5.1.4.7

अथ रथं युनक्ति

atha rathaṃ yunakti

5.1.4.7.2

स दक्षिणायुग्यमेवाग्रे युनक्ति सव्यायुग्यं वा अग्रे मानुषे ऽथैवं देवत्रा

sa dakṣiṇāyugyamevāgre yunakti savyāyugyaṃ vā agre mānuṣe 'thaivaṃ devatrā

5.1.4.8

स युनक्ति

sa yunakti

5.1.4.8.2

वातो वा मनो वेति न वै वातात् किंचनाशीयो ऽस्ति न मनसः किंचनाशीयो ऽस्ति तस्मादाह वातो वा मनो वेति गन्धर्वाः सप्तविंशतिस् ते ऽग्रे ऽश्वम् अयुञ्जन्निति गन्धर्वा ह वा अग्रे ऽश्वं युयुजुस् तद् ये ऽग्रे ऽश्वम् अयुञ्जंस् ते त्वा युञ्जन्त्व् इत्य् एवैतद् आह ते अस्मिन्जवम् आदधुरिति तद् ये ऽस्मिन्जवम् आदधुस्ते त्वयि जवम् आदधत्व् इत्य् एवैतद् आह

vāto vā mano veti na vai vātāt kiṃcanāśīyo 'sti na manasaḥ kiṃcanāśīyo 'sti tasmādāha vāto vā mano veti gandharvāḥ saptaviṃśatis te 'gre 'śvam ayuñjanniti gandharvā ha vā agre 'śvaṃ yuyujus tad ye 'gre 'śvam ayuñjaṃs te tvā yuñjantv ity evaitad āha te asminjavam ādadhuriti tad ye 'sminjavam ādadhuste tvayi javam ādadhatv ity evaitad āha

5.1.4.9

अथ सव्यायुग्यं युनक्ति

atha savyāyugyaṃ yunakti

5.1.4.9.2

वातरंहा भव वाजिन् युज्यमान इति वातजवो भव वाजिन् युज्यमान इत्येवैतद् आहेन्द्रस्येव दक्षिणः श्रियैधीति यथेन्द्रस्य दक्षिणः श्रियैवं यजमानस्य श्रियैधीत्य् एवैतद् आह युञ्जन्तु त्वा मरुतो विश्ववेदस इति युञ्जन्तु त्वा देवा इत्य् एवैतद् आह ते त्वष्टा पत्सु जवं दधात्विति नात्र तिरोहितम् इवास्त्यथ दक्षिणाप्रष्टिं युनक्ति सव्याप्रष्टिं वा अग्रे मानुषे ऽथैवं देवत्रा

vātaraṃhā bhava vājin yujyamāna iti vātajavo bhava vājin yujyamāna ityevaitad āhendrasyeva dakṣiṇaḥ śriyaidhīti yathendrasya dakṣiṇaḥ śriyaivaṃ yajamānasya śriyaidhīty evaitad āha yuñjantu tvā maruto viśvavedasa iti yuñjantu tvā devā ity evaitad āha te tvaṣṭā patsu javaṃ dadhātviti nātra tirohitam ivāstyatha dakṣiṇāpraṣṭiṃ yunakti savyāpraṣṭiṃ vā agre mānuṣe 'thaivaṃ devatrā

5.1.4.10

स युनक्ति

sa yunakti

5.1.4.10.2

जवो यस् ते वाजिन्निहितो गुहा यः श्येने परीत्तो अचरच्च वात इति जवो यस्ते वाजिन्न् अप्य् अन्यत्रापिनिहितस् तेन न इमं यज्ञम् प्रजापतिम् उज्जयेत्य् एवैतद् आह तेन नो वाजिन् बलवान् बलेन वाजजिच्च भव समने च पारयिष्णुर् इत्य् अन्नं वै वाजो ऽन्नजिच्च न एध्य् अस्मिंश्च नो यज्ञे देवसमन इमं यज्ञम् प्रजापतिम् उज्जयेत्य् एवैतदाह

javo yas te vājinnihito guhā yaḥ śyene parītto acaracca vāta iti javo yaste vājinn apy anyatrāpinihitas tena na imaṃ yajñam prajāpatim ujjayety evaitad āha tena no vājin balavān balena vājajicca bhava samane ca pārayiṣṇur ity annaṃ vai vājo 'nnajicca na edhy asmiṃśca no yajñe devasamana imaṃ yajñam prajāpatim ujjayety evaitadāha

5.1.4.11

ते वा एत एव त्रयो युक्ता भवन्ति

te vā eta eva trayo yuktā bhavanti

5.1.4.11.2

त्रिवृद्धि देवानां तद्धि देवत्राधिप्रष्टियुग एव चतुर्थो ऽन्वेति मानुषो हि स तं यत्र दास्यन् भवति तच्चतुर्थमुपयुज्य ददाति तस्माद् अपीतरस्मिन् यज्ञ एत एव त्रयो युक्ता भवन्ति त्रिवृद्धि देवानां तद्धि देवत्राधिप्रष्टियुग एव चतुर्थो ऽन्वेति मानुषो हि स तं यत्र दास्यन् भवति तच्चतुर्थम् उपयुज्य ददाति

trivṛddhi devānāṃ taddhi devatrādhipraṣṭiyuga eva caturtho 'nveti mānuṣo hi sa taṃ yatra dāsyan bhavati taccaturthamupayujya dadāti tasmād apītarasmin yajña eta eva trayo yuktā bhavanti trivṛddhi devānāṃ taddhi devatrādhipraṣṭiyuga eva caturtho 'nveti mānuṣo hi sa taṃ yatra dāsyan bhavati taccaturtham upayujya dadāti

5.1.4.12

अथ बार्हस्पत्यं चरुम् नैवारं सप्तदशशरावं निर्वपति अन्नं वा एष उज्जयति यो वाजपेयेन यजते ऽन्नपेयं ह वै नामैतद् यद् वाजपेयं तद् यद् एवैतद् अन्नम् उदजैषीत् तद् एवास्मा एतत्करोति

atha bārhaspatyaṃ carum naivāraṃ saptadaśaśarāvaṃ nirvapati annaṃ vā eṣa ujjayati yo vājapeyena yajate 'nnapeyaṃ ha vai nāmaitad yad vājapeyaṃ tad yad evaitad annam udajaiṣīt tad evāsmā etatkaroti

5.1.4.13

अथ यद्बार्हस्पत्यो भवति

atha yadbārhaspatyo bhavati

5.1.4.13.2

बृहस्पतिर् ह्येतमग्र उदजयत् तस्माद् बार्हस्पत्यो भवति

bṛhaspatir hyetamagra udajayat tasmād bārhaspatyo bhavati

5.1.4.14

अथ यन्नैवारो भवति

atha yannaivāro bhavati

5.1.4.14.2

ब्रह्म वै बृहस्पतिरेते वै ब्रह्मणा पच्यन्ते यन्नीवारास् तस्मान् नैवारो भवति सप्तदशशरावो भवति सप्तदशो वै प्रजापतिस् तत् प्रजापतिमुज्जयति

brahma vai bṛhaspatirete vai brahmaṇā pacyante yannīvārās tasmān naivāro bhavati saptadaśaśarāvo bhavati saptadaśo vai prajāpatis tat prajāpatimujjayati

5.1.4.15

तम् अश्वान् अवघ्रापयति

tam aśvān avaghrāpayati

5.1.4.15.2

वाजिन इति वाजिनो ह्यश्वास् तस्माद् आह वाजिन इति वाजजित इत्यन्नं वै वाजो ऽन्नजित इत्येवैतदाह वाजं सरिष्यन्त इत्याजिं हि सरिष्यन्तो भवन्ति बृहस्पतेर् भागम् अवजिघ्रतेति बृहस्पतेर् ह्येष भागो भवति तस्माद् आह बृहस्पतेर् भागम् अवजिघ्रतेति तद् यद् अश्वान् अवघ्रापयतीमम् उज्जयानीति तस्माद् वा अश्वान् अवघ्रापयति

vājina iti vājino hyaśvās tasmād āha vājina iti vājajita ityannaṃ vai vājo 'nnajita ityevaitadāha vājaṃ sariṣyanta ityājiṃ hi sariṣyanto bhavanti bṛhaspater bhāgam avajighrateti bṛhaspater hyeṣa bhāgo bhavati tasmād āha bṛhaspater bhāgam avajighrateti tad yad aśvān avaghrāpayatīmam ujjayānīti tasmād vā aśvān avaghrāpayati

5.1.5.1

तद् यद् आजिं धावन्ति

tad yad ājiṃ dhāvanti

5.1.5.1.2

इममेवैतेन लोकमुज्जयत्य् अथ यद् ब्रह्मा रथचक्रे साम गायति नाभिदघ्न उद्धिते ऽन्तरिक्षलोकम् एवैतेनोज्जयत्य् अथ यद् यूपं रोहति देवलोकम् एवैतेनोज्जयति तस्माद् वा एतत् त्रयं क्रियते

imamevaitena lokamujjayaty atha yad brahmā rathacakre sāma gāyati nābhidaghna uddhite 'ntarikṣalokam evaitenojjayaty atha yad yūpaṃ rohati devalokam evaitenojjayati tasmād vā etat trayaṃ kriyate

5.1.5.2

स ब्रह्मा रथचक्रमधिरोहति

sa brahmā rathacakramadhirohati

Śatapathabrāhmaṇa