5.4.2.3.2

असपत्नं सुवध्वमितीमं देवा अभ्रातृव्यं सुवध्वमित्येवैतदाह महते क्षत्राय महते ज्यैष्ठ्यायेति नात्र तिरोहितमिवास्ति महते जानराज्यायेति महते जनानाम् राज्यायेत्य् एवैतद् आहेन्द्रस्येन्द्रियायेति वीर्यायेत्येवैतदाह यदाहेन्द्रस्येन्द्रियायेतीमममुष्य पुत्रममुष्यै पुत्रमिति तद्यदेवास्य जन्म तत एवैतदाहास्यै विश इति यस्यै विशो राजा भवत्येष वो ऽमी राजा सोमो ऽस्माकम् ब्राह्मणानां राजेति तदस्मा इदं सर्वमाद्यं करोति ब्राह्मणम् एवापोद्धरति तस्माद्ब्राह्मणो ऽनाद्यः सोमराजा हि भवति

asapatnaṃ suvadhvamitīmaṃ devā abhrātṛvyaṃ suvadhvamityevaitadāha mahate kṣatrāya mahate jyaiṣṭhyāyeti nātra tirohitamivāsti mahate jānarājyāyeti mahate janānām rājyāyety evaitad āhendrasyendriyāyeti vīryāyetyevaitadāha yadāhendrasyendriyāyetīmamamuṣya putramamuṣyai putramiti tadyadevāsya janma tata evaitadāhāsyai viśa iti yasyai viśo rājā bhavatyeṣa vo 'mī rājā somo 'smākam brāhmaṇānāṃ rājeti tadasmā idaṃ sarvamādyaṃ karoti brāhmaṇam evāpoddharati tasmādbrāhmaṇo 'nādyaḥ somarājā hi bhavati

5.4.2.4

अथैतमभिषेकम्

athaitamabhiṣekam

5.4.2.4.2

कृष्णविषाणयानुविमृष्टे वीर्यं वा एतद् अपां रसः संभृतो भवति येनैनमेतदभिषिञ्चतीदम् मे वीर्यं सर्वमात्मानमुपस्पृशादिति तस्माद् वा अनुविमृष्टे

kṛṣṇaviṣāṇayānuvimṛṣṭe vīryaṃ vā etad apāṃ rasaḥ saṃbhṛto bhavati yenainametadabhiṣiñcatīdam me vīryaṃ sarvamātmānamupaspṛśāditi tasmād vā anuvimṛṣṭe

5.4.2.5

सो ऽनुविमृष्टे

so 'nuvimṛṣṭe

5.4.2.5.2

प्र पर्वतस्य वृषभस्य पृष्ठादिति यथायम् पर्वतो ऽतिष्ठावा यथर्षभः पशून् अतिष्ठावैवं वा एष इदं सर्वम् अतितिष्ठत्य् अर्वागेवास्मादिदं सर्वम् भवति यो राजसूयेन यजते तस्मादाह प्र पर्वतस्य वृषभस्य पृष्ठान् नावश्चरन्ति स्वसिच इयानास् ता आववृत्रन्नधरागुदक्ता अहिम् बुध्न्यमनु रीयमाणा इति

pra parvatasya vṛṣabhasya pṛṣṭhāditi yathāyam parvato 'tiṣṭhāvā yatharṣabhaḥ paśūn atiṣṭhāvaivaṃ vā eṣa idaṃ sarvam atitiṣṭhaty arvāgevāsmādidaṃ sarvam bhavati yo rājasūyena yajate tasmādāha pra parvatasya vṛṣabhasya pṛṣṭhān nāvaścaranti svasica iyānās tā āvavṛtrannadharāgudaktā ahim budhnyamanu rīyamāṇā iti

5.4.2.6

अथैनमन्तरेव शार्दूलचर्मणि विष्णुक्रमान्क्रमयति

athainamantareva śārdūlacarmaṇi viṣṇukramānkramayati

5.4.2.6.2

विष्णोर्विक्रमणमसि विष्णोर्विक्रान्तमसि विष्णोः क्रान्तमसीतीमे वै लोका विष्णोर्विक्रमणं विष्णोर्विक्रान्तं विष्णोः क्रान्तं तदिमानेव लोकान्त्समारुह्य सर्वमेवेदम् उपर्युपरि भवत्य् अर्वागेवास्मादिदं सर्वम् भवति

viṣṇorvikramaṇamasi viṣṇorvikrāntamasi viṣṇoḥ krāntamasītīme vai lokā viṣṇorvikramaṇaṃ viṣṇorvikrāntaṃ viṣṇoḥ krāntaṃ tadimāneva lokāntsamāruhya sarvamevedam uparyupari bhavaty arvāgevāsmādidaṃ sarvam bhavati

5.4.2.7

अथ ब्राह्मणस्य पात्रे

atha brāhmaṇasya pātre

5.4.2.7.2

संस्रवान्त्समवनयति तद्ब्राह्मणं राजानमनु यशः करोति तस्माद्ब्राह्मणो राजानमनु यशः

saṃsravāntsamavanayati tadbrāhmaṇaṃ rājānamanu yaśaḥ karoti tasmādbrāhmaṇo rājānamanu yaśaḥ

5.4.2.8

तद्यो ऽस्य पुत्रः प्रियतमो भवति

tadyo 'sya putraḥ priyatamo bhavati

5.4.2.8.2

तस्मा एतत्पात्रम् प्रयच्छतीदम् मे ऽयं वीर्यम् पुत्रो ऽनुसंतनवदिति

tasmā etatpātram prayacchatīdam me 'yaṃ vīryam putro 'nusaṃtanavaditi

5.4.2.9

अथ प्रतिपरेत्य गार्हपत्यमन्वारब्धे जुहोति

atha pratiparetya gārhapatyamanvārabdhe juhoti

5.4.2.9.2

प्रजापते न त्वदेतान्यन्यो विश्वा रूपाणि परि ता बभूव यत्कामास्ते जुहुमस् तन् नो अस्त्व् अयममुष्य पितेति तद्यः पुत्रस्तम् पितरं करोति यः पिता तम् पुत्रं तदेनयोर्वीर्ये व्यतिषजत्य् असावस्य पितेति तद्यः पिता तम् पितरं करोति यः पुत्रस्तम् पुत्रं तदेनयोर् वीर्ये व्यतिषज्य पुनरेव यथायथं करोति वयं स्याम पतयो रयीणां स्वाहेत्य् आशीरेवैषैतस्य कर्मण आशिषमेवैतदाशास्ते

prajāpate na tvadetānyanyo viśvā rūpāṇi pari tā babhūva yatkāmāste juhumas tan no astv ayamamuṣya piteti tadyaḥ putrastam pitaraṃ karoti yaḥ pitā tam putraṃ tadenayorvīrye vyatiṣajaty asāvasya piteti tadyaḥ pitā tam pitaraṃ karoti yaḥ putrastam putraṃ tadenayor vīrye vyatiṣajya punareva yathāyathaṃ karoti vayaṃ syāma patayo rayīṇāṃ svāhety āśīrevaiṣaitasya karmaṇa āśiṣamevaitadāśāste

5.4.2.10

अथ य एष संस्रवो ऽतिरिक्तो भवति तमाग्नीध्रीये जुहोत्य् अतिरिक्तो वा एष संस्रवो भवत्यतिरिक्त आग्नीध्रीयो गार्हपत्ये हवींषि श्रपयन्त्य् आहवनीये जुह्वत्य् अथैषो ऽतिरिक्तस् तद् अतिरिक्त एवैतदतिरिक्तं दधात्युत्तरार्धे जुहोत्य् एष ह्येतस्य देवस्य दिक् तस्मादुत्तरार्धे जुहोति स जुहोति रुद्र यत्ते क्रिवि परं नाम तस्मिन् हुतम् अस्यमेष्टम् असि स्वाहेति

atha ya eṣa saṃsravo 'tirikto bhavati tamāgnīdhrīye juhoty atirikto vā eṣa saṃsravo bhavatyatirikta āgnīdhrīyo gārhapatye havīṃṣi śrapayanty āhavanīye juhvaty athaiṣo 'tiriktas tad atirikta evaitadatiriktaṃ dadhātyuttarārdhe juhoty eṣa hyetasya devasya dik tasmāduttarārdhe juhoti sa juhoti rudra yatte krivi paraṃ nāma tasmin hutam asyameṣṭam asi svāheti

5.4.3.1

तद्यो ऽस्य स्वो भवति

tadyo 'sya svo bhavati

5.4.3.1.2

तस्य शतं वा परःशता वा गा उत्तरेणाहवनीयं स्थापयति तद्यदेवं करोति

tasya śataṃ vā paraḥśatā vā gā uttareṇāhavanīyaṃ sthāpayati tadyadevaṃ karoti

5.4.3.2

वरुणाद्ध वा अभिषिषिचानात्

varuṇāddha vā abhiṣiṣicānāt

5.4.3.2.2

इन्द्रियं वीर्यमपचक्राम शश्वद्य एषो ऽपां रसः संभृतो भवति येनैनम् एतदभिषिञ्चति सो ऽस्येन्द्रियं वीर्यं निर्जघान तत्पशुष्वन्वविन्दत् तस्मात्पशवो यशो यदेष्वन्वविन्दत्तत्पशुष्वनुविद्येन्द्रियं वीर्यम् पुनर् आत्मन्न् अधत्त तथो एवैष एतन्नाहैवास्मान्न्विन्द्रियं वीर्यम् अपक्रामति वरुणसवो वा एष यद्राजसूयमिति वरुणो ऽकरोद् इति त्वेवैष एतत्करोति

indriyaṃ vīryamapacakrāma śaśvadya eṣo 'pāṃ rasaḥ saṃbhṛto bhavati yenainam etadabhiṣiñcati so 'syendriyaṃ vīryaṃ nirjaghāna tatpaśuṣvanvavindat tasmātpaśavo yaśo yadeṣvanvavindattatpaśuṣvanuvidyendriyaṃ vīryam punar ātmann adhatta tatho evaiṣa etannāhaivāsmānnvindriyaṃ vīryam apakrāmati varuṇasavo vā eṣa yadrājasūyamiti varuṇo 'karod iti tvevaiṣa etatkaroti

5.4.3.3

अथ रथमुपावहरति

atha rathamupāvaharati

5.4.3.3.2

यद्वै राजन्यात् पराग् भवति रथेन वै तदनुयुङ्क्ते तस्माद्रथमुपावहरति

yadvai rājanyāt parāg bhavati rathena vai tadanuyuṅkte tasmādrathamupāvaharati

Śatapathabrāhmaṇa