6.5.1.9.2

संसृष्टां वसुभी रुद्रैरिति संसृष्टा ह्येषा वसुभिश्च भवति यन्मित्रेण तद्वसुभिर् यद् रुद्रैस्तद्रुद्रैर् धीरैः कर्मण्याम् मृदमिति धीरा हि ते कर्मण्यो इयम् मृद्धस्ताभ्याम् मृद्वीं कृत्वा सिनीवाली कृणोतु तामिति वाग्वै सिनीवाली सैनां हस्ताभ्याम् मृद्वीं कृत्वा करोत्वित्येतत्

saṃsṛṣṭāṃ vasubhī rudrairiti saṃsṛṣṭā hyeṣā vasubhiśca bhavati yanmitreṇa tadvasubhir yad rudraistadrudrair dhīraiḥ karmaṇyām mṛdamiti dhīrā hi te karmaṇyo iyam mṛddhastābhyām mṛdvīṃ kṛtvā sinīvālī kṛṇotu tāmiti vāgvai sinīvālī saināṃ hastābhyām mṛdvīṃ kṛtvā karotvityetat

6.5.1.10

सिनीवाली सुकपर्दा सुकुरीरा स्वौपशेति

sinīvālī sukapardā sukurīrā svaupaśeti

6.5.1.10.2

योषा वै सिनीवाल्य् एतद् उ वै योषायै समृद्धं रूपं यत् सुकपर्दा सुकुरीरा स्वौपशा समर्धयत्येवैनामेतत्सा तुभ्यमदिते मह्योखां दधातु हस्तयोरितीयं वा अदितिर् मह्यस्यै तद् आह

yoṣā vai sinīvāly etad u vai yoṣāyai samṛddhaṃ rūpaṃ yat sukapardā sukurīrā svaupaśā samardhayatyevaināmetatsā tubhyamadite mahyokhāṃ dadhātu hastayoritīyaṃ vā aditir mahyasyai tad āha

6.5.1.11

उखां कृणोतु

ukhāṃ kṛṇotu

6.5.1.11.2

शक्त्या बाहुभ्यामदितिर्धियेति शक्त्या च हि करोति बाहुभ्यां च धिया च माता पुत्रं यथोपस्थे साग्निम् बिभर्तु गर्भ एति यथा माता पुत्रमुपस्थे बिभृयादेवमग्निं गर्भे बिभर्त्वित्येतत्

śaktyā bāhubhyāmaditirdhiyeti śaktyā ca hi karoti bāhubhyāṃ ca dhiyā ca mātā putraṃ yathopasthe sāgnim bibhartu garbha eti yathā mātā putramupasthe bibhṛyādevamagniṃ garbhe bibhartvityetat

6.5.1.12

त्रिभिः प्रयौति

tribhiḥ prayauti

6.5.1.12.2

त्रिवृद् अग्निर् यावानग्निर्यावत्यस्य मात्रा तावतैवैनम् एतत् प्रयौति द्वाभ्यां संसृजति तत् पञ्च पञ्चचितिको ऽग्निः पञ्चर्तवः संवत्सरः संवत्सरो ऽग्निर् यावानग्निर्यावत्यस्य मात्रा तावत्तद्भवति त्रिभिर् अप उपसृजति तदष्टावष्टाक्षरा गायत्री गायत्रो ऽग्निर् यावानग्निर्यावत्यस्य मात्रा तावत् तद् भवत्य् अथो ऽष्टाक्षरा वा इयम् अग्रे ऽसृज्यत तद् यावतीयम् अग्रे ऽसृज्यत तावतीम् एवैनाम् एतत् करोति

trivṛd agnir yāvānagniryāvatyasya mātrā tāvataivainam etat prayauti dvābhyāṃ saṃsṛjati tat pañca pañcacitiko 'gniḥ pañcartavaḥ saṃvatsaraḥ saṃvatsaro 'gnir yāvānagniryāvatyasya mātrā tāvattadbhavati tribhir apa upasṛjati tadaṣṭāvaṣṭākṣarā gāyatrī gāyatro 'gnir yāvānagniryāvatyasya mātrā tāvat tad bhavaty atho 'ṣṭākṣarā vā iyam agre 'sṛjyata tad yāvatīyam agre 'sṛjyata tāvatīm evainām etat karoti

6.5.2.1

अथ मृत्पिण्डमपादत्ते

atha mṛtpiṇḍamapādatte

6.5.2.1.2

यावन्तं निधये ऽलं मन्यते मखस्य शिरो ऽसीति यज्ञो वै मखस् तस्यैतच्छिर आहवनीयो वै यज्ञस्य शिर आहवनीयम् उ वा एतं चेष्यन्भवति तस्मादाह मखस्य शिरो ऽसीति

yāvantaṃ nidhaye 'laṃ manyate makhasya śiro 'sīti yajño vai makhas tasyaitacchira āhavanīyo vai yajñasya śira āhavanīyam u vā etaṃ ceṣyanbhavati tasmādāha makhasya śiro 'sīti

6.5.2.2

यद् व् एवाह मखस्य शिरो ऽसीति

yad v evāha makhasya śiro 'sīti

6.5.2.2.2

जायत एष एतद्यच्चीयते शीर्षतो वै मुखतो जायमानो जायते शीर्षतो मुखतो जायमानो जायाता इति

jāyata eṣa etadyaccīyate śīrṣato vai mukhato jāyamāno jāyate śīrṣato mukhato jāyamāno jāyātā iti

6.5.2.3

तम् प्रथयति

tam prathayati

6.5.2.3.2

वसवस्त्वा कृण्वन्तु गायत्रेण छन्दसाङ्गिरस्वदित्ययं हैष लोको निधिस् तम् एतद् वसवो गायत्रेण छन्दसाकुर्वंस्तथैवैनमयमेतद्गायत्रेण छन्दसा करोत्यङ्गिरस्वदिति प्राणो वा अङ्गिरा ध्रुवासीति स्थिरासीत्य् एतद् अथो प्रतिष्ठितासीति पृथिव्यसीति पृथिवी ह्येष निधिर् धारया मयि प्रजां रायस्पोषं गौपत्यं सुवीर्यं सजातान्यजमानायेत्येतद् वै वसव इमं लोकं कृत्वा तस्मिन्नेताम् आशिषम् आशासत तथैवैतद् यजमान इमं लोकं कृत्वा तस्मिन्नेताम् आशिषम् आशास्ते तां प्रादेशमात्रीं कृत्वाथास्यै सर्वतस्तीरम् उन्नयति

vasavastvā kṛṇvantu gāyatreṇa chandasāṅgirasvadityayaṃ haiṣa loko nidhis tam etad vasavo gāyatreṇa chandasākurvaṃstathaivainamayametadgāyatreṇa chandasā karotyaṅgirasvaditi prāṇo vā aṅgirā dhruvāsīti sthirāsīty etad atho pratiṣṭhitāsīti pṛthivyasīti pṛthivī hyeṣa nidhir dhārayā mayi prajāṃ rāyaspoṣaṃ gaupatyaṃ suvīryaṃ sajātānyajamānāyetyetad vai vasava imaṃ lokaṃ kṛtvā tasminnetām āśiṣam āśāsata tathaivaitad yajamāna imaṃ lokaṃ kṛtvā tasminnetām āśiṣam āśāste tāṃ prādeśamātrīṃ kṛtvāthāsyai sarvatastīram unnayati

6.5.2.4

अथ पूर्वमुद्धिमादधाति

atha pūrvamuddhimādadhāti

6.5.2.4.2

रुद्रास्त्वा कृण्वन्तु त्रैष्टुभेन छन्दसाङ्गिरस्वदित्यन्तरिक्षं हैष उद्धिस्तम् एतद् रुद्रास्त्रैष्टुभेन छन्दसाकुर्वंस्तथैवैनमयमेतत्त्रैष्टुभेन छन्दसा करोत्यङ्गिरस्वदिति प्राणो वा अङ्गिरा ध्रुवासीति स्थिरासीत्येतद् अथो प्रतिष्ठितासीत्यन्तरिक्षमसीत्यन्तरिक्षं ह्येष उद्धिर् धारया मयि

rudrāstvā kṛṇvantu traiṣṭubhena chandasāṅgirasvadityantarikṣaṃ haiṣa uddhistam etad rudrāstraiṣṭubhena chandasākurvaṃstathaivainamayametattraiṣṭubhena chandasā karotyaṅgirasvaditi prāṇo vā aṅgirā dhruvāsīti sthirāsītyetad atho pratiṣṭhitāsītyantarikṣamasītyantarikṣaṃ hyeṣa uddhir dhārayā mayi

6.5.2.5

अथोत्तरमुद्धिमादधाति

athottaramuddhimādadhāti

6.5.2.5.2

आदित्यास्त्वा कृण्वन्तु जागतेन छन्दसाङ्गिरस्वदिति द्यौर्हैष उद्धिस् तमेतद् आदित्या जागतेन छन्दसाकुर्वंस्तथैवैनमयमेतज्जागतेन छन्दसा करोत्यङ्गिरस्वदिति प्राणो वा अङ्गिरा ध्रुवासीति स्थिरासीत्येतद् अथो प्रतिष्ठितासीति द्यौरसीति द्यौर्ह्येष उद्धिर् धारया मयि प्रजां रायस्पोषं गौपत्यं सुवीर्यं सजातान् यजमानायेत्येतद् वा आदित्या दिवं कृत्वा तस्यां एताम् आशिषम् आशासत तथैवैतद् यजमानो दिवं कृत्वा तस्याम् एताम् आशिषमाशास्ते

ādityāstvā kṛṇvantu jāgatena chandasāṅgirasvaditi dyaurhaiṣa uddhis tametad ādityā jāgatena chandasākurvaṃstathaivainamayametajjāgatena chandasā karotyaṅgirasvaditi prāṇo vā aṅgirā dhruvāsīti sthirāsītyetad atho pratiṣṭhitāsīti dyaurasīti dyaurhyeṣa uddhir dhārayā mayi prajāṃ rāyaspoṣaṃ gaupatyaṃ suvīryaṃ sajātān yajamānāyetyetad vā ādityā divaṃ kṛtvā tasyāṃ etām āśiṣam āśāsata tathaivaitad yajamāno divaṃ kṛtvā tasyām etām āśiṣamāśāste

6.5.2.6

अथैतेन चतुर्थेन यजुषा करोति

athaitena caturthena yajuṣā karoti

6.5.2.6.2

विश्वे त्वा देवा वैश्वानराः कृण्वन्त्वानुष्टुभेन छन्दसाङ्गिरस्वदिति दिशो हैतद्यजुरेतद्वै विश्वे देवा वैश्वानरा एषु लोकेषूखायामेतेन चतुर्थेन यजुषा दिशो ऽदधुस् तथैवैतद् यजमान एषु लोकेषूखायामेतेन चतुर्थेन यजुषा दिशो दधात्यङ्गिरस्वदिति प्राणो वा अङ्गिरा ध्रुवासीति स्थिरासीत्येतद् अथो प्रतिष्ठितासीति दिशो ऽसीति दिशो ह्येतद् यजुर् धारया मयि प्रजां रायस्पोषं गौपत्यं सुवीर्यं सजातान् यजमानायेत्येतद् वै विश्वे देवा वैश्वानरा दिशः कृत्वा तास्वेताम् आशिषमाशासत तथैवैतद् यजमानो दिशः कृत्वा तास्वेतामाशिषमाशास्ते

viśve tvā devā vaiśvānarāḥ kṛṇvantvānuṣṭubhena chandasāṅgirasvaditi diśo haitadyajuretadvai viśve devā vaiśvānarā eṣu lokeṣūkhāyāmetena caturthena yajuṣā diśo 'dadhus tathaivaitad yajamāna eṣu lokeṣūkhāyāmetena caturthena yajuṣā diśo dadhātyaṅgirasvaditi prāṇo vā aṅgirā dhruvāsīti sthirāsītyetad atho pratiṣṭhitāsīti diśo 'sīti diśo hyetad yajur dhārayā mayi prajāṃ rāyaspoṣaṃ gaupatyaṃ suvīryaṃ sajātān yajamānāyetyetad vai viśve devā vaiśvānarā diśaḥ kṛtvā tāsvetām āśiṣamāśāsata tathaivaitad yajamāno diśaḥ kṛtvā tāsvetāmāśiṣamāśāste

6.5.2.7

तेनैतेनान्तरतश्च बाह्यतश्च करोति

tenaitenāntarataśca bāhyataśca karoti

Śatapathabrāhmaṇa