2.2.1.27

अपाम सोमम् अमृता अभूमेति चामृताभिधानं चिरस्थेमानम् उपलक्षयति

apāma somam amṛtā abhūmeti cāmṛtābhidhānaṃ cirasthemānam upalakṣayati

2.2.1.28

यद् आहुर् आभूतसंप्लवं स्थानम् अमृतत्वं हि भाष्यते

yad āhur ābhūtasaṃplavaṃ sthānam amṛtatvaṃ hi bhāṣyate

2.2.1.29

अत एव च श्रुतिः

ata eva ca śrutiḥ

2.2.1.30

न कर्मणा न प्रजया धनेन त्यागेनैके अमृतत्वम् आनशुः

na karmaṇā na prajayā dhanena tyāgenaike amṛtatvam ānaśuḥ

2.2.1.31

परेण नाकं निहितं गुहायां विभ्राजते यद् यतयो विशन्ति

pareṇa nākaṃ nihitaṃ guhāyāṃ vibhrājate yad yatayo viśanti

2.2.2

तथा

tathā

2.2.2.2

कर्मभिर् मृत्युम् ऋषयो निषेदुः प्रजावन्तो द्रविणम् ईहमानाः

karmabhir mṛtyum ṛṣayo niṣeduḥ prajāvanto draviṇam īhamānāḥ

2.2.2.3

तथापरे ऋषयो मनीषिणः परं कर्मभ्यो ऽमृतत्वम् आनशुः

tathāpare ṛṣayo manīṣiṇaḥ paraṃ karmabhyo 'mṛtatvam ānaśuḥ

2.2.3

इति

iti

2.2.3.2

तद् एतत् सर्वम् अभिप्रेत्याह तद्विपरीतः श्रेयान्

tad etat sarvam abhipretyāha tadviparītaḥ śreyān

2.2.3.3

तस्माद् आनुश्रविकाद् दुःखापघातकाद् उपायात् सोमादेर् अविशुद्धाद् अनित्यसातिशयफलाद् विपरीतो विशुद्धो हिंसादिसङ्करभावान् नित्यनिरतिशयफलो ऽसकृदपुनरावृत्तिश्रुतेः

tasmād ānuśravikād duḥkhāpaghātakād upāyāt somāder aviśuddhād anityasātiśayaphalād viparīto viśuddho hiṃsādisaṅkarabhāvān nityaniratiśayaphalo 'sakṛdapunarāvṛttiśruteḥ

2.2.3.4

न च कार्यत्वेनानित्यता फलस्य युक्ता भावकार्यस्य तथात्वाद् दुःखप्रध्वंसस्य च कार्यस्य तद्वैपरीत्यात्

na ca kāryatvenānityatā phalasya yuktā bhāvakāryasya tathātvād duḥkhapradhvaṃsasya ca kāryasya tadvaiparītyāt

2.2.3.5

न च दुःखान्तरोत्पादः कारणाप्रवृत्तौ कार्यस्यानुत्पादाद् विवेकज्ञानोपजननपर्यन्तत्वाच्च कारणस्य प्रवृत्तेः

na ca duḥkhāntarotpādaḥ kāraṇāpravṛttau kāryasyānutpādād vivekajñānopajananaparyantatvācca kāraṇasya pravṛtteḥ

2.2.3.6

एतच्चोपरिष्टाद् उपपादयिष्यते

etaccopariṣṭād upapādayiṣyate

2.2.3.7

अक्षरार्थस्तु तस्माद् आनुश्रविकाद् दुःखापघातकाद्धेतोर् विपरीतः सत्त्वपुरुषान्यताप्रत्ययः साक्षात्कारो दुःखापघातको हेतुः

akṣarārthastu tasmād ānuśravikād duḥkhāpaghātakāddhetor viparītaḥ sattvapuruṣānyatāpratyayaḥ sākṣātkāro duḥkhāpaghātako hetuḥ

2.2.3.8

अत एव श्रेयान्

ata eva śreyān

2.2.3.9

आनुश्रविको हि वेदविहितत्वान्मात्रया दुःखापघातकत्वाच्च प्रशस्यः

ānuśraviko hi vedavihitatvānmātrayā duḥkhāpaghātakatvācca praśasyaḥ

2.2.3.10

सत्त्वपुरुषान्यताप्रत्ययो ऽपि प्रशस्यः

sattvapuruṣānyatāpratyayo 'pi praśasyaḥ

2.2.3.11

तद् अनयोः प्रशस्ययोर् मध्ये सत्त्वपुरुषान्यताप्रत्ययः श्रेयान्

tad anayoḥ praśasyayor madhye sattvapuruṣānyatāpratyayaḥ śreyān

2.2.3.12

कुतः पुनर् अस्योत्पत्तिर् इति

kutaḥ punar asyotpattir iti

Sāṃkhyatattvakaumudī