6.6.3.2.2

देवाश्चासुराश्चोभये प्राजापत्या अस्पर्धन्त ते ह सर्व एव वनस्पतयो ऽसुरानभ्युपेयुर् उदुम्बरो हैव देवान्न जहौ ते देवा असुरान्जित्वा तेषां वनस्पतीनवृञ्जत

devāścāsurāścobhaye prājāpatyā aspardhanta te ha sarva eva vanaspatayo 'surānabhyupeyur udumbaro haiva devānna jahau te devā asurānjitvā teṣāṃ vanaspatīnavṛñjata

6.6.3.3

ते होचुः

te hocuḥ

6.6.3.3.2

हन्त यैषु वनस्पतिषूर्ग् यो रस उदुम्बरे तं दधाम ते यद्य् अपक्रामेयुर् यातयामा अपक्रामेयुर् यथा धेनुर् दुग्धा यथानड्वान् ऊहिवानिति तद् यैषु वनस्पतिषूर्ग् यो रस आसीद् उदुम्बरे तम् अदधुस् तयैतद् ऊर्जा सर्वान् वनस्पतीन् प्रति पच्यते तस्मात् स सर्वदार्द्रः सर्वदा क्षीरी तद् एतत् सर्वम् अन्नं यद् उदुम्बरः सर्वे वनस्पतयः सर्वेणैवैनम् एतद् अन्नेन प्रीणाति सर्वैर्वनस्पतिभिः समिन्द्धे

hanta yaiṣu vanaspatiṣūrg yo rasa udumbare taṃ dadhāma te yady apakrāmeyur yātayāmā apakrāmeyur yathā dhenur dugdhā yathānaḍvān ūhivāniti tad yaiṣu vanaspatiṣūrg yo rasa āsīd udumbare tam adadhus tayaitad ūrjā sarvān vanaspatīn prati pacyate tasmāt sa sarvadārdraḥ sarvadā kṣīrī tad etat sarvam annaṃ yad udumbaraḥ sarve vanaspatayaḥ sarveṇaivainam etad annena prīṇāti sarvairvanaspatibhiḥ saminddhe

6.6.3.4

परमस्याः परावत इति

paramasyāḥ parāvata iti

6.6.3.4.2

या परमा परावद् इत्य् एतद् रोहिदश्व इहागहीति रोहितो हाग्नेरश्वः पुरीष्यः पुरुप्रिय इति पशव्यो बहुप्रिय इत्य् एतद् अग्ने त्वं तरा मृध इत्य् अग्ने त्वं तर सर्वान्पाप्मन इत्येतत्

yā paramā parāvad ity etad rohidaśva ihāgahīti rohito hāgneraśvaḥ purīṣyaḥ purupriya iti paśavyo bahupriya ity etad agne tvaṃ tarā mṛdha ity agne tvaṃ tara sarvānpāpmana ityetat

6.6.3.5

अथापरशुवृक्णम् आदधाति

athāparaśuvṛkṇam ādadhāti

6.6.3.5.2

जायत एष एतद्यच्चीयते स एष सर्वस्मा अन्नाय जायत एतद् व् एकमन्नं यद् अपरशुवृक्णं तेनैनम् एतत् प्रीणाति यदग्ने कानि कानि चिद् आ ते दारूणि दध्मसि सर्वं तदस्तु ते घृतं तज्जुषस्व यविष्ठ्येति यथैव यजुस् तथा बन्धुस् तद् यत् किं चापरशुवृक्णं तद् अस्मा एतत् स्वदयति तद् अस्मा अन्नं कृत्वापिदधाति

jāyata eṣa etadyaccīyate sa eṣa sarvasmā annāya jāyata etad v ekamannaṃ yad aparaśuvṛkṇaṃ tenainam etat prīṇāti yadagne kāni kāni cid ā te dārūṇi dadhmasi sarvaṃ tadastu te ghṛtaṃ tajjuṣasva yaviṣṭhyeti yathaiva yajus tathā bandhus tad yat kiṃ cāparaśuvṛkṇaṃ tad asmā etat svadayati tad asmā annaṃ kṛtvāpidadhāti

6.6.3.6

अथाधःशयम् आदधाति

athādhaḥśayam ādadhāti

6.6.3.6.2

जायत एष एतद् यच्चीयते स एष सर्वस्मा अन्नाय जायत एतद् व् एकम् अन्नं यद् अधःशयं तेनैनम् एतत् प्रीणाति यद् अत्त्य् उपजिह्विका यद् वम्रो अतिसर्पतीत्य् उपजिह्विका वा हि तद् अत्ति वम्रो वातिसर्पति सर्वं तद् अस्तु ते घृतं तज्जुषस्व यविष्ठ्येति यथैव यजुस् तथा बन्धुस् तद् यत् किं चाधःशयं तद् अस्मा एतत् स्वदयति तद् अस्मा अन्नं कृत्वापिदधाति

jāyata eṣa etad yaccīyate sa eṣa sarvasmā annāya jāyata etad v ekam annaṃ yad adhaḥśayaṃ tenainam etat prīṇāti yad atty upajihvikā yad vamro atisarpatīty upajihvikā vā hi tad atti vamro vātisarpati sarvaṃ tad astu te ghṛtaṃ tajjuṣasva yaviṣṭhyeti yathaiva yajus tathā bandhus tad yat kiṃ cādhaḥśayaṃ tad asmā etat svadayati tad asmā annaṃ kṛtvāpidadhāti

6.6.3.7

अथैता उत्तराः पालाश्यो भवन्ति

athaitā uttarāḥ pālāśyo bhavanti

6.6.3.7.2

ब्रह्म वै पलाशो ब्रह्मणैवैनम् एतत् समिन्द्धे यद् व् एव पालाश्यः सोमो वै पलाश एषो ह परमाहुतिर् यत् सोमाहुतिस् ताम् अस्मिन्न् एतज्जुहोति तयैनम् एतत् प्रीणाति

brahma vai palāśo brahmaṇaivainam etat saminddhe yad v eva pālāśyaḥ somo vai palāśa eṣo ha paramāhutir yat somāhutis tām asminn etajjuhoti tayainam etat prīṇāti

6.6.3.8

अहर् अहर् अप्रयावम् भरन्त इति

ahar ahar aprayāvam bharanta iti

6.6.3.8.2

अहर् अहर् अमत्ता आहरन्त इत्य् एतद् अश्वायेव तिष्ठते घासमस्मा इति यथाश्वाय तिष्ठते घासम् इत्य् एतद् रायस्पोषेण सम् इषा मदन्त इति रय्या च पोषेण च समिषा मदन्त इत्य् एतद् अग्ने मा ते प्रतिवेशा रिषामेति यथैवास्य प्रतिवेशो न रिष्येद् एवम् एतद् आह

ahar ahar amattā āharanta ity etad aśvāyeva tiṣṭhate ghāsamasmā iti yathāśvāya tiṣṭhate ghāsam ity etad rāyaspoṣeṇa sam iṣā madanta iti rayyā ca poṣeṇa ca samiṣā madanta ity etad agne mā te prativeśā riṣāmeti yathaivāsya prativeśo na riṣyed evam etad āha

6.6.3.9

नाभा पृथिव्याः समिधाने अग्नाविति

nābhā pṛthivyāḥ samidhāne agnāviti

6.6.3.9.2

एषा ह नाभिः पृथिव्यै यत्रैष एतत् समिध्यते रायस्पोषाय बृहते हवामह इति रय्यै च पोषाय च बृहते हवामह इत्य् एतद् इरम्मदम् इतीरया ह्येष मत्तो बृहद् उक्थम् इति बृहदुक्थो ह्येष यजत्रम् इति यज्ञियम् इत्य् एतज् जेतारम् अग्निम् पृतनासु सासहिमिति जेता ह्यग्निः पृतना उ सासहिः

eṣā ha nābhiḥ pṛthivyai yatraiṣa etat samidhyate rāyaspoṣāya bṛhate havāmaha iti rayyai ca poṣāya ca bṛhate havāmaha ity etad irammadam itīrayā hyeṣa matto bṛhad uktham iti bṛhaduktho hyeṣa yajatram iti yajñiyam ity etaj jetāram agnim pṛtanāsu sāsahimiti jetā hyagniḥ pṛtanā u sāsahiḥ

6.6.3.10

याः सेना अभीत्वरीः

yāḥ senā abhītvarīḥ

6.6.3.10.2

दंष्ट्राभ्याम् मलिम्लून्ये जनेषु मलिम्लवो यो अस्मभ्यम् अरातीयाद् यश्च नो द्वेषते जनः निन्दाद् यो अस्मान् धिप्साच्च सर्वं तम् मस्मसा कुर्विति

daṃṣṭrābhyām malimlūnye janeṣu malimlavo yo asmabhyam arātīyād yaśca no dveṣate janaḥ nindād yo asmān dhipsācca sarvaṃ tam masmasā kurviti

6.6.3.11

एतद् वै देवाः

etad vai devāḥ

6.6.3.11.2

यश् चैनानद्वेड्यं चाद्विषुस् तम् अस्मा अन्नं कृत्वाप्यदधुस् तेनैनम् अप्रीणन्न् अन्नम् अहैतस्याभवद् अदहद् उ देवानाम् पाप्मानं तथैवैतद् यजमानो यश् चैनं द्वेष्टि यं च द्वेष्टि तम् अस्मा अन्नं कृत्वापिदधाति तेनैनम् प्रीणात्य् अन्नम् अहैतस्य भवति दहत्य् उ यजमानस्य पाप्मानम्

yaś cainānadveḍyaṃ cādviṣus tam asmā annaṃ kṛtvāpyadadhus tenainam aprīṇann annam ahaitasyābhavad adahad u devānām pāpmānaṃ tathaivaitad yajamāno yaś cainaṃ dveṣṭi yaṃ ca dveṣṭi tam asmā annaṃ kṛtvāpidadhāti tenainam prīṇāty annam ahaitasya bhavati dahaty u yajamānasya pāpmānam

6.6.3.12

ता एता एकादशादधाति

tā etā ekādaśādadhāti

Śatapathabrāhmaṇa