvāhuratra vā aśvamedhaḥ saṃtiṣṭhate yadrūpāṇi juhoti hotavyā eveti bahirdhā vā etamāyatanātkaroti bhrātṛvyamasmai janayati yasyānāyatane 'nyatrāgner āhutīrjuhoti

13.1.3.7

सावित्र्या एवेष्टेः

sāvitryā eveṣṭeḥ

13.1.3.7.2

पुरस्तादनुद्रुत्य सकृद् एव रूपाण्याहवनीये जुहोत्य् आयतन एवाहुतीर्जुहोति नास्मै भ्रातृव्यं जनयति यज्ञमुखे यज्ञमुखे जुहोति यज्ञस्य संतत्या अव्यवच्छेदाय

purastādanudrutya sakṛd eva rūpāṇyāhavanīye juhoty āyatana evāhutīrjuhoti nāsmai bhrātṛvyaṃ janayati yajñamukhe yajñamukhe juhoti yajñasya saṃtatyā avyavacchedāya

13.1.3.8

तदाहुः

tadāhuḥ

13.1.3.8.2

यद् यज्ञमुखे यज्ञमुखे जुहुयात् पशुभिर्व्यृध्येत पापीयान्त्स्यात् सकृदेव होतव्या न पशुभिर् व्यृध्यते न पापीयान् भवत्य् अष्टाचत्वारिंशतं जुहोत्य् अष्टाचत्वारिंशदक्षरा जगती जागताः पशवो जगत्यैवास्मै पशून् अवरुन्द्ध एकमतिरिक्तं जुहोति तस्मादेकः प्रजास्वर्धुकः

yad yajñamukhe yajñamukhe juhuyāt paśubhirvyṛdhyeta pāpīyāntsyāt sakṛdeva hotavyā na paśubhir vyṛdhyate na pāpīyān bhavaty aṣṭācatvāriṃśataṃ juhoty aṣṭācatvāriṃśadakṣarā jagatī jāgatāḥ paśavo jagatyaivāsmai paśūn avarunddha ekamatiriktaṃ juhoti tasmādekaḥ prajāsvardhukaḥ

13.1.4.1

प्रजापतिरश्वमेधमसृजत सो ऽस्मात् सृष्टः पराङैत् स दिशोऽनुप्राविशत् तं देवाः प्रैषमैच्छंस् तमिष्टिभिर् अनुप्रायुञ्जत तमिष्टिभिरन्वैच्छंस् तमिष्टिभिरन्वविन्दन् यद् इष्टिभिर्यजते ऽश्वमेव तन्मेध्यं यजमानो ऽन्विच्छति

prajāpatiraśvamedhamasṛjata so 'smāt sṛṣṭaḥ parāṅait sa diśo'nuprāviśat taṃ devāḥ praiṣamaicchaṃs tamiṣṭibhir anuprāyuñjata tamiṣṭibhiranvaicchaṃs tamiṣṭibhiranvavindan yad iṣṭibhiryajate 'śvameva tanmedhyaṃ yajamāno 'nvicchati

13.1.4.2

सावित्र्यो भवन्ति इयं वै सविता यो वा अस्यां निलयते योऽन्यत्रैत्यस्यां वाव तमनुविन्दन्ति न वा इमां कश्चन तिर्यङ्नोर्ध्वोऽत्येतुमर्हति यत्सावित्र्यो भवन्त्यश्वस्यैवानुवित्त्यै

sāvitryo bhavanti iyaṃ vai savitā yo vā asyāṃ nilayate yo'nyatraityasyāṃ vāva tamanuvindanti na vā imāṃ kaścana tiryaṅnordhvo'tyetumarhati yatsāvitryo bhavantyaśvasyaivānuvittyai

13.1.4.3

तदाहुः प्र वा एतद् अश्वो मीयते यत् पराङेति न ह्येनम् प्रत्यावर्तयन्तीति यत् सायं धृतीर्जुहोति क्षेमो वै धृतिः क्षेमो रात्रिः क्षेमेणैवैनं दाधार तस्मात् सायम् मनुष्याश्च पशवश्च क्षेम्या भवन्त्य् अथ यत् प्रातरिष्टिभिर् यजत इच्छत्येवैनं तत् तस्माद् दिवा नष्टैष एति यद् व् एव सायं धृतीर् जुहोति प्रातरिष्टिभिर् यजते योगक्षेममेव तद् यजमानः कल्पयते तस्माद् यत्रैतेन यज्ञेन यजन्ते क्ﾱप्तः प्रजानां योगक्षेमो

tadāhuḥ pra vā etad aśvo mīyate yat parāṅeti na hyenam pratyāvartayantīti yat sāyaṃ dhṛtīrjuhoti kṣemo vai dhṛtiḥ kṣemo rātriḥ kṣemeṇaivainaṃ dādhāra tasmāt sāyam manuṣyāśca paśavaśca kṣemyā bhavanty atha yat prātariṣṭibhir yajata icchatyevainaṃ tat tasmād divā naṣṭaiṣa eti yad v eva sāyaṃ dhṛtīr juhoti prātariṣṭibhir yajate yogakṣemameva tad yajamānaḥ kalpayate tasmād yatraitena yajñena yajante kﾱptaḥ prajānāṃ yogakṣemo

Śatapathabrāhmaṇa