4.1.3.13.2

अर्धम् मे ऽस्य ग्रहस्येति तुरीयमेव त इति वायुर् अर्धमेव म इतीन्द्रस् तुरीयमेव त इति वायुः

ardham me 'sya grahasyeti turīyameva ta iti vāyur ardhameva ma itīndras turīyameva ta iti vāyuḥ

4.1.3.14

तौ प्रजापतिम् प्रतिप्रश्नमेयतुः

tau prajāpatim pratipraśnameyatuḥ

4.1.3.14.2

स प्रजापतिर्ग्रहं द्वेधा चकार स होवाचेदं वायोरित्यथ पुनरर्धं द्वेधा चकार स होवाचेदं वायोरितीदं तवेतीन्द्रं तुरीयमेव भाजयांचकार यद्वै चतुर्थं तत्तुरीयं तत एष ऐन्द्रतुरीयो ग्रहो ऽभवत्

sa prajāpatirgrahaṃ dvedhā cakāra sa hovācedaṃ vāyorityatha punarardhaṃ dvedhā cakāra sa hovācedaṃ vāyoritīdaṃ tavetīndraṃ turīyameva bhājayāṃcakāra yadvai caturthaṃ tatturīyaṃ tata eṣa aindraturīyo graho 'bhavat

4.1.3.15

तस्य वा एतस्य ग्रहस्य

tasya vā etasya grahasya

4.1.3.15.2

द्वे पुरोरुचौ वायव्यैव एव पूर्वैन्द्रवायव्युत्तरा द्वे अनुवाक्ये वायव्यैव पूर्वैन्द्रवायव्युत्तरा द्वौ प्रैषौ वायव्य एव पूर्व ऐन्द्रवायव उत्तरो द्वे याज्ये वायव्यैव पूर्वैन्द्रवायव्युत्तरैवम् एनं तुरीयं तुरीयमेव भाजयांचकार

dve purorucau vāyavyaiva eva pūrvaindravāyavyuttarā dve anuvākye vāyavyaiva pūrvaindravāyavyuttarā dvau praiṣau vāyavya eva pūrva aindravāyava uttaro dve yājye vāyavyaiva pūrvaindravāyavyuttaraivam enaṃ turīyaṃ turīyameva bhājayāṃcakāra

4.1.3.16

स होवाच

sa hovāca

4.1.3.16.2

तुरीयं तुरीयं चेन्माम् अबीभजुस् तुरीयमेव तर्हि वाङ्निरुक्तं वदिष्यतीति तदेतत्तुरीयं वाचो निरुक्तं यन्मनुष्या वदन्त्यथैतत्तुरीयं वाचो ऽनिरुक्तं यत्पशवो वदन्त्य् अथैतत्तुरीयं वाचो ऽनिरुक्तं यद् वयांसि वदन्त्य् अथैतत्तुरीयं वाचो ऽनिरुक्तं यदिदं क्षुद्रं सरीसृपं वदति

turīyaṃ turīyaṃ cenmām abībhajus turīyameva tarhi vāṅniruktaṃ vadiṣyatīti tadetatturīyaṃ vāco niruktaṃ yanmanuṣyā vadantyathaitatturīyaṃ vāco 'niruktaṃ yatpaśavo vadanty athaitatturīyaṃ vāco 'niruktaṃ yad vayāṃsi vadanty athaitatturīyaṃ vāco 'niruktaṃ yadidaṃ kṣudraṃ sarīsṛpaṃ vadati

4.1.3.17

तस्माद् एतद् ऋषिणाभ्यनूक्तम्

tasmād etad ṛṣiṇābhyanūktam

4.1.3.17.2

चत्वारि वाक्परिमिता पदानि तानि विदुर्ब्राह्मणा ये मनीषिणः गुहा त्रीणि निहिता नेङ्गयन्ति तुरीयं वाचो मनुष्या वदन्तीति

catvāri vākparimitā padāni tāni vidurbrāhmaṇā ye manīṣiṇaḥ guhā trīṇi nihitā neṅgayanti turīyaṃ vāco manuṣyā vadantīti

4.1.3.18

अथातो गृह्णात्येव

athāto gṛhṇātyeva

4.1.3.18.2

आ वायो भूष शुचिपा उप नः सहस्रं ते नियुतो विश्ववार उपो ते अन्धो मद्यमयामि यस्य देव दधिषे पूर्वपेयं वायवे त्वेति

ā vāyo bhūṣa śucipā upa naḥ sahasraṃ te niyuto viśvavāra upo te andho madyamayāmi yasya deva dadhiṣe pūrvapeyaṃ vāyave tveti

4.1.3.19

अथापगृह्य पुनरानयति

athāpagṛhya punarānayati

4.1.3.19.2

इन्द्रवायू इमे सुता उप प्रयोभिरागतम् इन्दवो वामुशन्ति हि उपयामगृहीतो ऽसि वायव इन्द्रवायुभ्यां त्वैष ते योनिः सजोषोभ्यां त्वेति सादयति स यदाह सजोषोभ्यां त्वेति यो वै वायुः स इन्द्रो य इन्द्रः स वायुस् तस्मादाहैष ते योनिः सजोषोभ्यां त्वेति

indravāyū ime sutā upa prayobhirāgatam indavo vāmuśanti hi upayāmagṛhīto 'si vāyava indravāyubhyāṃ tvaiṣa te yoniḥ sajoṣobhyāṃ tveti sādayati sa yadāha sajoṣobhyāṃ tveti yo vai vāyuḥ sa indro ya indraḥ sa vāyus tasmādāhaiṣa te yoniḥ sajoṣobhyāṃ tveti

4.5.1.1

आदित्येन चरुणोदयनीयेन प्रचरति

ādityena caruṇodayanīyena pracarati

4.5.1.1.2

तद्यदादित्यश्चरुर्भवति यदेवैनामदो देवा अब्रुवंस् तवैव प्रायणीयस् तवोदयनीय इति तमेवास्या एतदुभयत्र भागं करोति

tadyadādityaścarurbhavati yadevaināmado devā abruvaṃs tavaiva prāyaṇīyas tavodayanīya iti tamevāsyā etadubhayatra bhāgaṃ karoti

4.5.1.2

स यदमुत्र राजानं क्रेष्यन्नुपप्रैष्यन् यजते

sa yadamutra rājānaṃ kreṣyannupapraiṣyan yajate

4.5.1.2.2

तस्मात्तत्प्रायणीयं नामाथ यदत्रावभृथादुदेत्य यजते तस्मादेतदुदयनीयं नाम तद्वा एतत्समानमेव हविर् अदित्या एव प्रायणीयमदित्या उदयनीयम् इयं ह्येवादितिः

tasmāttatprāyaṇīyaṃ nāmātha yadatrāvabhṛthādudetya yajate tasmādetadudayanīyaṃ nāma tadvā etatsamānameva havir adityā eva prāyaṇīyamadityā udayanīyam iyaṃ hyevāditiḥ

4.5.2.1

वशामालभते

vaśāmālabhate

4.5.2.1.2

तामालभ्य संज्ञपयन्ति संज्ञप्याह वपामुत्खिदेत्युत्खिद्य वपाम् अनुमर्शं गर्भम् एष्टवै ब्रूयात् स यदि न विन्दन्ति किमाद्रियेरन् यद्य् उ विन्दन्ति तत्र प्रायश्चित्तिः क्रियते

tāmālabhya saṃjñapayanti saṃjñapyāha vapāmutkhidetyutkhidya vapām anumarśaṃ garbham eṣṭavai brūyāt sa yadi na vindanti kimādriyeran yady u vindanti tatra prāyaścittiḥ kriyate

4.5.2.2

न वै तदवकल्पते

na vai tadavakalpate

Śatapathabrāhmaṇa