14.2.1.4

कुतः पुनर् अविवेकित्वादेः सिद्धिर् इति

kutaḥ punar avivekitvādeḥ siddhir iti

14.2.1.5

अत आह त्रैगुण्यात्

ata āha traiguṇyāt

14.2.1.6

यद् यत् सुखदुःखमोहात्मकं तत् तद् अविवेक्यादियोगि यथेदम् अनुभूयमानं व्यक्तम् इति स्फुटत्वाद् अन्वयो नोक्तः

yad yat sukhaduḥkhamohātmakaṃ tat tad avivekyādiyogi yathedam anubhūyamānaṃ vyaktam iti sphuṭatvād anvayo noktaḥ

14.2.1.7

व्यतिरेकम् आह तद्विपर्ययाभावाद् अविवेक्यादिविपर्यये पुरुषे त्रैगुण्याभावात्

vyatirekam āha tadviparyayābhāvād avivekyādiviparyaye puruṣe traiguṇyābhāvāt

14.2.1.8

अथवा व्यक्ताव्यक्ते पक्षीकृत्यान्वयाभावेनावीत एव हेतुस् त्रैगुण्याद् इति वक्तव्यः

athavā vyaktāvyakte pakṣīkṛtyānvayābhāvenāvīta eva hetus traiguṇyād iti vaktavyaḥ

14.2.1.9

स्याद् एतत्

syād etat

14.2.1.10

अव्यक्तसिद्धौ सत्यां तस्याविवेक्यादयो धर्माः सिध्यन्ति

avyaktasiddhau satyāṃ tasyāvivekyādayo dharmāḥ sidhyanti

14.2.1.11

अव्यक्तम् एव त्वद्यापि न सिध्यति

avyaktam eva tvadyāpi na sidhyati

14.2.1.12

तत् कथम् अविवेक्यादेः सिद्धिर् इति

tat katham avivekyādeḥ siddhir iti

14.2.1.13

अत आह कारणगुणात्मकत्वात् कार्यस्याव्यक्तम् अपि सिद्धम्

ata āha kāraṇaguṇātmakatvāt kāryasyāvyaktam api siddham

14.2.1.14

अयम् अभिसंधिः

ayam abhisaṃdhiḥ

14.2.1.15

कार्यं हि कारणगुणात्मकं दृष्टं यथा तन्त्वादिगुणात्मकं पटादि

kāryaṃ hi kāraṇaguṇātmakaṃ dṛṣṭaṃ yathā tantvādiguṇātmakaṃ paṭādi

14.2.1.16

तथा महदादिलक्षणेनापि कार्येण सुखदुःखमोहरूपेण स्वकारणगतसुखदुःखमोहात्मना भवितव्यम्

tathā mahadādilakṣaṇenāpi kāryeṇa sukhaduḥkhamoharūpeṇa svakāraṇagatasukhaduḥkhamohātmanā bhavitavyam

14.2.1.17

तथा च तत्कारणं सुखदुःखमोहात्मकं प्रधानम् अव्यक्तं सिद्धं भवति

tathā ca tatkāraṇaṃ sukhaduḥkhamohātmakaṃ pradhānam avyaktaṃ siddhaṃ bhavati

14.2.1.18

स्याद् एतत्

syād etat

14.2.1.19

व्यक्ताद् व्यक्तम् उत्पद्यत इति कणभक्षाक्षचरणतनयाः

vyaktād vyaktam utpadyata iti kaṇabhakṣākṣacaraṇatanayāḥ

14.2.1.20

परमाणवो हि व्यक्ताः

paramāṇavo hi vyaktāḥ

14.2.1.21

तैर् द्व्यणुकादिक्रमेण पृथिव्यादिलक्षणं कार्यं व्यक्तम् आरभ्यते पृथिव्यादिषु च कारणगुणप्रक्रमेण रूपाद्युत्पत्तिः

tair dvyaṇukādikrameṇa pṛthivyādilakṣaṇaṃ kāryaṃ vyaktam ārabhyate pṛthivyādiṣu ca kāraṇaguṇaprakrameṇa rūpādyutpattiḥ

14.2.1.22

तस्माद् व्यक्ताद् व्यक्तस्य तद्गुणस्य चोत्पत्तेः कृतम् अव्यक्तेनादृष्टचरेणेति

tasmād vyaktād vyaktasya tadguṇasya cotpatteḥ kṛtam avyaktenādṛṣṭacareṇeti

14.2.1.23

अत आह

ata āha

Sāṃkhyatattvakaumudī