2.11.43.2.1

मृत्पात्रेति

mṛtpātreti

2.11.43.2.2

मृत्पात्रं खर्परं चिञ्चा अम्लिका अश्वत्थः पिप्पलः रजश्चूर्णमनयोर्वल्कलस्य क्षिप्त्वा क्षिप्त्वा इति वारंवारं चतुर्थांशमिति वङ्गपरिमाणात् वल्कलचूर्णस्य एतत् परिमाणमेकवारं क्षेपणार्थम् अतस्तावत् क्षिपेद्यावद्भस्म भवति तेन वङ्गपरिमाणसमं वल्कलरजः कार्यमिति सम्प्रदायः

mṛtpātraṃ kharparaṃ ciñcā amlikā aśvatthaḥ pippalaḥ rajaścūrṇamanayorvalkalasya kṣiptvā kṣiptvā iti vāraṃvāraṃ caturthāṃśamiti vaṅgaparimāṇāt valkalacūrṇasya etat parimāṇamekavāraṃ kṣepaṇārtham atastāvat kṣipedyāvadbhasma bhavati tena vaṅgaparimāṇasamaṃ valkalarajaḥ kāryamiti sampradāyaḥ

2.11.43.2.3

अयोदर्व्या लोहमयदण्डेन अथेति पश्चात् कार्यकर्माह भस्मसमम् इत्यादि

ayodarvyā lohamayadaṇḍena atheti paścāt kāryakarmāha bhasmasamam ityādi

2.11.43.2.4

तालं हरितालं तद्वङ्गभस्म साम्यं भवति तेन किमुक्तं वङ्गभस्म हरितालं च सममात्रं संगृह्य अम्लेन काञ्जिकादिना विमर्द्य तद्गोलकाकारं कृत्वा शरावसम्पुटे धार्यं संपुटनिरोधं च कृत्वा गजपुटे पचेत् तत्पश्चात् तमुद्धृत्य पुनर्दशमांशेन तालकेन सह संमर्द्याम्लरसैः कृत्वा ततः पुटेत्

tālaṃ haritālaṃ tadvaṅgabhasma sāmyaṃ bhavati tena kimuktaṃ vaṅgabhasma haritālaṃ ca samamātraṃ saṃgṛhya amlena kāñjikādinā vimardya tadgolakākāraṃ kṛtvā śarāvasampuṭe dhāryaṃ saṃpuṭanirodhaṃ ca kṛtvā gajapuṭe pacet tatpaścāt tamuddhṛtya punardaśamāṃśena tālakena saha saṃmardyāmlarasaiḥ kṛtvā tataḥ puṭet

2.11.43.2.5

दश एवं सम्पुटविधानवदिति शेषः

daśa evaṃ sampuṭavidhānavaditi śeṣaḥ

2.11.43.2.6

अग्निपुटं तु किंचिन् न्यूनम् इति सम्प्रदायः एवं दशपुटैः कृत्वा वङ्गो मृतो भवति

agnipuṭaṃ tu kiṃcin nyūnam iti sampradāyaḥ evaṃ daśapuṭaiḥ kṛtvā vaṅgo mṛto bhavati

2.11.45.2.1

शुद्धमिति

śuddhamiti

2.11.45.2.2

शुद्धं शोधितं जात्युत्कृष्टं वा शोधनमस्य पूर्वं कथितमेव

śuddhaṃ śodhitaṃ jātyutkṛṣṭaṃ vā śodhanamasya pūrvaṃ kathitameva

2.11.45.2.3

जातिभेदाः केषांचिज् ज्ञापनार्थं लिख्यन्ते यथा

jātibhedāḥ keṣāṃcij jñāpanārthaṃ likhyante yathā

2.11.45.2.3.2

देवाः सुरसमाजेन मथ्यमाने महोदधौ

devāḥ surasamājena mathyamāne mahodadhau

2.11.45.2.3.3

समुत्पन्नं पुरा तस्मिन्नमृतं देवजीवनम्

samutpannaṃ purā tasminnamṛtaṃ devajīvanam

2.11.45.2.4

पीयमानात्सुरैस्तस्मादुत्थिताः क्षुद्रबिन्दवः

pīyamānātsuraistasmādutthitāḥ kṣudrabindavaḥ

2.11.45.2.4.2

ज्ञात्वा तान् भूगतान् बिन्दून् योगमासाद्य धूर्जटिः

jñātvā tān bhūgatān bindūn yogamāsādya dhūrjaṭiḥ

2.11.45.2.5

लोहपाषाणरूपेण कृत्वा तान् वसुधातले

lohapāṣāṇarūpeṇa kṛtvā tān vasudhātale

2.11.45.2.5.2

पापरोगाभिभूता ये मानवास्ते भजन्तु तान्

pāparogābhibhūtā ye mānavāste bhajantu tān

2.11.45.2.6

इत्येवं शिवगुप्ता ये सुधाया बिन्दवः परम्

ityevaṃ śivaguptā ye sudhāyā bindavaḥ param

2.11.45.2.6.2

तेषां मया समासेन कथ्यते साधनं स्फुटम्

teṣāṃ mayā samāsena kathyate sādhanaṃ sphuṭam

2.11.45.2.7

इति

iti

2.11.45.2.8

अथ जातिभेदा यथा यद्यपि नागार्जुनमते अष्टादश लोहजातयः सन्ति तद्यथा माण्डूरं माण्डूकं सारं लोहं मध्यसारलोहं स्थूलसारलोहं चक्रमर्दलोहं बन्धलोहं वज्रकलोहं सुरायसं कलिङ्गं भद्रलोहं गरलस्थितलोहं वज्रं पाण्डिनिरवम् अर्बुदकम् कान्तं कुलिशमिति तथाप्यन्येषां मते त्वष्टैव श्रेष्ठतमाः

atha jātibhedā yathā yadyapi nāgārjunamate aṣṭādaśa lohajātayaḥ santi tadyathā māṇḍūraṃ māṇḍūkaṃ sāraṃ lohaṃ madhyasāralohaṃ sthūlasāralohaṃ cakramardalohaṃ bandhalohaṃ vajrakalohaṃ surāyasaṃ kaliṅgaṃ bhadralohaṃ garalasthitalohaṃ vajraṃ pāṇḍiniravam arbudakam kāntaṃ kuliśamiti tathāpyanyeṣāṃ mate tvaṣṭaiva śreṣṭhatamāḥ

2.11.45.2.9

तथा हि सामान्याद्द्विगुणं सारं तस्माद् अष्टगुणं कलिः

tathā hi sāmānyāddviguṇaṃ sāraṃ tasmād aṣṭaguṇaṃ kaliḥ

Śārṅgadharasaṃhitādīpikā