5.4.5.21.2

ताश्चतुर्विंशतिश्चतुर्विंशतिर्वै संवत्सरस्यार्धमासाः संवत्सरः प्रजापतिः प्रजापतिर्यज्ञस् तद् यज्ञम् प्रत्यक्षमाप्नोति तम् प्रत्यक्षमाप्त्वात्मन्कुरुते

tāścaturviṃśatiścaturviṃśatirvai saṃvatsarasyārdhamāsāḥ saṃvatsaraḥ prajāpatiḥ prajāpatiryajñas tad yajñam pratyakṣamāpnoti tam pratyakṣamāptvātmankurute

5.4.5.22

ता ब्रह्मणे ददाति

tā brahmaṇe dadāti

5.4.5.22.2

ब्रह्मा हि यज्ञं दक्षिणतो ऽभिगोपायति तस्मात्ता ब्रह्मणे ददाति हिरण्मयीं स्रजम् उद्गात्रे रुक्मं होत्रे हिरण्मयौ प्राकाशावध्वर्युभ्यामश्वम् प्रस्तोत्रे वशाम् मैत्रावरुणायर्षभम् ब्राह्मणाच्छंसिने वाससी नेष्टापोतृभ्याम् अन्यतरतोयुक्तं यवाचितमछावाकाय गामग्नीधे

brahmā hi yajñaṃ dakṣiṇato 'bhigopāyati tasmāttā brahmaṇe dadāti hiraṇmayīṃ srajam udgātre rukmaṃ hotre hiraṇmayau prākāśāvadhvaryubhyāmaśvam prastotre vaśām maitrāvaruṇāyarṣabham brāhmaṇācchaṃsine vāsasī neṣṭāpotṛbhyām anyataratoyuktaṃ yavācitamachāvākāya gāmagnīdhe

5.4.5.23

ता वा एताः

tā vā etāḥ

5.4.5.23.2

द्वादश वा त्रयोदश वा दक्षिणा भवन्ति द्वादश वा वै त्रयोदश वा संवत्सरस्य मासाः संवत्सरः प्रजापतिः प्रजापतिर्यज्ञस्तद्यज्ञम् प्रत्यक्षमाप्नोति तम् प्रत्यक्षमाप्त्वात्मन्कुरुते

dvādaśa vā trayodaśa vā dakṣiṇā bhavanti dvādaśa vā vai trayodaśa vā saṃvatsarasya māsāḥ saṃvatsaraḥ prajāpatiḥ prajāpatiryajñastadyajñam pratyakṣamāpnoti tam pratyakṣamāptvātmankurute

5.5.1.1

आग्नेयो ऽष्टाकपालः पुरोडाशो भवति

āgneyo 'ṣṭākapālaḥ puroḍāśo bhavati

5.5.1.1.2

तम् पूर्वार्ध आसादयत्य् ऐन्द्र एकादशकपालः पुरोडाशो भवति सौम्यो वा चरुस्तं दक्षिणार्ध आसादयति वैश्वदेवश्चरुर्भवति तम् पश्चार्ध आसादयति मैत्रावरुणी पयस्या भवति तामुत्तरार्ध आसादयति बार्हस्पत्यश्चरुर्भवति तम् मध्य आसादयत्येष चरुः पञ्चबिलस् तद् यत् पञ्च हवींषि भवन्ति तेषाम् पञ्च बिलानि तस्माच्चरुः पञ्चबिलो नाम

tam pūrvārdha āsādayaty aindra ekādaśakapālaḥ puroḍāśo bhavati saumyo vā carustaṃ dakṣiṇārdha āsādayati vaiśvadevaścarurbhavati tam paścārdha āsādayati maitrāvaruṇī payasyā bhavati tāmuttarārdha āsādayati bārhaspatyaścarurbhavati tam madhya āsādayatyeṣa caruḥ pañcabilas tad yat pañca havīṃṣi bhavanti teṣām pañca bilāni tasmāccaruḥ pañcabilo nāma

5.5.1.2

तद् यद् एतेन राजसूययाजी यजते

tad yad etena rājasūyayājī yajate

5.5.1.2.2

यद् एवैनं दिशः समारोहयति यद् ऋतून् यत् स्तोमान् यच्छन्दांसि तस्मादेवैनम् एतेन निष्क्रीणाति स यद्धैतेन राजसूययाजी न यजेतोद्वा ह माद्येत् प्र वा पतेत् तस्माद् वा एतेन राजसूययाजी यजते

yad evainaṃ diśaḥ samārohayati yad ṛtūn yat stomān yacchandāṃsi tasmādevainam etena niṣkrīṇāti sa yaddhaitena rājasūyayājī na yajetodvā ha mādyet pra vā patet tasmād vā etena rājasūyayājī yajate

5.5.1.3

स यदाग्नेयेनाष्टाकपालेन पुरोडाशेन प्रचरति

sa yadāgneyenāṣṭākapālena puroḍāśena pracarati

5.5.1.3.2

यद् एवैनम् प्राचीं दिशं समारोहयति यद् ऋतून् यत् स्तोमान् यच्छन्दांसि तस्मादेवैनमेतेन निष्क्रीणाति संस्रवम् बार्हस्पत्ये चराववनयति

yad evainam prācīṃ diśaṃ samārohayati yad ṛtūn yat stomān yacchandāṃsi tasmādevainametena niṣkrīṇāti saṃsravam bārhaspatye carāvavanayati

5.5.1.4

अथ यदैन्द्रेणैकादशकपालेन पुरोडाशेन प्रचरति

atha yadaindreṇaikādaśakapālena puroḍāśena pracarati

5.5.1.4.2

सौम्येन वा चरुणा यद् एवैनं दक्षिणां दिशं समारोहयति यद् ऋतून् यत् स्तोमान् यच्छन्दांसि तस्माद् एवैनमेतेन निष्क्रीणाति संस्रवम् बार्हस्पत्ये चराववनयति

saumyena vā caruṇā yad evainaṃ dakṣiṇāṃ diśaṃ samārohayati yad ṛtūn yat stomān yacchandāṃsi tasmād evainametena niṣkrīṇāti saṃsravam bārhaspatye carāvavanayati

5.5.1.5

अथ यद् वैश्वदेवेन चरुणा प्रचरति

atha yad vaiśvadevena caruṇā pracarati

5.5.1.5.2

यद् एवैनम् प्रतीचीं दिशं समारोहयति यदृतून्यत्स्तोमान्यच्छन्दांसि तस्मादेवैनमेतेन निष्क्रीणाति संस्रवम् बार्हस्पत्ये चराववनयति

yad evainam pratīcīṃ diśaṃ samārohayati yadṛtūnyatstomānyacchandāṃsi tasmādevainametena niṣkrīṇāti saṃsravam bārhaspatye carāvavanayati

5.5.1.6

अथ यन्मैत्रावरुण्या पयस्यया प्रचरति

atha yanmaitrāvaruṇyā payasyayā pracarati

5.5.1.6.2

यद् एवैनम् उदीचीं दिशं समारोहयति यदृतून्यत्स्तोमान्यच्छन्दांसि तस्मादेवैनमेतेन निष्क्रीणाति संस्रवम् बार्हस्पत्ये चराववनयति तद्यत्संस्रवान्बार्हस्पत्ये चराववनयति सर्वत एवास्मिन्नेतदन्नाद्यं दधाति तस्माद् उ दिशो दिश एव राज्ञे ऽन्नाद्यमभिह्रियते

yad evainam udīcīṃ diśaṃ samārohayati yadṛtūnyatstomānyacchandāṃsi tasmādevainametena niṣkrīṇāti saṃsravam bārhaspatye carāvavanayati tadyatsaṃsravānbārhaspatye carāvavanayati sarvata evāsminnetadannādyaṃ dadhāti tasmād u diśo diśa eva rājñe 'nnādyamabhihriyate

5.5.1.7

अथ यद्बार्हस्पत्येन चरुणा प्रचरति

atha yadbārhaspatyena caruṇā pracarati

5.5.1.7.2

यदेवैनमूर्ध्वां दिशं समारोहयति यदृतून्यत्स्तोमान्यच्छन्दांसि तस्मादेवैनमेतेन निष्क्रीणाति

yadevainamūrdhvāṃ diśaṃ samārohayati yadṛtūnyatstomānyacchandāṃsi tasmādevainametena niṣkrīṇāti

5.5.1.8

स य एष आग्नेयो ऽष्टाकपालः पुरोडाशो भवति

sa ya eṣa āgneyo 'ṣṭākapālaḥ puroḍāśo bhavati

Śatapathabrāhmaṇa