5.3.1.11.2

पालागलस्य गृहान्परेत्य चतुर्गृहीतमाज्यं गृहीत्वाध्वन आज्यं जुहोति जुषाणो ऽध्वाज्यस्य वेतु स्वाहेति प्रहेयो वै पालागलो ऽध्वानं वै प्रहित एति तस्मादध्वन आज्यं जुहोत्येतद्वा अस्यैकं रत्नं यत् पालागलस्तस्मा एवैतेन सूयते तं स्वमनपक्रमिणं कुरुते तस्य दक्षिणा प्युक्ष्णवेष्टितं धनुश् चर्ममया वाणवन्तो लोहित उष्णीष एतद् उ हि तस्य भवति

pālāgalasya gṛhānparetya caturgṛhītamājyaṃ gṛhītvādhvana ājyaṃ juhoti juṣāṇo 'dhvājyasya vetu svāheti praheyo vai pālāgalo 'dhvānaṃ vai prahita eti tasmādadhvana ājyaṃ juhotyetadvā asyaikaṃ ratnaṃ yat pālāgalastasmā evaitena sūyate taṃ svamanapakramiṇaṃ kurute tasya dakṣiṇā pyukṣṇaveṣṭitaṃ dhanuś carmamayā vāṇavanto lohita uṣṇīṣa etad u hi tasya bhavati

5.3.1.12

तानि वा एतानि

tāni vā etāni

5.3.1.12.2

एकादश रत्नानि सम्पादयत्य् एकादशाक्षरा वै त्रिष्टुब्वीर्यं त्रिष्टुब् वीर्यम् एवैतद् रत्नान्य् अभिसंपादयति तद् यद् रत्निनां हविर्भिर्यजत एतेषां वै राजा भवति तेभ्य एवैतेन सूयते तान्त् स्वाननपक्रमिणः कुरुते

ekādaśa ratnāni sampādayaty ekādaśākṣarā vai triṣṭubvīryaṃ triṣṭub vīryam evaitad ratnāny abhisaṃpādayati tad yad ratnināṃ havirbhiryajata eteṣāṃ vai rājā bhavati tebhya evaitena sūyate tānt svānanapakramiṇaḥ kurute

5.3.1.13

अथ श्वोभूते

atha śvobhūte

5.3.1.13.2

परिवृत्त्यै गृहान्परेत्य नैरृतं चरुं निर्वपति या वा अपुत्रा पत्नी सा परिवृत्ती सकृष्णानां व्रीहीणां नखैर्निर्भिद्य तण्डुलान्नैरृतं चरुं श्रपयति स जुहोत्येष ते निरृते भागस्तं जुषस्व स्वाहेति या वा अपुत्रा पत्नी सा निरृतिगृहीता तद्यदेवास्या अत्र नैरृतं रूपं तद् एवैतच्छमयति तथो हैनं सूयमानं निरृतिर्न गृह्णाति तस्य दक्षिणा कृष्णा गौः परिमूर्णी पर्यारिणी सा ह्यपि निरृतिगृहीता तामाह मा मे ऽद्येशायां वात्सीदिति तत्पाप्मानमपादत्ते

parivṛttyai gṛhānparetya nairṛtaṃ caruṃ nirvapati yā vā aputrā patnī sā parivṛttī sakṛṣṇānāṃ vrīhīṇāṃ nakhairnirbhidya taṇḍulānnairṛtaṃ caruṃ śrapayati sa juhotyeṣa te nirṛte bhāgastaṃ juṣasva svāheti yā vā aputrā patnī sā nirṛtigṛhītā tadyadevāsyā atra nairṛtaṃ rūpaṃ tad evaitacchamayati tatho hainaṃ sūyamānaṃ nirṛtirna gṛhṇāti tasya dakṣiṇā kṛṣṇā gauḥ parimūrṇī paryāriṇī sā hyapi nirṛtigṛhītā tāmāha mā me 'dyeśāyāṃ vātsīditi tatpāpmānamapādatte

5.3.2.1

उपरिष्टाद्रत्नानां सौमारौद्रेण यजते

upariṣṭādratnānāṃ saumāraudreṇa yajate

5.3.2.1.2

स श्वेतायै श्वेतवत्सायै पयसि शृतो भवति तद् यद् उपरिष्टाद् रत्नानां सौमारौद्रेण यजते

sa śvetāyai śvetavatsāyai payasi śṛto bhavati tad yad upariṣṭād ratnānāṃ saumāraudreṇa yajate

5.3.2.2

स्वर्भानुर्ह वा आसुरः

svarbhānurha vā āsuraḥ

5.3.2.2.2

सूर्यं तमसा विव्याध स तमसा विद्धो न व्यरोचत तस्य सोमारुद्रावेवैतत्तमो ऽपाहतां स एषो ऽपहतपाप्मा तपति तथो एवैष एतत् तमः प्रविशत्य् एतं वा तमः प्रविशति यद् अयज्ञियान् यज्ञेन प्रसजत्य् अयज्ञियान् वा एतद् यज्ञेन प्रसजति शूद्रांस् त्वद् यांस् त्वत् तस्य सोमारुद्रावेवैतत्तमो ऽपहतः सो ऽपहतपाप्मैव दीक्षते तद्यच्छ्वेतायै श्वेतवत्सायै पयसि शृतो भवति कृष्णं वै तमस् तत् तमो ऽपहन्ति तस्यैषैव श्वेता श्वेतवत्सा दक्षिणा

sūryaṃ tamasā vivyādha sa tamasā viddho na vyarocata tasya somārudrāvevaitattamo 'pāhatāṃ sa eṣo 'pahatapāpmā tapati tatho evaiṣa etat tamaḥ praviśaty etaṃ vā tamaḥ praviśati yad ayajñiyān yajñena prasajaty ayajñiyān vā etad yajñena prasajati śūdrāṃs tvad yāṃs tvat tasya somārudrāvevaitattamo 'pahataḥ so 'pahatapāpmaiva dīkṣate tadyacchvetāyai śvetavatsāyai payasi śṛto bhavati kṛṣṇaṃ vai tamas tat tamo 'pahanti tasyaiṣaiva śvetā śvetavatsā dakṣiṇā

5.3.2.3

स हैतेनापि यजेत

sa haitenāpi yajeta

5.3.2.3.2

यो ऽलं यशसे सन्न यशो भवति यो वा अनूचानः सो ऽलं यशसे सन्न यशो भवति यो न यशो भवति स तमसा वै स तत्प्रावृतो भवति तस्य सोमारुद्रावेवैतत्तमो ऽपहतः सो ऽपहतपाप्मा ज्योतिरेव श्रिया यशसा भवति

yo 'laṃ yaśase sanna yaśo bhavati yo vā anūcānaḥ so 'laṃ yaśase sanna yaśo bhavati yo na yaśo bhavati sa tamasā vai sa tatprāvṛto bhavati tasya somārudrāvevaitattamo 'pahataḥ so 'pahatapāpmā jyotireva śriyā yaśasā bhavati

5.3.2.4

अथ मैत्राबार्हस्पत्यं चरुं निर्वपति

atha maitrābārhaspatyaṃ caruṃ nirvapati

5.3.2.4.2

ह्वलति वा एष यो यज्ञपथाद् एत्य् एति वा एष यज्ञपथाद्यदयज्ञियान् यज्ञेन प्रसजत्य् अयज्ञियान्वा एतद्यज्ञेन प्रसजति शूद्रांस् त्वद् यांस् त्वन् मित्राबृहस्पती वै यज्ञपथो ब्रह्म हि मित्रो ब्रह्म हि यज्ञो ब्रह्म हि बृहस्पतिर् ब्रह्म हि यज्ञस् तत् पुनर् यज्ञपथमपिपद्यते सो ऽपिपद्यैव यज्ञपथं दीक्षते तस्मान्मैत्राबार्हस्पत्यं चरुं निर्वपति

hvalati vā eṣa yo yajñapathād ety eti vā eṣa yajñapathādyadayajñiyān yajñena prasajaty ayajñiyānvā etadyajñena prasajati śūdrāṃs tvad yāṃs tvan mitrābṛhaspatī vai yajñapatho brahma hi mitro brahma hi yajño brahma hi bṛhaspatir brahma hi yajñas tat punar yajñapathamapipadyate so 'pipadyaiva yajñapathaṃ dīkṣate tasmānmaitrābārhaspatyaṃ caruṃ nirvapati

5.3.2.5

तस्यावृत्

tasyāvṛt

5.3.2.5.2

या स्वयम्प्रशीर्णाश्वत्थी शाखा प्राची वोदीची वा भवति तस्यै मैत्रम् पात्रं करोति वरुण्या वा एषा या परशुवृक्णाथैषा मैत्री या स्वयम्प्रशीर्णा तस्मात्स्वयम्प्रशीर्णायै शाखायै मैत्रम् पात्रं करोति

yā svayampraśīrṇāśvatthī śākhā prācī vodīcī vā bhavati tasyai maitram pātraṃ karoti varuṇyā vā eṣā yā paraśuvṛkṇāthaiṣā maitrī yā svayampraśīrṇā tasmātsvayampraśīrṇāyai śākhāyai maitram pātraṃ karoti

5.3.2.6

अथातच्य दधि

athātacya dadhi

5.3.2.6.2

विनाट आसिच्य रथं युक्त्वाबध्य देदीयितवा आह तद् यत् स्वयमुदितं नवनीतं तदाज्यम् भवति वरुण्यं वा एतद्यन्मथितमथैतन्मैत्रं यत्स्वयमुदितं तस्मात्स्वयमुदितमाज्यम् भवति

vināṭa āsicya rathaṃ yuktvābadhya dedīyitavā āha tad yat svayamuditaṃ navanītaṃ tadājyam bhavati varuṇyaṃ vā etadyanmathitamathaitanmaitraṃ yatsvayamuditaṃ tasmātsvayamuditamājyam bhavati

5.3.2.7

द्वेधा तण्डुलान्कुर्वन्ति

dvedhā taṇḍulānkurvanti

5.3.2.7.2

स ये ऽणीयांसः परिभिन्नास्ते बार्हस्पत्या अथ ये स्थवीयांसो ऽपरिभिन्नास् ते मैत्रा न वै मित्रः कंचन हिनस्ति न मित्रं कश्चन हिनस्ति नैनं कुशो न कण्टको विभिनत्ति नास्य व्रणश्चनास्ति सर्वस्य ह्येव मित्रो मित्रम्

sa ye 'ṇīyāṃsaḥ paribhinnāste bārhaspatyā atha ye sthavīyāṃso 'paribhinnās te maitrā na vai mitraḥ kaṃcana hinasti na mitraṃ kaścana hinasti nainaṃ kuśo na kaṇṭako vibhinatti nāsya vraṇaścanāsti sarvasya hyeva mitro mitram

5.3.2.8

अथ बार्हस्पत्यं चरुमधिश्रयति

atha bārhaspatyaṃ carumadhiśrayati

Śatapathabrāhmaṇa