1.2.5.19

स प्रतिमार्ष्टि

sa pratimārṣṭi

1.2.5.19.2

पुरा क्रूरस्य विसृपो विरप्शिन्न् इति संग्रामो वै क्रूरं संग्रामे हि क्रूरं क्रियते हतः पुरुषो हतो ऽश्वः शेते पुरा ह्येतत् संग्रामान् न्यदधत तस्माद् आह पुरा क्रूरस्य विसृपो विरप्शिन्नित्य् उदादाय पृथिवीं जीवदानुम् इत्य् उदादाय हि यदस्यै पृथिव्यै जीवम् आसीत् तच्चन्द्रमसि न्यदधत तस्माद् आहोदादाय पृथिवीं जीवदानुम् इति याम् ऐरयंश्चन्द्रमसि स्वधाभिर् इति याम् चन्द्रमसि ब्रह्मणादधुर् इत्येवैतद् आह ताम् उ धीरासो ऽनुदिश्य यजन्त इत्य् एतेनो ह ताम् अनुदिश्य यजन्ते ऽपि ह वा अस्यैतस्मिन् देवयजन इष्टं भवति य एवम् एतद् वेद

purā krūrasya visṛpo virapśinn iti saṃgrāmo vai krūraṃ saṃgrāme hi krūraṃ kriyate hataḥ puruṣo hato 'śvaḥ śete purā hyetat saṃgrāmān nyadadhata tasmād āha purā krūrasya visṛpo virapśinnity udādāya pṛthivīṃ jīvadānum ity udādāya hi yadasyai pṛthivyai jīvam āsīt taccandramasi nyadadhata tasmād āhodādāya pṛthivīṃ jīvadānum iti yām airayaṃścandramasi svadhābhir iti yām candramasi brahmaṇādadhur ityevaitad āha tām u dhīrāso 'nudiśya yajanta ity eteno ha tām anudiśya yajante 'pi ha vā asyaitasmin devayajana iṣṭaṃ bhavati ya evam etad veda

1.2.5.20

अथाह प्रोक्षणीरासादयेति

athāha prokṣaṇīrāsādayeti

1.2.5.20.2

वज्रो वै स्फ्यो ब्राह्मणश्चेमम् पुरा यज्ञम् अभ्यजूगुपतां वज्रो वा आपस् तद् वज्रम् एवैतद् अभिगुप्त्या आसादयति स वा उपर्युपर्येव प्रोक्षणीषु धार्यमाणास्वथ स्फ्यम् उद्यच्छत्य् अथ यन्निहित एव स्फ्ये प्रोक्षणीर् आसादयेद् वज्रौ ह समृच्छेयातां तथो ह वज्रौ न समृच्छेते तस्माद् उपर्युपर्येव प्रोक्षणीषु धार्यमाणास्वथ स्फ्यम् उद्यच्छति

vajro vai sphyo brāhmaṇaścemam purā yajñam abhyajūgupatāṃ vajro vā āpas tad vajram evaitad abhiguptyā āsādayati sa vā uparyuparyeva prokṣaṇīṣu dhāryamāṇāsvatha sphyam udyacchaty atha yannihita eva sphye prokṣaṇīr āsādayed vajrau ha samṛccheyātāṃ tatho ha vajrau na samṛcchete tasmād uparyuparyeva prokṣaṇīṣu dhāryamāṇāsvatha sphyam udyacchati

1.2.5.21

अथैतां वाचं वदति

athaitāṃ vācaṃ vadati

1.2.5.21.2

प्रोक्षणीरासादयेध्मम् बर्हिरुपसादय स्रुचः संमृड्ढि पत्नीं संनह्याज्येनोदेहीति संप्रैष एवैष स यदि कामयेत ब्रूयाद् एतद् यद्य् उ कामयेतापि नाद्रियेत स्वयम् उ ह्येवैतद्वेदेदमतः कर्म कर्तव्यमिति

prokṣaṇīrāsādayedhmam barhirupasādaya srucaḥ saṃmṛḍḍhi patnīṃ saṃnahyājyenodehīti saṃpraiṣa evaiṣa sa yadi kāmayeta brūyād etad yady u kāmayetāpi nādriyeta svayam u hyevaitadvededamataḥ karma kartavyamiti

1.2.5.22

अथोदञ्चं स्फ्यम् प्रहरति

athodañcaṃ sphyam praharati

1.2.5.22.2

अमुष्मै त्वा वज्रम् प्रहरामीति यद्यभिचरेद् वज्रो वै स्फ्य स्तृणुते हैवैनेन

amuṣmai tvā vajram praharāmīti yadyabhicared vajro vai sphya stṛṇute haivainena

1.2.5.23

अथ पाणी अवनेनिक्ते

atha pāṇī avanenikte

1.2.5.23.2

यद्ध्यस्यै क्रूरमभूत्तद्ध्यस्या एतदहार्षीत् तस्मात्पाणी अवनेनिक्ते

yaddhyasyai krūramabhūttaddhyasyā etadahārṣīt tasmātpāṇī avanenikte

1.2.5.24

स ये हाग्र ईजिरे

sa ye hāgra ījire

1.2.5.24.2

ते ह स्मावमर्शं यजन्ते ते पापीयांस आसुर् अथ ये नेजिरे ते श्रेयांस आसुस् ततो ऽश्रद्धा मनुष्यान्विवेद ये यजन्ते पापीयांसस्ते भवन्ति य उ न यजन्ते श्रेयांसस्ते भवन्तीति तत इतो देवान् हविर्न जगामेतः प्रदानाद्धि देवा उपजीवन्ति

te ha smāvamarśaṃ yajante te pāpīyāṃsa āsur atha ye nejire te śreyāṃsa āsus tato 'śraddhā manuṣyānviveda ye yajante pāpīyāṃsaste bhavanti ya u na yajante śreyāṃsaste bhavantīti tata ito devān havirna jagāmetaḥ pradānāddhi devā upajīvanti

1.2.5.25

ते ह देवा ऊचुः

te ha devā ūcuḥ

1.2.5.25.2

बृहस्पतिमाङ्गिरसम् अश्रद्धा वै मनुष्यान् अविदत् तेभ्यो विधेहि यज्ञमिति स हेत्योवाच बृहस्पतिर् आङ्गिरसः कथा न यजध्व इति ते होचुः किं काम्या यजेमहि ये यजन्ते पापीयांसस्ते भवन्ति य उ न यजन्ते श्रेयांसस्ते भवन्तीति

bṛhaspatimāṅgirasam aśraddhā vai manuṣyān avidat tebhyo vidhehi yajñamiti sa hetyovāca bṛhaspatir āṅgirasaḥ kathā na yajadhva iti te hocuḥ kiṃ kāmyā yajemahi ye yajante pāpīyāṃsaste bhavanti ya u na yajante śreyāṃsaste bhavantīti

1.2.5.26

स होवाच

sa hovāca

1.2.5.26.2

बृहस्पतिराङ्गिरसो यद्वै शुश्रुम देवानाम् परिषूतं तदेष यज्ञो भवति यच्छृतानि हवींषि क्ﾱप्ता वेदिस् तेनावमर्शम् अचारिष्ट तस्मात्पापीयांसो ऽभूत तेनानवमर्शं यजध्वं तथा श्रेयांसो भविष्यथेत्य् आ कियत इत्य् आ बर्हिष स्तरणादिति बर्हिषा ह वै खल्वेषा शाम्यति स यदि पुरा बर्हिष स्तरणात् किंचिद् आपद्येत बर्हिर् एव तत्स्तृणन्नपास्येद् अथ यदा बर्हि स्तृणन्त्यपि पदाभितिष्ठन्ति स यो हैवं विद्वान् अनवमर्शं यजते श्रेयान् ह वै भवति तस्माद् अनवमर्शम् एव यजते

bṛhaspatirāṅgiraso yadvai śuśruma devānām pariṣūtaṃ tadeṣa yajño bhavati yacchṛtāni havīṃṣi kﾱptā vedis tenāvamarśam acāriṣṭa tasmātpāpīyāṃso 'bhūta tenānavamarśaṃ yajadhvaṃ tathā śreyāṃso bhaviṣyathety ā kiyata ity ā barhiṣa staraṇāditi barhiṣā ha vai khalveṣā śāmyati sa yadi purā barhiṣa staraṇāt kiṃcid āpadyeta barhir eva tatstṛṇannapāsyed atha yadā barhi stṛṇantyapi padābhitiṣṭhanti sa yo haivaṃ vidvān anavamarśaṃ yajate śreyān ha vai bhavati tasmād anavamarśam eva yajate

1.3.1.1

स वै स्रुचः संमार्ष्टि

sa vai srucaḥ saṃmārṣṭi

1.3.1.1.2

तद्यत्स्रुचः संमार्ष्टि यथा वै देवानां चरणं तद्वा अनु मनुष्याणां तस्माद् यदा मनुष्याणाम् परिवेषणम् उपक्ﾱप्तम् भवति

tadyatsrucaḥ saṃmārṣṭi yathā vai devānāṃ caraṇaṃ tadvā anu manuṣyāṇāṃ tasmād yadā manuṣyāṇām pariveṣaṇam upakﾱptam bhavati

1.3.1.2

अथ पात्राणि निर्णेनिजति

atha pātrāṇi nirṇenijati

1.3.1.2.2

तैर् निर्णिज्य परिवेविषत्य् एवं वा एष देवानां यज्ञो भवति यच्छृतानि हवींषि क्ﾱप्ता वेदिस् तेषामेतान्येव पात्राणि यत्स्रुचः

tair nirṇijya pariveviṣaty evaṃ vā eṣa devānāṃ yajño bhavati yacchṛtāni havīṃṣi kﾱptā vedis teṣāmetānyeva pātrāṇi yatsrucaḥ

Śatapathabrāhmaṇa