5.1.3.11

तद्धैके

taddhaike

5.1.3.11.2

वाच उत्तममालभन्ते यदि वै प्रजापतेः परमस्ति वागेव तद् एतद् वाचम् उज्जयाम इति वदन्तस् तद् उ तथा न कुर्यात् सर्वं वा इदम् प्रजापतिर् यद् इमे लोका यदिदं किं च सा यद् एवैषु लोकेषु वाग् वदति तद् वाचम् उज्जयति तस्माद् उ तन्नाद्रियेत

vāca uttamamālabhante yadi vai prajāpateḥ paramasti vāgeva tad etad vācam ujjayāma iti vadantas tad u tathā na kuryāt sarvaṃ vā idam prajāpatir yad ime lokā yadidaṃ kiṃ ca sā yad evaiṣu lokeṣu vāg vadati tad vācam ujjayati tasmād u tannādriyeta

5.1.3.12

तेषामावृत्

teṣāmāvṛt

5.1.3.12.2

यत्र मैत्रावरुणो वामदेव्यम् अनुशंसति तदेषां वपाभिः प्रचरेयुः प्रजननं वै वामदेव्यम् प्रजननम् प्रजापतिः प्राजापत्या एते तस्मादेषां वपाभिरत्र प्रचरेयुः

yatra maitrāvaruṇo vāmadevyam anuśaṃsati tadeṣāṃ vapābhiḥ pracareyuḥ prajananaṃ vai vāmadevyam prajananam prajāpatiḥ prājāpatyā ete tasmādeṣāṃ vapābhiratra pracareyuḥ

5.1.3.13

अथेष्टा अनुयाजा भवन्ति

atheṣṭā anuyājā bhavanti

5.1.3.13.2

अव्यूढे स्रुचाव् अथैषां हविर्भिः प्रचरन्ति सो ऽन्तो ऽन्तो वै प्रजापतिस् तद् अन्तत एवैतत् प्रजापतिम् उज्जयत्य् अथ यत् पुरा प्रचरेद् यथा यम् अध्वानम् एष्यन्त् स्यात् तं गत्वा स क्व ततः स्याद् एवं तत् तस्माद् एषाम् अत्र हविर्भिः प्रचरन्ति

avyūḍhe srucāv athaiṣāṃ havirbhiḥ pracaranti so 'nto 'nto vai prajāpatis tad antata evaitat prajāpatim ujjayaty atha yat purā pracared yathā yam adhvānam eṣyant syāt taṃ gatvā sa kva tataḥ syād evaṃ tat tasmād eṣām atra havirbhiḥ pracaranti

5.1.3.14

तद् उ तथा न कुर्यात्

tad u tathā na kuryāt

5.1.3.14.2

ह्वलति वा एष यो यज्ञपथाद् एत्य् एति वा एष यज्ञपथाद् य एवं करोति तस्माद् यत्रैवेतरेषाम् पशूनां वपाभिः प्रचरन्ति तदेवैतेषां वपाभिः प्रचरेयुर् यत्रैवेतरेषाम् पशूनां हविर्भिः प्रचरन्ति तदेवैतेषां हविषा प्रचरेयुर् एकानुवाक्या एका याज्यैकदेवत्या हि प्रजापतय इत्य् उपांशूक्त्वा छागानां हविषो ऽनुब्रूहीति प्रजापतय इत्युपांशूक्त्वा छागानां हविः प्रस्थितम् प्रेष्येति वषट्कृते जुहोति

hvalati vā eṣa yo yajñapathād ety eti vā eṣa yajñapathād ya evaṃ karoti tasmād yatraivetareṣām paśūnāṃ vapābhiḥ pracaranti tadevaiteṣāṃ vapābhiḥ pracareyur yatraivetareṣām paśūnāṃ havirbhiḥ pracaranti tadevaiteṣāṃ haviṣā pracareyur ekānuvākyā ekā yājyaikadevatyā hi prajāpataya ity upāṃśūktvā chāgānāṃ haviṣo 'nubrūhīti prajāpataya ityupāṃśūktvā chāgānāṃ haviḥ prasthitam preṣyeti vaṣaṭkṛte juhoti

5.1.4.1

तं वै माध्यन्दिने सवने ऽभिषिञ्चति

taṃ vai mādhyandine savane 'bhiṣiñcati

5.1.4.1.2

माध्यन्दिने सवन आजिं धावन्त्य् एष वै प्रजापतिर्य एष यज्ञस् तायते यस्माद् इमाः प्रजाः प्रजाता एतम् व् एवाप्य् एतर्ह्यनु प्रजायन्ते तन्मध्यत एवैतत्प्रजापतिमुज्जयति

mādhyandine savana ājiṃ dhāvanty eṣa vai prajāpatirya eṣa yajñas tāyate yasmād imāḥ prajāḥ prajātā etam v evāpy etarhyanu prajāyante tanmadhyata evaitatprajāpatimujjayati

5.1.4.2

अगृहीते माहेन्द्रे

agṛhīte māhendre

5.1.4.2.2

एष वा इन्द्रस्य निष्केवल्यो ग्रहो यन्माहेन्द्रो ऽप्यस्यैतन् निष्केवल्यम् एव स्तोत्रं निष्केवल्यं शस्त्रम् इन्द्रो वै यजमानस् तद् एनं स्व एवायतने ऽभिषिञ्चति तस्माद् अगृहीते माहेन्द्रे

eṣa vā indrasya niṣkevalyo graho yanmāhendro 'pyasyaitan niṣkevalyam eva stotraṃ niṣkevalyaṃ śastram indro vai yajamānas tad enaṃ sva evāyatane 'bhiṣiñcati tasmād agṛhīte māhendre

5.1.4.3

अथ रथम् उपावहरति

atha ratham upāvaharati

5.1.4.3.2

इन्द्रस्य वज्रो ऽसीति वज्रो वै रथ इन्द्रो वै यजमानस् तस्माद् आहेन्द्रस्य वज्रो ऽसीति वाजसा इति वाजसा हि रथस् त्वयायं वाजं सेद् इत्य् अन्नं वै वाजस् त्वयायम् अन्नम् उज्जयत्व् इत्य् एवैतदाह

indrasya vajro 'sīti vajro vai ratha indro vai yajamānas tasmād āhendrasya vajro 'sīti vājasā iti vājasā hi rathas tvayāyaṃ vājaṃ sed ity annaṃ vai vājas tvayāyam annam ujjayatv ity evaitadāha

5.1.4.4

तं धूर्गृहीतम् अन्तर्वेद्यभ्यववर्तयति

taṃ dhūrgṛhītam antarvedyabhyavavartayati

5.1.4.4.2

वाजस्य नु प्रसवे मातरम् महीम् इत्य् अन्नं वै वाजो ऽन्नस्य नु प्रसवे मातरम् महीम् इत्येवैतद् आहादितिं नाम वचसा करामह इतीयं वै पृथिव्य् अदितिस् तस्माद् आहादितिं नाम वचसा करामह इति यस्यामिदं विश्वम् भुवनम् आविवेशेत्य् अस्यां हीदं सर्वम् भुवनमाविष्टं तस्यां नो देवः सविता धर्म साविषदिति तस्यां नो देवः सविता यजमानं सुवताम् इत्येवैतदाह

vājasya nu prasave mātaram mahīm ity annaṃ vai vājo 'nnasya nu prasave mātaram mahīm ityevaitad āhāditiṃ nāma vacasā karāmaha itīyaṃ vai pṛthivy aditis tasmād āhāditiṃ nāma vacasā karāmaha iti yasyāmidaṃ viśvam bhuvanam āviveśety asyāṃ hīdaṃ sarvam bhuvanamāviṣṭaṃ tasyāṃ no devaḥ savitā dharma sāviṣaditi tasyāṃ no devaḥ savitā yajamānaṃ suvatām ityevaitadāha

5.1.4.5

अथाश्वान् अद्भिर् अभ्युक्षति

athāśvān adbhir abhyukṣati

5.1.4.5.2

स्नपनायाभ्यवनीयमानान्त् स्नपितान् वोदानीतान् अद्भ्यो ह वा अग्रे ऽश्वः संबभूव सो ऽद्भ्यः सम्भवन्न् असर्वः समभवद् असर्वो हि वै समभवत् तस्मान्न सर्वैः पद्भिः प्रतितिष्ठत्य् एकैकमेव पादम् उदच्य तिष्ठति तद् यद् एवास्यात्राप्स्व् अहीयत तेनैवैनम् एतत् समर्धयति कृत्स्नं करोति तस्माद् अश्वान् अद्भिर् अभ्युक्षति स्नपनायाभ्यवनीयमानान्त् स्नपितान् वोदानीतान्

snapanāyābhyavanīyamānānt snapitān vodānītān adbhyo ha vā agre 'śvaḥ saṃbabhūva so 'dbhyaḥ sambhavann asarvaḥ samabhavad asarvo hi vai samabhavat tasmānna sarvaiḥ padbhiḥ pratitiṣṭhaty ekaikameva pādam udacya tiṣṭhati tad yad evāsyātrāpsv ahīyata tenaivainam etat samardhayati kṛtsnaṃ karoti tasmād aśvān adbhir abhyukṣati snapanāyābhyavanīyamānānt snapitān vodānītān

5.1.4.6

सो ऽभ्युक्षति

so 'bhyukṣati

5.1.4.6.2

अप्स्व् अन्तरम् ऋतम् अप्सु भेषजम् अपाम् उत प्रशस्तिष्वश्वा भवत वाजिन इत्यनेनापि देवीर् आपो यो व ऊर्मिः प्रतूर्तिः ककुन्मान् वाजसास् तेनायं वाजं सेद् इत्य् अन्नं वै वाजस् तेनायम् अन्नम् उज्जयत्व् इत्य् एवैतदाह

apsv antaram ṛtam apsu bheṣajam apām uta praśastiṣvaśvā bhavata vājina ityanenāpi devīr āpo yo va ūrmiḥ pratūrtiḥ kakunmān vājasās tenāyaṃ vājaṃ sed ity annaṃ vai vājas tenāyam annam ujjayatv ity evaitadāha

Śatapathabrāhmaṇa