1.1.1.1

व्रतमुपैष्यन्

vratamupaiṣyan

1.1.1.1.2

अन्तरेणाहवनीयं च गार्हपत्यं च प्राङ् तिष्ठन्न् अप उपस्पृशति तद्यदप उपस्पृशत्यमेध्यो वै पुरुषो यदनृतं वदति तेन पूतिरन्तरतो मेध्या वा आपो मेध्यो भूत्वा व्रतमुपायानीति पवित्रं वा आपः पवित्रपूतो व्रतमुपायानीति तस्माद्वा अप उपस्पृशति

antareṇāhavanīyaṃ ca gārhapatyaṃ ca prāṅ tiṣṭhann apa upaspṛśati tadyadapa upaspṛśatyamedhyo vai puruṣo yadanṛtaṃ vadati tena pūtirantarato medhyā vā āpo medhyo bhūtvā vratamupāyānīti pavitraṃ vā āpaḥ pavitrapūto vratamupāyānīti tasmādvā apa upaspṛśati

1.1.1.2

सो ऽग्निम् एवाभीक्षमाणो व्रतमुपैति

so 'gnim evābhīkṣamāṇo vratamupaiti

1.1.1.2.2

अग्ने व्रतपते व्रतं चरिष्यामि तच्छकेयं तन्मे राध्यताम् इत्य् अग्निर् वै देवानां व्रतपतिस्तस्मा एवैतत्प्राह व्रतं चरिष्यामि तच्छकेयं तन्मे राध्यतामिति नात्र तिरोहितमिवास्ति

agne vratapate vrataṃ cariṣyāmi tacchakeyaṃ tanme rādhyatām ity agnir vai devānāṃ vratapatistasmā evaitatprāha vrataṃ cariṣyāmi tacchakeyaṃ tanme rādhyatāmiti nātra tirohitamivāsti

1.1.1.3

अथ संस्थिते विसृजते

atha saṃsthite visṛjate

1.1.1.3.2

अग्ने व्रतपते व्रतमचारिषं तद् अशकम् तन्मे ऽराधीत्य् अशकद्ध्येतद् यो यज्ञस्य संस्थाम् अगन्न् अराधि ह्यस्मै यो यज्ञस्य संस्थाम् अगन्नेतेन न्वेव भूयिष्ठा इव व्रतमुपयन्त्य् अनेन त्वेवोपेयात्

agne vratapate vratamacāriṣaṃ tad aśakam tanme 'rādhīty aśakaddhyetad yo yajñasya saṃsthām agann arādhi hyasmai yo yajñasya saṃsthām agannetena nveva bhūyiṣṭhā iva vratamupayanty anena tvevopeyāt

1.1.1.4

द्वयं वा इदं न तृतीयमस्ति

dvayaṃ vā idaṃ na tṛtīyamasti

1.1.1.4.2

सत्यं चैवानृतं च सत्यमेव देवा अनृतम् मनुष्या इदमहमनृतात्सत्यमुपैमीति तन्मनुष्येभ्यो देवानुपैति

satyaṃ caivānṛtaṃ ca satyameva devā anṛtam manuṣyā idamahamanṛtātsatyamupaimīti tanmanuṣyebhyo devānupaiti

1.1.1.5

स वै सत्यमेव वदेत्

sa vai satyameva vadet

1.1.1.5.2

एतद्धवै देवा व्रतं चरन्ति यत्सत्यं तस्मात्ते यशो यशो ह भवति य एवं विद्वांत् सत्यं वदति

etaddhavai devā vrataṃ caranti yatsatyaṃ tasmātte yaśo yaśo ha bhavati ya evaṃ vidvāṃt satyaṃ vadati

1.1.1.6

अथ संस्थिते विसृजते

atha saṃsthite visṛjate

1.1.1.6.2

इदमहं य एवास्मि सो ऽस्मीत्य् अमानुष इव वा एतद्भवति यद्व्रतमुपैति न हि तदवकल्पते यद्ब्रूयाद् इदमहं सत्यादनृतमुपैमीति तद् उ खलु पुनर्मानुषो भवति तस्मादिदम् अहं य एवास्मि सो ऽस्मीत्येवं व्रतं विसृजेत

idamahaṃ ya evāsmi so 'smīty amānuṣa iva vā etadbhavati yadvratamupaiti na hi tadavakalpate yadbrūyād idamahaṃ satyādanṛtamupaimīti tad u khalu punarmānuṣo bhavati tasmādidam ahaṃ ya evāsmi so 'smītyevaṃ vrataṃ visṛjeta

1.1.1.7

अथातो ऽशनानशनस्यैव

athāto 'śanānaśanasyaiva

1.1.1.7.2

तद् उ हाषाढः सावयसो ऽनशनमेव व्रतम् मेने मनो ह वै देवा मनुष्यस्याजानन्ति त एनमेतद्व्रतमुपयन्तं विदुः प्रातर्नो यक्ष्यत इति ते ऽस्य विश्वे देवा गृहान् आगच्छन्ति ते ऽस्य गृहेषूपवसन्ति स उपवसथः

tad u hāṣāḍhaḥ sāvayaso 'naśanameva vratam mene mano ha vai devā manuṣyasyājānanti ta enametadvratamupayantaṃ viduḥ prātarno yakṣyata iti te 'sya viśve devā gṛhān āgacchanti te 'sya gṛheṣūpavasanti sa upavasathaḥ

1.1.1.8

तन्न्वेवानवक्ﾱप्तम्

tannvevānavakﾱptam

1.1.1.8.2

यो मनुष्येष्व् अनश्नत्सु पूर्वो ऽश्नीयाद् अथ किमु यो देवेष्व् अनश्नत्सु पूर्वो ऽश्नीयात् तस्माद् उ नैवाश्नीयात्

yo manuṣyeṣv anaśnatsu pūrvo 'śnīyād atha kimu yo deveṣv anaśnatsu pūrvo 'śnīyāt tasmād u naivāśnīyāt

1.1.1.9

तद् उ होवाच याज्ञवल्क्यः

tad u hovāca yājñavalkyaḥ

1.1.1.9.2

यदि नाश्नाति पितृदेवत्यो भवति यद्य् उ अश्नाति देवानत्यश्नातीति स यदेवाशितम् अनशितं तदश्नीयादिति यस्य वै हविर्न गृह्णन्ति तदशितम् अनशितं स यदश्नाति तेनापितृदेवत्यो भवति यद्य् उ तदश्नाति यस्य हविर्न गृह्णन्ति तेनो देवान्नात्यश्नाति

yadi nāśnāti pitṛdevatyo bhavati yady u aśnāti devānatyaśnātīti sa yadevāśitam anaśitaṃ tadaśnīyāditi yasya vai havirna gṛhṇanti tadaśitam anaśitaṃ sa yadaśnāti tenāpitṛdevatyo bhavati yady u tadaśnāti yasya havirna gṛhṇanti teno devānnātyaśnāti

1.1.1.10

स वा आरण्यमेवाश्नीयात्

sa vā āraṇyamevāśnīyāt

1.1.1.10.2

या वारण्या ओषधयो यद्वा वृक्ष्यं तद् उ ह स्माहापि बर्कुर्वार्ष्णो मासान्मे पचत न वा एतेषां हविर्गृह्णन्तीति तद् उ तथा न कुर्याद् व्रीहियवयोर्वा एतदुपजं यच्छमीधान्यं तद्व्रीहियवावेवैतेन भूयांसौ करोति तस्मादारण्यमेवाश्नीयात्

yā vāraṇyā oṣadhayo yadvā vṛkṣyaṃ tad u ha smāhāpi barkurvārṣṇo māsānme pacata na vā eteṣāṃ havirgṛhṇantīti tad u tathā na kuryād vrīhiyavayorvā etadupajaṃ yacchamīdhānyaṃ tadvrīhiyavāvevaitena bhūyāṃsau karoti tasmādāraṇyamevāśnīyāt

Śatapathabrāhmaṇa