6.2.2.23

अष्टकायामुखां संभरति

aṣṭakāyāmukhāṃ saṃbharati

6.2.2.23.2

प्राजापत्यम् एतद् अहर् यद् अष्टका प्राजापत्यम् एतत् कर्म यद् उखा प्राजापत्य एव तद् अहन् प्राजापत्यं कर्म करोति

prājāpatyam etad ahar yad aṣṭakā prājāpatyam etat karma yad ukhā prājāpatya eva tad ahan prājāpatyaṃ karma karoti

6.2.2.24

यद् व् एवाष्टकायाम्

yad v evāṣṭakāyām

6.2.2.24.2

पर्वैतत् संवत्सरस्य यदष्टका पर्वैतदग्नेर्यदुखा पर्वण्येव तत्पर्व करोति

parvaitat saṃvatsarasya yadaṣṭakā parvaitadagneryadukhā parvaṇyeva tatparva karoti

6.2.2.25

यद् व् एवाष्टकायाम्

yad v evāṣṭakāyām

6.2.2.25.2

अष्टका वा उखा निधिर्द्वा उद्धी तिरश्ची रास्ना तच् चतुश् चतस्र ऊर्ध्वास् तद् अष्टाव् अष्टकायाम् एव तदष्टकां करोति

aṣṭakā vā ukhā nidhirdvā uddhī tiraścī rāsnā tac catuś catasra ūrdhvās tad aṣṭāv aṣṭakāyām eva tadaṣṭakāṃ karoti

6.2.2.26

अमावास्यायां दीक्षते

amāvāsyāyāṃ dīkṣate

6.2.2.26.2

अमावास्यायै वा अधि यज्ञस् तायते यतो यज्ञस्तायते ततो यज्ञं जनयानीति

amāvāsyāyai vā adhi yajñas tāyate yato yajñastāyate tato yajñaṃ janayānīti

6.2.2.27

यद् व् एवामावास्यायाम्

yad v evāmāvāsyāyām

6.2.2.27.2

रेतो वा एतद् भूतम् आत्मानं सिञ्चत्य् उखायां योनौ यद्दीक्षते तस्मा एतम् पुरस्ताल्लोकं करोति यद्दीक्षितो भवति तं कृतं लोकमभि जायते तस्मादाहुः कृतं लोकम् पुरुषो ऽभि जायत इति

reto vā etad bhūtam ātmānaṃ siñcaty ukhāyāṃ yonau yaddīkṣate tasmā etam purastāllokaṃ karoti yaddīkṣito bhavati taṃ kṛtaṃ lokamabhi jāyate tasmādāhuḥ kṛtaṃ lokam puruṣo 'bhi jāyata iti

6.2.2.28

स यत्कनीयः संवत्सराद्दीक्षितः स्यात्

sa yatkanīyaḥ saṃvatsarāddīkṣitaḥ syāt

6.2.2.28.2

अलोका इष्टका उपदध्याद् इष्टका लोकानतिरिच्येरन्न् अथ यद् भूयसो लोकान्कृत्वेष्टका नानूपदध्याल्लोका इष्टका अतिरिच्येरन्न् अथ यदमावास्यायां दीक्षित्वामावास्यायां क्रीणाति तद्यावन्तमेव लोकं करोति तावतीरिष्टका उपदधात्य् अथास्यापूर्यमाणपक्षे सर्वो ऽग्निश्चीयते

alokā iṣṭakā upadadhyād iṣṭakā lokānatiricyerann atha yad bhūyaso lokānkṛtveṣṭakā nānūpadadhyāllokā iṣṭakā atiricyerann atha yadamāvāsyāyāṃ dīkṣitvāmāvāsyāyāṃ krīṇāti tadyāvantameva lokaṃ karoti tāvatīriṣṭakā upadadhāty athāsyāpūryamāṇapakṣe sarvo 'gniścīyate

6.2.2.29

तदाहुः

tadāhuḥ

6.2.2.29.2

यद्यावत्य एतस्याग्नेर् इष्टकास्तावन्ति क्रये ऽहोरात्राणि सम्पद्यन्ते ऽथ यान्यूर्ध्वानि क्रयाद् अहानि कथमस्य ते लोका अनूपहिता भवन्तीति यद् वा अमावास्यायां दीक्षित्वामावास्यायां क्रीणाति तद् यावन्तम् एव लोकं करोति तावतीर् इष्टका उपदधात्य् अथ यान्यूर्ध्वानि क्रयादहानि तस्मिन्नवकाशे ऽध्वर्युर् अग्निं चिनोति क्वो हि चिनुयान् न च सो ऽवकाशः स्याद् यावन्ति वै संवत्सरस्याहोरात्राणि तावत्य एतस्याग्नेर् इष्टका उप च त्रयोदशो मासस् त्रयोदशो वा एष मासो यान्यूर्ध्वानि क्रयाद् अहानि तद् या अमूस् त्रयोदशस्य मास इष्टकास् ताभिर् अस्य ते लोका अनूपहिता भवन्ति तत् समा लोकाश् चेष्टकाश्च भवन्ति

yadyāvatya etasyāgner iṣṭakāstāvanti kraye 'horātrāṇi sampadyante 'tha yānyūrdhvāni krayād ahāni kathamasya te lokā anūpahitā bhavantīti yad vā amāvāsyāyāṃ dīkṣitvāmāvāsyāyāṃ krīṇāti tad yāvantam eva lokaṃ karoti tāvatīr iṣṭakā upadadhāty atha yānyūrdhvāni krayādahāni tasminnavakāśe 'dhvaryur agniṃ cinoti kvo hi cinuyān na ca so 'vakāśaḥ syād yāvanti vai saṃvatsarasyāhorātrāṇi tāvatya etasyāgner iṣṭakā upa ca trayodaśo māsas trayodaśo vā eṣa māso yānyūrdhvāni krayād ahāni tad yā amūs trayodaśasya māsa iṣṭakās tābhir asya te lokā anūpahitā bhavanti tat samā lokāś ceṣṭakāśca bhavanti

6.2.2.30

एतद्वै यैव प्रथमा पौर्णमासी

etadvai yaiva prathamā paurṇamāsī

6.2.2.30.2

तस्याम् पशुम् आलभते या प्रथमाष्टका तस्याम् उखां संभरति या प्रथमामावास्या तस्यां दीक्षत एतद्वै यान्येव संवत्सरस्य प्रथमान्यहानि तान्यस्य तद् आरभते तानि च तद् आप्नोत्य् अथातः सम्पदेव

tasyām paśum ālabhate yā prathamāṣṭakā tasyām ukhāṃ saṃbharati yā prathamāmāvāsyā tasyāṃ dīkṣata etadvai yānyeva saṃvatsarasya prathamānyahāni tānyasya tad ārabhate tāni ca tad āpnoty athātaḥ sampadeva

6.2.2.31

तदाहुः

tadāhuḥ

6.2.2.31.2

कथमस्यैतत्कर्म संवत्सरम् अग्निम् आप्नोति कथं संवत्सरेणाग्निना सम्पद्यत इत्य् एतेषां वै पञ्चानाम् पशूनां चतुर्विंशतिः सामिधेन्यो द्वादशाप्रियस् तत् षट्त्रिंशद् एकादशानुयाजा एकादशोपयजस् तद् अष्टापञ्चाशत्

kathamasyaitatkarma saṃvatsaram agnim āpnoti kathaṃ saṃvatsareṇāgninā sampadyata ity eteṣāṃ vai pañcānām paśūnāṃ caturviṃśatiḥ sāmidhenyo dvādaśāpriyas tat ṣaṭtriṃśad ekādaśānuyājā ekādaśopayajas tad aṣṭāpañcāśat

6.2.2.32

ततो याष्टाचत्वारिंशत्

tato yāṣṭācatvāriṃśat

6.2.2.32.2

साष्टाचत्वारिंशदक्षरा जगतीयं वै जगत्य् अस्यां हीदं सर्वं जगद् इयम् उ वा अग्निर् अस्यै हि सर्वो ऽग्निश् चीयते यावान् अग्निर् यावत्यस्य मात्रा तावत् तद् भवति

sāṣṭācatvāriṃśadakṣarā jagatīyaṃ vai jagaty asyāṃ hīdaṃ sarvaṃ jagad iyam u vā agnir asyai hi sarvo 'gniś cīyate yāvān agnir yāvatyasya mātrā tāvat tad bhavati

Śatapathabrāhmaṇa