4.2.1.6

विशेषलक्षणानन्तरं चैतद् उपपादयिष्यामः

viśeṣalakṣaṇānantaraṃ caitad upapādayiṣyāmaḥ

4.2.1.7

कतमास् ता विधा इति

katamās tā vidhā iti

4.2.1.8

अत आह दृष्टम् अनुमानम् आप्तवचनं चेति

ata āha dṛṣṭam anumānam āptavacanaṃ ceti

4.2.1.9

एतच्च लौकिकप्रमाणाभिप्रायं लोकव्युत्पादनार्थत्वाच्छास्त्रस्य तस्यैवाधिकारात्

etacca laukikapramāṇābhiprāyaṃ lokavyutpādanārthatvācchāstrasya tasyaivādhikārāt

4.2.1.10

आर्षं तु विज्ञानं योगिनां न लोकप्रतिपादनायालम् इति सद् अपि नाभिहितम् अनधिकारात्

ārṣaṃ tu vijñānaṃ yogināṃ na lokapratipādanāyālam iti sad api nābhihitam anadhikārāt

4.2.1.11

स्याद् एतत्

syād etat

4.2.1.12

मा भून्न्यूनम् अधिकं च कस्मान्न भवति

mā bhūnnyūnam adhikaṃ ca kasmānna bhavati

4.2.1.13

संगिरन्ते हि वादिन उपमानादीन्यपि प्रमाणानीति

saṃgirante hi vādina upamānādīnyapi pramāṇānīti

4.2.1.14

अत आह सर्वप्रमाणसिद्धत्वात्

ata āha sarvapramāṇasiddhatvāt

4.2.1.15

एष्वेव दृष्टानुमानाप्तवचनेषु सर्वेषां प्रमाणानां सिद्धत्वाद् अन्तर्भावाद् इत्यर्थः

eṣveva dṛṣṭānumānāptavacaneṣu sarveṣāṃ pramāṇānāṃ siddhatvād antarbhāvād ityarthaḥ

4.2.1.16

एतच्चोपपादयिष्यत इत्युक्तम्

etaccopapādayiṣyata ityuktam

4.2.1.17

अथ प्रमेयव्युत्पादनाय प्रवृत्तं शास्त्रं कस्मात् प्रमाणं सामान्यतो विशेषतश्च लक्षयतीति

atha prameyavyutpādanāya pravṛttaṃ śāstraṃ kasmāt pramāṇaṃ sāmānyato viśeṣataśca lakṣayatīti

4.2.1.18

अत आह प्रमेयसिद्धिः प्रमाणाद्धि

ata āha prameyasiddhiḥ pramāṇāddhi

4.2.1.19

सिद्धिः प्रतीतिः

siddhiḥ pratītiḥ

4.2.1.20

सेयम् आर्यार्थक्रमानुरोधेन पाठक्रमम् अनादृत्य व्याख्याता

seyam āryārthakramānurodhena pāṭhakramam anādṛtya vyākhyātā

5.2.1

अत्र दृष्टम् इति लक्ष्यनिर्देशः परिशिष्टं तु लक्षणम्

atra dṛṣṭam iti lakṣyanirdeśaḥ pariśiṣṭaṃ tu lakṣaṇam

5.2.1.2

समानासमानजातीयव्यवच्छेदो लक्षणार्थः

samānāsamānajātīyavyavacchedo lakṣaṇārthaḥ

5.2.1.3

अवयवार्थस्तु विषिण्वन्ति विषयिणम् अवबध्नन्ति स्वेन रूपेण निरूपणीयं कुर्वन्तीति

avayavārthastu viṣiṇvanti viṣayiṇam avabadhnanti svena rūpeṇa nirūpaṇīyaṃ kurvantīti

5.2.1.4

विषयाः पृथिव्यादयः सुखादयश्चास्मदादीनाम् अविषयाश्च तन्मात्रलक्षणा योगिनाम् ऊर्ध्वस्रोतसां च विषयाः

viṣayāḥ pṛthivyādayaḥ sukhādayaścāsmadādīnām aviṣayāśca tanmātralakṣaṇā yoginām ūrdhvasrotasāṃ ca viṣayāḥ

5.2.1.5

विषयं विषयं प्रति वर्तत इति प्रतिविषयम् इन्द्रियम्

viṣayaṃ viṣayaṃ prati vartata iti prativiṣayam indriyam

Sāṃkhyatattvakaumudī