5.5.1.8.2

तस्य हिरण्यं दक्षिणाग्नेयो वा एष यज्ञो भवत्य् अग्ने रेतो हिरण्यं तस्माद्धिरण्यं दक्षिणा तदग्नीधे ददात्य् अग्निर् वा एष निदानेन यद् आग्नीध्रस् तस्मात् तद् अग्नीधे ददाति

tasya hiraṇyaṃ dakṣiṇāgneyo vā eṣa yajño bhavaty agne reto hiraṇyaṃ tasmāddhiraṇyaṃ dakṣiṇā tadagnīdhe dadāty agnir vā eṣa nidānena yad āgnīdhras tasmāt tad agnīdhe dadāti

5.5.1.9

अथ य एष ऐन्द्र एकादशकपालः पुरोडाशो भवति

atha ya eṣa aindra ekādaśakapālaḥ puroḍāśo bhavati

5.5.1.9.2

तस्यर्षभो दक्षिणा स हैन्द्रो यदृषभो यद्य् उ सौम्यश् चरुर् भवति तस्य बभ्रुर्गौर्दक्षिणा स हि सौम्यो यद् बभ्रुस् तम् ब्रह्मणे ददाति ब्रह्मा हि यज्ञं दक्षिणतो ऽभिगोपायति तस्मात्तम् ब्रह्मणे ददाति

tasyarṣabho dakṣiṇā sa haindro yadṛṣabho yady u saumyaś carur bhavati tasya babhrurgaurdakṣiṇā sa hi saumyo yad babhrus tam brahmaṇe dadāti brahmā hi yajñaṃ dakṣiṇato 'bhigopāyati tasmāttam brahmaṇe dadāti

5.5.1.10

अथ य एष वैश्वदेवश्चरुर्भवति

atha ya eṣa vaiśvadevaścarurbhavati

5.5.1.10.2

तस्य पृषन्गौर्दक्षिणा भूमा वा एतद् रूपाणां यत् पृषतो गोर् विशो वै विश्वे देवा भूमा वै विट् तस्मात् पृषन् गौर् दक्षिणा तं होत्रे ददाति होता हि भूमा तस्मात्तं होत्रे ददाति

tasya pṛṣangaurdakṣiṇā bhūmā vā etad rūpāṇāṃ yat pṛṣato gor viśo vai viśve devā bhūmā vai viṭ tasmāt pṛṣan gaur dakṣiṇā taṃ hotre dadāti hotā hi bhūmā tasmāttaṃ hotre dadāti

5.5.1.11

अथ यैषा मैत्रावरुणी पयस्या भवति

atha yaiṣā maitrāvaruṇī payasyā bhavati

5.5.1.11.2

तस्यै वशा दक्षिणा सा हि मैत्रावरुणी यद् वशा यदि वशां न विन्देदपि यैव का चाप्रवीता स्यात् सर्वा ह्येव वशाप्रवीता तामध्वर्युभ्यां ददाति प्राणोदानौ वा अध्वर्यू प्राणोदानौ मित्रावरुणौ तस्मात् ताम् अध्वर्युभ्यां ददाति

tasyai vaśā dakṣiṇā sā hi maitrāvaruṇī yad vaśā yadi vaśāṃ na vindedapi yaiva kā cāpravītā syāt sarvā hyeva vaśāpravītā tāmadhvaryubhyāṃ dadāti prāṇodānau vā adhvaryū prāṇodānau mitrāvaruṇau tasmāt tām adhvaryubhyāṃ dadāti

5.5.1.12

अथ य एष बार्हस्पत्यश्चरुर्भवति

atha ya eṣa bārhaspatyaścarurbhavati

5.5.1.12.2

तस्य शितिपृष्ठो गौर्दक्षिणैषा वा ऊर्ध्वा बृहस्पतेर् दिक् तद् एष उपरिष्टादर्यम्णः पन्थास् तस्माच्छितिपृष्ठो बार्हस्पत्यस्य दक्षिणा तम् ब्रह्मणे ददाति बृहस्पतिर्वै देवानाम् ब्रह्मैष वा एतस्य ब्रह्मा भवति तस्मात्तम् ब्रह्मणे ददाति स हैतेनापि विष्ठाव्राज्यन्नाद्यकामो यजेत तद् अस्मिन्त् सर्वतो ऽन्नाद्यं दधाति स हान्नाद एव भवति

tasya śitipṛṣṭho gaurdakṣiṇaiṣā vā ūrdhvā bṛhaspater dik tad eṣa upariṣṭādaryamṇaḥ panthās tasmācchitipṛṣṭho bārhaspatyasya dakṣiṇā tam brahmaṇe dadāti bṛhaspatirvai devānām brahmaiṣa vā etasya brahmā bhavati tasmāttam brahmaṇe dadāti sa haitenāpi viṣṭhāvrājyannādyakāmo yajeta tad asmint sarvato 'nnādyaṃ dadhāti sa hānnāda eva bhavati

5.5.2.1

स वै प्रयुजां हविर्भिर्यजते

sa vai prayujāṃ havirbhiryajate

5.5.2.1.2

तद्यत्प्रयुजां हविर्भिर्यजत ऋतून्वा एतत् सुषुवाणो युङ्क्ते त एनमृतवो युक्ता वहन्त्य् ऋतून्वा प्रयुक्ताननुचरति तस्मात्प्रयुजां हविर्भिर्यजते

tadyatprayujāṃ havirbhiryajata ṛtūnvā etat suṣuvāṇo yuṅkte ta enamṛtavo yuktā vahanty ṛtūnvā prayuktānanucarati tasmātprayujāṃ havirbhiryajate

5.5.2.2

तानि वै द्वादश भवन्ति

tāni vai dvādaśa bhavanti

5.5.2.2.2

द्वादश वै मासाः संवत्सरस्य तस्माद्द्वादश भवन्ति मासि मासि यजेतेत्याहुः को वेद मनुष्यस्य तस्मान्न मासि मासि यजेत शम्यापराव्याधे शम्यापराव्याध एव षड्भिर्यजते प्राङ् यान् अथ पुनरावृत्तः शम्यापराव्याधे शम्यापराव्याध एव षड्भिर्यजते

dvādaśa vai māsāḥ saṃvatsarasya tasmāddvādaśa bhavanti māsi māsi yajetetyāhuḥ ko veda manuṣyasya tasmānna māsi māsi yajeta śamyāparāvyādhe śamyāparāvyādha eva ṣaḍbhiryajate prāṅ yān atha punarāvṛttaḥ śamyāparāvyādhe śamyāparāvyādha eva ṣaḍbhiryajate

5.5.2.3

तद् उ तथा न कुर्यात्

tad u tathā na kuryāt

5.5.2.3.2

षडेवैतानि पूर्वाणि हवींषि निर्वपति समानबर्हींषि तासां देवतानां रूपं यथा शिशिरे युक्त्वा प्राञ्च आ प्रावृषं यायुस् तत्षडृतून् युङ्क्ते त एनं षडृतवो युक्ताः प्राञ्च आ प्रावृषं वहन्ति षड्वर्तून्प्रयुक्तानाप्रावृषमनुचरति पूर्वाग्निवाहां द्वौ

ṣaḍevaitāni pūrvāṇi havīṃṣi nirvapati samānabarhīṃṣi tāsāṃ devatānāṃ rūpaṃ yathā śiśire yuktvā prāñca ā prāvṛṣaṃ yāyus tatṣaḍṛtūn yuṅkte ta enaṃ ṣaḍṛtavo yuktāḥ prāñca ā prāvṛṣaṃ vahanti ṣaḍvartūnprayuktānāprāvṛṣamanucarati pūrvāgnivāhāṃ dvau

5.5.2.4

षडेवोत्तराणि हवींषि निर्वपति

ṣaḍevottarāṇi havīṃṣi nirvapati

5.5.2.4.2

समानबर्हींषि तासां देवतानां रूपं यथा पुनरावर्तेरन्वार्षिकमभि तत्षडृतून्युङ्क्ते त एनं षडृतवो युक्ता वार्षिकमभि वहन्ति षड्वर्तून्प्रयुक्तान्वार्षिकमनुचरति पूर्वाग्निवाहां द्वौ दक्षिणा तद् यत् पूर्वाग्निवाहो दक्षिणर्तून् वा एतत्सुषुवाणो युङ्क्ते वहन्ति वा अनड्वाहस् तस्मात् पूर्वाग्निवाहो दक्षिणा

samānabarhīṃṣi tāsāṃ devatānāṃ rūpaṃ yathā punarāvarteranvārṣikamabhi tatṣaḍṛtūnyuṅkte ta enaṃ ṣaḍṛtavo yuktā vārṣikamabhi vahanti ṣaḍvartūnprayuktānvārṣikamanucarati pūrvāgnivāhāṃ dvau dakṣiṇā tad yat pūrvāgnivāho dakṣiṇartūn vā etatsuṣuvāṇo yuṅkte vahanti vā anaḍvāhas tasmāt pūrvāgnivāho dakṣiṇā

5.5.2.5

तद्ध स्मैतत्पुरा कुरुपञ्चाला आहुः

taddha smaitatpurā kurupañcālā āhuḥ

5.5.2.5.2

ऋतवो वा अस्मान्युक्ता वहन्त्य् ऋतून्वा प्रयुक्ताननुचराम इति यदेषां राजानो राजसूययाजिन आसुस्तद्ध स्म तदभ्याहुः

ṛtavo vā asmānyuktā vahanty ṛtūnvā prayuktānanucarāma iti yadeṣāṃ rājāno rājasūyayājina āsustaddha sma tadabhyāhuḥ

5.5.2.6

आग्नेयो ऽष्टाकपालः पुरोडाशो भवति

āgneyo 'ṣṭākapālaḥ puroḍāśo bhavati

Śatapathabrāhmaṇa