11.2.1.20

आभ्याम् वैधर्म्यम् पुरुषस्याह तद्विपरीतः पुमान्

ābhyām vaidharmyam puruṣasyāha tadviparītaḥ pumān

11.2.1.21

स्याद् एतत्

syād etat

11.2.1.22

अहेतुमन्नित्यत्वादि प्रधानसाधर्म्यम् अस्ति पुरुषस्य एवम् अनेकत्वम् व्यक्तसाधर्म्यम्

ahetumannityatvādi pradhānasādharmyam asti puruṣasya evam anekatvam vyaktasādharmyam

11.2.1.23

तत् कथम् उच्यते तद्विपरीतः पुमान् इति

tat katham ucyate tadviparītaḥ pumān iti

11.2.1.24

अत आह तथा च

ata āha tathā ca

11.2.1.25

चकारो ऽप्यर्थः

cakāro 'pyarthaḥ

11.2.1.26

यद्यप्यहेतुमत्त्वादि साधर्म्यम् तथाप्यत्रैगुण्यादि वैपरीत्यम् इत्यर्थः

yadyapyahetumattvādi sādharmyam tathāpyatraiguṇyādi vaiparītyam ityarthaḥ

11.2.1.27

त्रिगुणम् इत्य् उक्तम्

triguṇam ity uktam

11.2.1.28

तत्र के ते गुणास् त्रयः किम् च तदुपलक्षितम् इति

tatra ke te guṇās trayaḥ kim ca tadupalakṣitam iti

11.2.1.29

अत आह

ata āha

12.2.1

गुण इति परार्थाः

guṇa iti parārthāḥ

12.2.1.2

सत्त्वं लघु प्रकाशकम् इत्यत्र च सत्त्वादयः क्रमेण निर्देक्ष्यन्ते

sattvaṃ laghu prakāśakam ityatra ca sattvādayaḥ krameṇa nirdekṣyante

12.2.1.3

तद् अनागतावेक्षणेन तन्त्रयुक्त्या प्रीत्यादीनां यथासंख्यं वेदितव्यम्

tad anāgatāvekṣaṇena tantrayuktyā prītyādīnāṃ yathāsaṃkhyaṃ veditavyam

12.2.1.4

एतद् उक्तं भवति

etad uktaṃ bhavati

12.2.1.5

प्रीतिः सुखं प्रीत्यात्मकः सत्त्वगुणः

prītiḥ sukhaṃ prītyātmakaḥ sattvaguṇaḥ

12.2.1.6

अप्रीतिर् दुःखम् अप्रीत्यात्मको रजोगुणः

aprītir duḥkham aprītyātmako rajoguṇaḥ

12.2.1.7

विषादो मोहो विषादात्मकस्तमोगुण इति

viṣādo moho viṣādātmakastamoguṇa iti

12.2.1.8

ये तु मन्यन्ते प्रीतिर् न दुःखाभावाद् अतिरिच्यत एवं दुःखम् अपि न प्रीत्यभावाद् अन्यद् इति तान् प्रत्य् आत्मग्रहणम्

ye tu manyante prītir na duḥkhābhāvād atiricyata evaṃ duḥkham api na prītyabhāvād anyad iti tān praty ātmagrahaṇam

12.2.1.9

नेतरेतराभावाः सुखादयो ऽपि तु भावाः

netaretarābhāvāḥ sukhādayo 'pi tu bhāvāḥ

12.2.1.10

आत्मशब्दस्य भाववाचकत्वात्

ātmaśabdasya bhāvavācakatvāt

Sāṃkhyatattvakaumudī