6.3.3.19.2

आ त्वा जुहोमि मनसा च घृतेन चेत्येतत् प्रतिक्षियन्तम् भुवनानि विश्वेति प्रत्यङ् ह्येष सर्वाणि भुवनानि क्षियति पृथुं तिरश्चा वयसा बृहन्तमिति पृथुर्वा एष तिर्यङ्वयसो बृहन्धूमेन व्यचिष्ठमन्ने रभसं दृशानमित्य् अवकाशवन्तम् अन्नैर् अन्नादं दीप्यमानम् इत्येतत्

ā tvā juhomi manasā ca ghṛtena cetyetat pratikṣiyantam bhuvanāni viśveti pratyaṅ hyeṣa sarvāṇi bhuvanāni kṣiyati pṛthuṃ tiraścā vayasā bṛhantamiti pṛthurvā eṣa tiryaṅvayaso bṛhandhūmena vyaciṣṭhamanne rabhasaṃ dṛśānamity avakāśavantam annair annādaṃ dīpyamānam ityetat

6.3.3.20

आ विश्वतः प्रत्यञ्चं जिघर्मीति

ā viśvataḥ pratyañcaṃ jigharmīti

6.3.3.20.2

आ सर्वतः प्रत्यञ्चं जुहोमीत्य् एतद् अरक्षसा मनसा तज्जुषेतेत्य् अहीडमानेन मनसा तज्जोषयेतेत्येतन् मर्यश्री स्पृहयद्वर्णो अग्निरिति मर्यश्रीर्ह्येष स्पृहयद्वर्णो ऽग्निर्नाभिमृशे तन्वा जर्भुराण इति न ह्येषो ऽभिमृशे तन्वा दीप्यमानो भवति

ā sarvataḥ pratyañcaṃ juhomīty etad arakṣasā manasā tajjuṣetety ahīḍamānena manasā tajjoṣayetetyetan maryaśrī spṛhayadvarṇo agniriti maryaśrīrhyeṣa spṛhayadvarṇo 'gnirnābhimṛśe tanvā jarbhurāṇa iti na hyeṣo 'bhimṛśe tanvā dīpyamāno bhavati

6.3.3.21

द्वाभ्यामभिजुहोति

dvābhyāmabhijuhoti

6.3.3.21.2

द्विपाद्यजमानो यजमानो ऽग्निर् यावानग्निर्यावत्यस्य मात्रा तावतैवैनम् एतद् रेतो भूतं सिञ्चत्य् आग्नेयीभ्याम् अग्निमेवैतद्रेतो भूतं सिञ्चति ते यद् आग्नेय्यौ तेनाग्निर् अथ यत्त्रिष्टुभौ तेनेन्द्र ऐन्द्राग्नो ऽग्निर् यावान् अग्निर्यावत्यस्य मात्रा तावतैवैनमेतद्रेतो भूतं सिञ्चतीन्द्राग्नी वै सर्वे देवाः सर्वदेवत्यो ऽग्निर् यावान् अग्निर् यावत्यस्य मात्रा तावतैवैनम् एतद् रेतो भूतं सिञ्चति

dvipādyajamāno yajamāno 'gnir yāvānagniryāvatyasya mātrā tāvataivainam etad reto bhūtaṃ siñcaty āgneyībhyām agnimevaitadreto bhūtaṃ siñcati te yad āgneyyau tenāgnir atha yattriṣṭubhau tenendra aindrāgno 'gnir yāvān agniryāvatyasya mātrā tāvataivainametadreto bhūtaṃ siñcatīndrāgnī vai sarve devāḥ sarvadevatyo 'gnir yāvān agnir yāvatyasya mātrā tāvataivainam etad reto bhūtaṃ siñcati

6.3.3.22

अश्वस्य पदे जुहोति

aśvasya pade juhoti

6.3.3.22.2

अग्निरेष यदश्वस् तथो हास्यैते अग्निमत्येवाहुती हुते भवतः

agnireṣa yadaśvas tatho hāsyaite agnimatyevāhutī hute bhavataḥ

6.3.3.23

अथैनम् परिलिखति

athainam parilikhati

6.3.3.23.2

मात्रामेवास्मा एतत्करोति यथैतावानसीत्येवम्

mātrāmevāsmā etatkaroti yathaitāvānasītyevam

6.3.3.24

यद् व् एवैनम् परिलिखति

yad v evainam parilikhati

6.3.3.24.2

एतद्वै देवा अबिभयुर्यद्वै न इममिह रक्षांसि नाष्ट्रा न हन्युरिति तस्मा एताम् पुरम् पर्यश्रयंस् तथैवास्मा अयमेताम् पुरम् परिश्रयत्यभ्र्या वज्रो वा अभ्रिर् वज्रम् एवास्मा एतद् अभिगोप्तारं करोति सर्वतः परिलिखति सर्वत एवास्मा एतं वज्रम् अभिगोप्तारं करोति त्रिष्कृत्वः परिलिखति त्रिवृतम् एवास्मा एतं वज्रम् अभिगोप्तारं करोति

etadvai devā abibhayuryadvai na imamiha rakṣāṃsi nāṣṭrā na hanyuriti tasmā etām puram paryaśrayaṃs tathaivāsmā ayametām puram pariśrayatyabhryā vajro vā abhrir vajram evāsmā etad abhigoptāraṃ karoti sarvataḥ parilikhati sarvata evāsmā etaṃ vajram abhigoptāraṃ karoti triṣkṛtvaḥ parilikhati trivṛtam evāsmā etaṃ vajram abhigoptāraṃ karoti

6.3.3.25

परि वाजपतिः कविः

pari vājapatiḥ kaviḥ

6.3.3.25.2

परि त्वाग्ने पुरं वयं त्वमग्ने द्युभिरित्य् अग्निमेवास्मा एतद् उपस्तुत्य वर्म करोति परिवतीभिः परीव हि पुर आग्नेयीभिर् अग्निपुराम् एवास्मा एतत्करोति सा हैषाग्निपुरा दीप्यमाना तिष्ठति तिसृभिस् त्रिपुरम् एवास्मा एतत्करोति तस्माद् उ हैतत् पुराम् परमं रूपं यत् त्रिपुरं स वै वर्षीयसा वर्षीयसा छन्दसा परां परां लेखां वरीयसीं करोति तस्मात् पुरां परा परा वरीयसी लेखा भवन्ति लेखा हि पुरः

pari tvāgne puraṃ vayaṃ tvamagne dyubhirity agnimevāsmā etad upastutya varma karoti parivatībhiḥ parīva hi pura āgneyībhir agnipurām evāsmā etatkaroti sā haiṣāgnipurā dīpyamānā tiṣṭhati tisṛbhis tripuram evāsmā etatkaroti tasmād u haitat purām paramaṃ rūpaṃ yat tripuraṃ sa vai varṣīyasā varṣīyasā chandasā parāṃ parāṃ lekhāṃ varīyasīṃ karoti tasmāt purāṃ parā parā varīyasī lekhā bhavanti lekhā hi puraḥ

6.3.3.26

अथैनमस्यां खनति

athainamasyāṃ khanati

6.3.3.26.2

एतद्वै देवा अबिभयुर् यद् वै न इममिह रक्षांसि नाष्ट्रा न हन्युरिति तस्मा इमामेवात्मानमकुर्वन्गुप्त्या आत्मात्मानं गोप्स्यतीति सा समम्बिला स्यात् तद् अस्येयमात्मा भवति यद् व् एव समम्बिला योनिर्वा इयं रेत इदं यद्वै रेतसो योनिमतिरिच्यते ऽमुया तद्भवत्यथ यन्न्यूनं व्यृद्धं तद् एतद्वै रेतसः समृद्धं यत् समंबिलं चतुःस्रक्तिर् एष कूपो भवति चतस्रो वै दिशः सर्वाभ्य एवैनम् एतद् दिग्भ्यः खनति

etadvai devā abibhayur yad vai na imamiha rakṣāṃsi nāṣṭrā na hanyuriti tasmā imāmevātmānamakurvanguptyā ātmātmānaṃ gopsyatīti sā samambilā syāt tad asyeyamātmā bhavati yad v eva samambilā yonirvā iyaṃ reta idaṃ yadvai retaso yonimatiricyate 'muyā tadbhavatyatha yannyūnaṃ vyṛddhaṃ tad etadvai retasaḥ samṛddhaṃ yat samaṃbilaṃ catuḥsraktir eṣa kūpo bhavati catasro vai diśaḥ sarvābhya evainam etad digbhyaḥ khanati

6.4.1.1

अथैनमतः खनत्येव

athainamataḥ khanatyeva

6.4.1.1.2

एतद्वा एनं देवा अनुविद्याखनंस् तथैवैनमयमेतदनुविद्य खनति देवस्य त्वा सवितुः प्रसवे ऽश्विनोर्बाहुभ्याम् पूष्णो हस्ताभ्याम् पृथिव्याः सधस्थादग्निम् पुरीष्यम् अङ्गिरस्वत्खनामीति सवितृप्रसूत एवैनमेतदेताभिर्देवताभिः पृथिव्या उपस्थादग्निम् पशव्यमग्निवत्खनति

etadvā enaṃ devā anuvidyākhanaṃs tathaivainamayametadanuvidya khanati devasya tvā savituḥ prasave 'śvinorbāhubhyām pūṣṇo hastābhyām pṛthivyāḥ sadhasthādagnim purīṣyam aṅgirasvatkhanāmīti savitṛprasūta evainametadetābhirdevatābhiḥ pṛthivyā upasthādagnim paśavyamagnivatkhanati

6.4.1.2

ज्योतिष्मन्तं त्वाग्ने सुप्रतीकमिति

jyotiṣmantaṃ tvāgne supratīkamiti

6.4.1.2.2

ज्योतिष्मान्वा अयमग्निः सुप्रतीको ऽजस्रेण भानुना दीद्यतम् इत्यजस्रेणार्चिषा दीप्यमानमित्येतच् छिवम् प्रजाभ्यो ऽहिंसन्तम् पृथिव्याः सधस्थादग्निम् पुरीष्यमङ्गिरस्वत्खनाम इति शिवम् प्रजाभ्यो ऽहिंसन्तं पृथिव्या उपस्थादग्निम् पशव्यमग्निवत्खनाम इत्येतत्

jyotiṣmānvā ayamagniḥ supratīko 'jasreṇa bhānunā dīdyatam ityajasreṇārciṣā dīpyamānamityetac chivam prajābhyo 'hiṃsantam pṛthivyāḥ sadhasthādagnim purīṣyamaṅgirasvatkhanāma iti śivam prajābhyo 'hiṃsantaṃ pṛthivyā upasthādagnim paśavyamagnivatkhanāma ityetat

6.4.1.3

द्वाभ्यां खनति

dvābhyāṃ khanati

Śatapathabrāhmaṇa