6.4.1.3.2

द्विपाद्यजमानो यजमानो ऽग्निर् यावानग्निर्यावत्यस्य मात्रा तावतैवैनमेतत्खनत्य् अथो द्वयं ह्येवैतद्रूपम् मृच्चापश्च

dvipādyajamāno yajamāno 'gnir yāvānagniryāvatyasya mātrā tāvataivainametatkhanaty atho dvayaṃ hyevaitadrūpam mṛccāpaśca

6.4.1.4

स वै खनामि खनाम इति खनति

sa vai khanāmi khanāma iti khanati

6.4.1.4.2

खनामीति वा एतं प्रजापतिर् अखनत् खनाम इति देवास् तस्मात् खनामि खनाम इति

khanāmīti vā etaṃ prajāpatir akhanat khanāma iti devās tasmāt khanāmi khanāma iti

6.4.1.5

स वा अभ्र्या खनन्

sa vā abhryā khanan

6.4.1.5.2

वाचा खनामि खनाम इत्याह वाग्वा अभ्रिर् आरम्भायैवेयं वैणवी क्रियते वाचा वा एतम् अभ्र्या देवा अखनंस् तथैवैनम् अयमेतद् वाचैवाभ्र्या खनति

vācā khanāmi khanāma ityāha vāgvā abhrir ārambhāyaiveyaṃ vaiṇavī kriyate vācā vā etam abhryā devā akhanaṃs tathaivainam ayametad vācaivābhryā khanati

6.4.1.6

अथैनं कृष्णाजिने संभरति

athainaṃ kṛṣṇājine saṃbharati

6.4.1.6.2

यज्ञो वै कृष्णाजिनं यज्ञ एवैनम् एतत् संभरति लोमतश्छन्दांसि वै लोमानि छन्दःस्वेवैनम् एतत् संभरति तत्तूष्णीमुपस्तृणाति यज्ञो वै कृष्णाजिनम् प्रजापतिर्वै यज्ञो ऽनिरुक्तो वै प्रजापतिर् उत्तरतस् तस्योपरि बन्धुः प्राचीनग्रीवे तद्धि देवत्रा

yajño vai kṛṣṇājinaṃ yajña evainam etat saṃbharati lomataśchandāṃsi vai lomāni chandaḥsvevainam etat saṃbharati tattūṣṇīmupastṛṇāti yajño vai kṛṣṇājinam prajāpatirvai yajño 'nirukto vai prajāpatir uttaratas tasyopari bandhuḥ prācīnagrīve taddhi devatrā

6.4.1.7

अथैनं पुष्करपर्णे संभरति

athainaṃ puṣkaraparṇe saṃbharati

6.4.1.7.2

योनिर्वै पुष्करपर्णं योनौ तद्रेतः सिञ्चति यद्वै योनौ रेतः सिच्यते तत् प्रजनिष्णु भवति तन् मन्त्रेणोपस्तृणाति वाग्वै मन्त्रो वाक्पुष्करपर्णम्

yonirvai puṣkaraparṇaṃ yonau tadretaḥ siñcati yadvai yonau retaḥ sicyate tat prajaniṣṇu bhavati tan mantreṇopastṛṇāti vāgvai mantro vākpuṣkaraparṇam

6.4.1.8

अपाम् पृष्ठमसि योनिरग्नेरिति

apām pṛṣṭhamasi yoniragneriti

6.4.1.8.2

अपां ह्येतत्पृष्ठं योनिर्ह्येतदग्नेः समुद्रम् अभितः पिन्वमानमिति समुद्रो ह्येतदभितः पिन्वते वर्धमानो महाṁ आ च पुष्कर इति वर्धमानो महीयस्व पुष्कर इत्येतद्दिवो मात्रया वरिम्णा प्रथस्वेत्यनुविमार्ष्ट्य् असौ वा आदित्य एषो ऽग्निर् नो हैतमन्यो दिवो वरिमा यन्तुम् अर्हति द्यौर् भूत्वैनं यच्छेत्येवैतद् आह

apāṃ hyetatpṛṣṭhaṃ yonirhyetadagneḥ samudram abhitaḥ pinvamānamiti samudro hyetadabhitaḥ pinvate vardhamāno mahāṁ ā ca puṣkara iti vardhamāno mahīyasva puṣkara ityetaddivo mātrayā varimṇā prathasvetyanuvimārṣṭy asau vā āditya eṣo 'gnir no haitamanyo divo varimā yantum arhati dyaur bhūtvainaṃ yacchetyevaitad āha

6.4.1.9

तदुत्तरं कृष्णाजिनाद् उपस्तृणाति

taduttaraṃ kṛṣṇājinād upastṛṇāti

6.4.1.9.2

यज्ञो वै कृष्णाजिनमियं वै कृष्णाजिनम् इयम् उ वै यज्ञो ऽस्यां हि यज्ञस्तायते द्यौष्पुष्करपर्णम् आपो वै द्यौर् आपः पुष्करपर्णमुत्तरो वा असावस्यै

yajño vai kṛṣṇājinamiyaṃ vai kṛṣṇājinam iyam u vai yajño 'syāṃ hi yajñastāyate dyauṣpuṣkaraparṇam āpo vai dyaur āpaḥ puṣkaraparṇamuttaro vā asāvasyai

6.4.1.10

अथैने अभिमृशति

athaine abhimṛśati

6.4.1.10.2

संज्ञामेवाभ्यामेतत्करोति शर्म च स्थो वर्म च स्थ इति शर्म च ह्यस्यैते वर्म चाच्छिद्रे बहुले उभे इत्यछिद्रे ह्येते बहुले उभे व्यचस्वती संवसाथाम् इत्यवकाशवती संवसाथाम् इत्येतद् भृतमग्निम् पुरीष्यमिति बिभृतमग्निम् पशव्यमित्येतत्

saṃjñāmevābhyāmetatkaroti śarma ca stho varma ca stha iti śarma ca hyasyaite varma cācchidre bahule ubhe ityachidre hyete bahule ubhe vyacasvatī saṃvasāthām ityavakāśavatī saṃvasāthām ityetad bhṛtamagnim purīṣyamiti bibhṛtamagnim paśavyamityetat

6.4.1.11

संवसाथां स्वर्विदा

saṃvasāthāṃ svarvidā

6.4.1.11.2

समीची उरसा त्मनेति संवसाथामेनं स्वर्विदा समीची उरसा चात्मना चेत्येतद् अग्निम् अन्तर्भरिष्यन्ती ज्योतिष्मन्तमजस्रमिदित्यसौ वा आदित्य एषो ऽग्निः स एष ज्योतिष्मानजस्रस्तमेते अन्तरा बिभृतस् तस्मादाह ज्योतिष्मन्तम् अजस्रमिदिति

samīcī urasā tmaneti saṃvasāthāmenaṃ svarvidā samīcī urasā cātmanā cetyetad agnim antarbhariṣyantī jyotiṣmantamajasramidityasau vā āditya eṣo 'gniḥ sa eṣa jyotiṣmānajasrastamete antarā bibhṛtas tasmādāha jyotiṣmantam ajasramiditi

6.4.1.12

द्वाभ्यामभिमृशति

dvābhyāmabhimṛśati

6.4.1.12.2

द्विपाद्यजमानो यजमानो ऽग्निर्यावानग्निर्यावत्यस्य मात्रा तावतैवाभ्यामेतत्संज्ञां करोत्य् अथो द्वयं ह्येवैतद्रूपं कृष्णाजिनं च पुष्करपर्णं च

dvipādyajamāno yajamāno 'gniryāvānagniryāvatyasya mātrā tāvataivābhyāmetatsaṃjñāṃ karoty atho dvayaṃ hyevaitadrūpaṃ kṛṣṇājinaṃ ca puṣkaraparṇaṃ ca

6.4.2.1

अथ मृत्पिण्डमभिमृशति

atha mṛtpiṇḍamabhimṛśati

Śatapathabrāhmaṇa