5.2.5.8.2

चरुर् भवति यान् एवास्मा अग्निर् दाता पशून्ददाति तेष्व् एवैतद् अन्ततः प्रतितिष्ठति यद् वै पशुमान् कर्म चिकीर्षति शक्नोति वै तत् कर्तुं तत् पशूनेवैतद् उपैति पशुमान्त् सूया इति तस्य श्यामो गौर्दक्षिणा स हि पौष्णो यच्छ्यामो द्वे वै श्यामस्य रूपे शुक्लं चैव लोम कृष्णं च द्वन्द्वं वै मिथुनम् प्रजननं वै पूषा पशवो हि पूषा पशवो हि प्रजननम् मिथुनम् एवैतत् प्रजननं क्रियते तस्माच्छ्यामो गौर् दक्षिणा

carur bhavati yān evāsmā agnir dātā paśūndadāti teṣv evaitad antataḥ pratitiṣṭhati yad vai paśumān karma cikīrṣati śaknoti vai tat kartuṃ tat paśūnevaitad upaiti paśumānt sūyā iti tasya śyāmo gaurdakṣiṇā sa hi pauṣṇo yacchyāmo dve vai śyāmasya rūpe śuklaṃ caiva loma kṛṣṇaṃ ca dvandvaṃ vai mithunam prajananaṃ vai pūṣā paśavo hi pūṣā paśavo hi prajananam mithunam evaitat prajananaṃ kriyate tasmācchyāmo gaur dakṣiṇā

5.2.5.9

अथापरेण त्रिषंयुक्तेन यजते

athāpareṇa triṣaṃyuktena yajate

5.2.5.9.2

सो ऽग्नीषोमीयम् एकादशकपालम् पुरोडाशं निर्वपत्य् ऐन्द्रासौम्यं चरुं सौम्यं चरुं तेन त्रिषंयुक्तेन यजते वर्च एव तद्देवा उपायंस् तथो एवैष एतद् वर्च एवोपैति

so 'gnīṣomīyam ekādaśakapālam puroḍāśaṃ nirvapaty aindrāsaumyaṃ caruṃ saumyaṃ caruṃ tena triṣaṃyuktena yajate varca eva taddevā upāyaṃs tatho evaiṣa etad varca evopaiti

5.2.5.10

स यद् अग्नीषोमीयः

sa yad agnīṣomīyaḥ

5.2.5.10.2

एकादशकपालः पुरोडाशो भवत्य् अग्निर्वै दाता वर्चः सोमस् तद् अस्मा अग्निरेव दाता वर्चो ददाति

ekādaśakapālaḥ puroḍāśo bhavaty agnirvai dātā varcaḥ somas tad asmā agnireva dātā varco dadāti

5.2.5.11

अथ यद् ऐन्द्रासौम्यः

atha yad aindrāsaumyaḥ

5.2.5.11.2

चरुर् भवतीन्द्रो वै यजमानो वर्चः सोमः स यदेवास्मा अग्निर्दाता वर्चो ददाति तेनैवैतत् संस्पृशते तद् आत्मन् कुरुते

carur bhavatīndro vai yajamāno varcaḥ somaḥ sa yadevāsmā agnirdātā varco dadāti tenaivaitat saṃspṛśate tad ātman kurute

5.2.5.12

अथ यत्सौम्यः

atha yatsaumyaḥ

5.2.5.12.2

चरुर्भवति यदेवास्मा अग्निर्दाता वर्चो ददाति तस्मिन्नेवैतद् अन्ततः प्रतितिष्ठति यद्वै वर्चस्वी कर्म चिकीर्षति शक्नोति वै तत् कर्तुं तद् वर्च एवैतद् उपैति वर्चस्वी सूया इति नो ह्य् अवर्चसो व्याप्त्या चनार्थो ऽस्ति तस्य बभ्रुर् गौर् दक्षिणा स हि सौम्यो यद् बभ्रुः

carurbhavati yadevāsmā agnirdātā varco dadāti tasminnevaitad antataḥ pratitiṣṭhati yadvai varcasvī karma cikīrṣati śaknoti vai tat kartuṃ tad varca evaitad upaiti varcasvī sūyā iti no hy avarcaso vyāptyā canārtho 'sti tasya babhrur gaur dakṣiṇā sa hi saumyo yad babhruḥ

5.2.5.13

अथ श्वो भूते

atha śvo bhūte

5.2.5.13.2

वैश्वानरं द्वादशकपालम् पुरोडाशं निर्वपति वारुणं यवमयं चरुं ताभ्याम् अनूचीनाहं वेष्टिभ्यां यजते समानबर्हिर्भ्यां वा

vaiśvānaraṃ dvādaśakapālam puroḍāśaṃ nirvapati vāruṇaṃ yavamayaṃ caruṃ tābhyām anūcīnāhaṃ veṣṭibhyāṃ yajate samānabarhirbhyāṃ vā

5.2.5.14

स यद् वैश्वानरो भवति

sa yad vaiśvānaro bhavati

5.2.5.14.2

संवत्सरो वै वैश्वानरः संवत्सरः प्रजापतिः प्रजापतिर् एव तद्भूमानम् प्रजाः ससृजे भूमानम् प्रजाः सृष्ट्वा सूया इति तथो एवैष एतद्भूमानम् प्रजाः सृजते भूमानम् प्रजाः सृष्ट्वा सूया इति

saṃvatsaro vai vaiśvānaraḥ saṃvatsaraḥ prajāpatiḥ prajāpatir eva tadbhūmānam prajāḥ sasṛje bhūmānam prajāḥ sṛṣṭvā sūyā iti tatho evaiṣa etadbhūmānam prajāḥ sṛjate bhūmānam prajāḥ sṛṣṭvā sūyā iti

5.2.5.15

अथ यद् द्वादशकपालो भवति

atha yad dvādaśakapālo bhavati

5.2.5.15.2

द्वादश वै मासाः संवत्सरस्य संवत्सरो वैश्वानरस् तस्माद् द्वादशकपालो भवति

dvādaśa vai māsāḥ saṃvatsarasya saṃvatsaro vaiśvānaras tasmād dvādaśakapālo bhavati

5.2.5.16

अथ यद्वारुणो यवमयश् चरुर् भवति

atha yadvāruṇo yavamayaś carur bhavati

5.2.5.16.2

तत् सर्वस्माद् एवैतद् वरुणपाशात् सर्वस्माद् वरुण्यात् प्रजाः प्रमुञ्चति ता अस्यानमीवा अकिल्विषाः प्रजाः प्रजायन्ते ऽनमीवा अकिल्विषाः प्रजा अभि सूया इति

tat sarvasmād evaitad varuṇapāśāt sarvasmād varuṇyāt prajāḥ pramuñcati tā asyānamīvā akilviṣāḥ prajāḥ prajāyante 'namīvā akilviṣāḥ prajā abhi sūyā iti

5.2.5.17

ऋषभो वैश्वानरस्य दक्षिणा

ṛṣabho vaiśvānarasya dakṣiṇā

5.2.5.17.2

संवत्सरो वै वैश्वानरः संवत्सरः प्रजापतिर् ऋषभो वै पशूनाम् प्रजापतिस् तस्माद् ऋषभो वैश्वानरस्य दक्षिणा कृष्णं वासो वारुणस्य तद्धि वारुणं यत् कृष्णं यदि कृष्णं न विन्देदपि यद् एव किं च वासः स्याद् ग्रन्थिभिर् हि वासो वारुणं वरुण्यो हि ग्रन्थिः

saṃvatsaro vai vaiśvānaraḥ saṃvatsaraḥ prajāpatir ṛṣabho vai paśūnām prajāpatis tasmād ṛṣabho vaiśvānarasya dakṣiṇā kṛṣṇaṃ vāso vāruṇasya taddhi vāruṇaṃ yat kṛṣṇaṃ yadi kṛṣṇaṃ na vindedapi yad eva kiṃ ca vāsaḥ syād granthibhir hi vāso vāruṇaṃ varuṇyo hi granthiḥ

5.3.1.1

अरण्योरग्नी समारोह्य

araṇyoragnī samārohya

Śatapathabrāhmaṇa