8.2.1.33

एते चोपरिष्टाद् विभजनीये इति

ete copariṣṭād vibhajanīye iti

8.2.1.34

कार्यात् कारणमात्रं गम्यते

kāryāt kāraṇamātraṃ gamyate

8.2.1.35

सन्ति चात्र वादिनां विप्रतिपत्तयः

santi cātra vādināṃ vipratipattayaḥ

8.2.1.36

केचिद् आहुर् असतः सज्जायत इति

kecid āhur asataḥ sajjāyata iti

8.2.1.37

एकस्य सतो विवर्तः कार्यजातं न वस्तु सद् इत्यपरे

ekasya sato vivartaḥ kāryajātaṃ na vastu sad ityapare

8.2.1.38

अन्ये तु सतो ऽसज्जायत इति

anye tu sato 'sajjāyata iti

8.2.1.39

सतः सज्जायत इति वृद्धाः

sataḥ sajjāyata iti vṛddhāḥ

8.2.1.40

तत्र पूर्वस्मिन् पक्षत्रये प्रधानं न सिध्यति

tatra pūrvasmin pakṣatraye pradhānaṃ na sidhyati

8.2.1.41

सुखदुःखमोहभेदवच्छब्दाद्यात्मकं हि जगत् कारणं प्रधानं सत्त्वरजस्तमःस्वभावम्

sukhaduḥkhamohabhedavacchabdādyātmakaṃ hi jagat kāraṇaṃ pradhānaṃ sattvarajastamaḥsvabhāvam

8.2.1.42

यदि पुनर् असतः सज्जायत ऽसन् निरुपाख्यं कारणं सुखादिरूपशब्दाद्यात्मकं कथं स्यात्

yadi punar asataḥ sajjāyata 'san nirupākhyaṃ kāraṇaṃ sukhādirūpaśabdādyātmakaṃ kathaṃ syāt

8.2.1.43

सदसतोस्तादात्म्यानुपपत्तेः

sadasatostādātmyānupapatteḥ

8.2.1.44

अथ सतो विवर्तः शब्दादिप्रपञ्चस् तथापि सतः सज्जायत इति न स्यात्

atha sato vivartaḥ śabdādiprapañcas tathāpi sataḥ sajjāyata iti na syāt

8.2.1.45

नास्याद्वयस्य प्रपञ्चात्मकत्वम् अपि त्वप्रपञ्चस्य प्रपञ्चात्मतया भासनं भ्रान्तिर् एव

nāsyādvayasya prapañcātmakatvam api tvaprapañcasya prapañcātmatayā bhāsanaṃ bhrāntir eva

8.2.1.46

येषाम् अपि कणभक्षाक्षचरणादीनां सत एव कारणाद् असतो जन्म तेषाम् अपि सदसतोर् एकत्वानुपपत्तेर् अकार्यात्मकं प्रधानं सिध्यति

yeṣām api kaṇabhakṣākṣacaraṇādīnāṃ sata eva kāraṇād asato janma teṣām api sadasator ekatvānupapatter akāryātmakaṃ pradhānaṃ sidhyati

8.2.1.47

अतः प्रधानसिद्ध्यर्थं प्रथमं तावत् सत्कार्यं प्रतिजानीते

ataḥ pradhānasiddhyarthaṃ prathamaṃ tāvat satkāryaṃ pratijānīte

9.2.1

सत् कार्यं कारणव्यापारात् प्राग् इति शेषः

sat kāryaṃ kāraṇavyāpārāt prāg iti śeṣaḥ

9.2.1.2

तथा च न सिद्धसाधनं नैयायिकतनयैर् उद्भावनीयम्

tathā ca na siddhasādhanaṃ naiyāyikatanayair udbhāvanīyam

9.2.1.3

यद्यपि च बीजमृत्पिण्डादिप्रध्वंसानन्तरम् अङ्कुरघटाद्युत्पत्तिर् उपलभ्यते तथापि न प्रध्वंसस्य कारणत्वम् अपि तु भावस्यैव बीजाद्यवयवस्य

yadyapi ca bījamṛtpiṇḍādipradhvaṃsānantaram aṅkuraghaṭādyutpattir upalabhyate tathāpi na pradhvaṃsasya kāraṇatvam api tu bhāvasyaiva bījādyavayavasya

9.2.1.4

अभावात् तु भावस्योत्पत्तौ तस्य सर्वत्र सुलभत्वात् सर्वत्र कार्योत्पादप्रसङ्ग इति न्यायवार्त्तिकतात्पर्यटीकायाम् उपपादितम् अस्माभिः

abhāvāt tu bhāvasyotpattau tasya sarvatra sulabhatvāt sarvatra kāryotpādaprasaṅga iti nyāyavārttikatātparyaṭīkāyām upapāditam asmābhiḥ

9.2.1.5

प्रपञ्चप्रत्यय एवासति बाधके न शक्यो मिथ्येति वदितुम् इति कणभक्षाक्षचरणमतम् अवशिष्यते

prapañcapratyaya evāsati bādhake na śakyo mithyeti vaditum iti kaṇabhakṣākṣacaraṇamatam avaśiṣyate

Sāṃkhyatattvakaumudī