1.3.5.2.3

हन्तीति आतुरमिति शेषः

hantīti āturamiti śeṣaḥ

1.3.5.2.4

या स्थित्वा स्थित्वा चलति गच्छति सापि प्राणनाशिनी ज्ञेया

yā sthitvā sthitvā calati gacchati sāpi prāṇanāśinī jñeyā

1.3.5.2.5

एतेन कदाचिद्वहति कदाचिन् न वहतीत्यभिप्रायः

etena kadācidvahati kadācin na vahatītyabhiprāyaḥ

1.3.5.2.6

अतिक्षीणा चेति बिसतन्तुवत् अतिशीता चेति हिमस्पर्शवत्

atikṣīṇā ceti bisatantuvat atiśītā ceti himasparśavat

1.3.5.2.7

असंशयं निश्चयेन जीवितं प्राणान् हन्ति नाडीति शेषः

asaṃśayaṃ niścayena jīvitaṃ prāṇān hanti nāḍīti śeṣaḥ

1.3.5.2.8

चकारात् कुटिला चोर्ध्वाधोगमनशीलापि प्राणनाशिनी बोद्धव्या

cakārāt kuṭilā cordhvādhogamanaśīlāpi prāṇanāśinī boddhavyā

1.3.5.2.9

तथा चोक्तम्

tathā coktam

1.3.5.2.9.2

नाडी मध्यवहाङ्गुष्ठमूले यात्यर्थमुच्चलेत्

nāḍī madhyavahāṅguṣṭhamūle yātyarthamuccalet

1.3.5.2.9.3

शनैरूर्ध्वार्धगमना कुटिला हन्ति मानवम्

śanairūrdhvārdhagamanā kuṭilā hanti mānavam

1.3.5.2.9.4

इति

iti

1.3.5.2.1

अथ ज्वरादीनां धमनीलक्षणमाह

atha jvarādīnāṃ dhamanīlakṣaṇamāha

1.3.9.1.1

ज्वरकोपेणेति

jvarakopeṇeti

1.3.9.1.2

ज्वरकोपेण सामान्यज्वरस्य प्रकोपेण कृत्वा धमनी नाडी सोष्णा उष्णयुक्ता भवेत्

jvarakopeṇa sāmānyajvarasya prakopeṇa kṛtvā dhamanī nāḍī soṣṇā uṣṇayuktā bhavet

1.3.9.1.3

ज्वरस्योष्णात्मकत्वान्न केवलं सोष्णा वेगवती भवेत्

jvarasyoṣṇātmakatvānna kevalaṃ soṣṇā vegavatī bhavet

1.3.9.1.4

ज्वरस्य देहेन्द्रियमनःसंतापितत्वात्

jvarasya dehendriyamanaḥsaṃtāpitatvāt

1.3.9.1.5

कामक्रोधादपि वेगवहा वेगयुक्ता अनौष्ण्येन ज्वरवद्भिन्ना

kāmakrodhādapi vegavahā vegayuktā anauṣṇyena jvaravadbhinnā

1.3.9.1.6

कामोऽभिमतकामिन्याद्यप्राप्तिः क्रोधो हिंसात्मकादिरूपः चिन्ताभयप्लुतेति चिन्ताभययुक्ता नाडी क्षीणा सुसूक्ष्मा ज्ञेया

kāmo'bhimatakāminyādyaprāptiḥ krodho hiṃsātmakādirūpaḥ cintābhayapluteti cintābhayayuktā nāḍī kṣīṇā susūkṣmā jñeyā

1.3.9.1.7

चिन्ताचित्तोद्वेगरूपा भयं शत्रुप्रभृतीनाम्

cintācittodvegarūpā bhayaṃ śatruprabhṛtīnām

1.3.9.1.8

एके चिन्ताभयश्रमाद् इति पठन्ति

eke cintābhayaśramād iti paṭhanti

1.3.9.1.9

चिन्ताभयश्रमान्नाडी क्षीणा सुसूक्ष्मा ज्ञेया

cintābhayaśramānnāḍī kṣīṇā susūkṣmā jñeyā

Śārṅgadharasaṃhitādīpikā