4.2.4.13

प्रमेयम् प्रधानम् बुद्धिर् अहंकारः पञ्च तन्मात्राण्येकादशेन्द्रियाणि पञ्च महाभूतानि पुरुष इति

prameyam pradhānam buddhir ahaṃkāraḥ pañca tanmātrāṇyekādaśendriyāṇi pañca mahābhūtāni puruṣa iti

4.2.4.14

एतानि पञ्चविंशतितत्त्वानि व्यक्ताव्यक्तज्ञा इत्युच्यन्ते

etāni pañcaviṃśatitattvāni vyaktāvyaktajñā ityucyante

4.2.4.15

तत्र किंचित् प्रत्यक्षेण साध्यं किंचिद् अनुमानेन किंचिद् आगमेनेति त्रिविधं प्रमाणम् उक्तम्

tatra kiṃcit pratyakṣeṇa sādhyaṃ kiṃcid anumānena kiṃcid āgameneti trividhaṃ pramāṇam uktam

4.2.4.16

तस्य किं लक्षणम् एतद् आह

tasya kiṃ lakṣaṇam etad āha

5.2.1

प्रतिविषयेषु श्रोत्रादीनां शब्दादिविषयेष्वध्यवसायो दृष्टं प्रत्यक्षम् इत्य् अर्थः

prativiṣayeṣu śrotrādīnāṃ śabdādiviṣayeṣvadhyavasāyo dṛṣṭaṃ pratyakṣam ity arthaḥ

5.2.1.2

त्रिविधम् अनुमानम् आख्यातम्

trividham anumānam ākhyātam

5.2.1.3

पूर्ववच्छेषवत् सामान्यतोदृष्टम् चेति

pūrvavaccheṣavat sāmānyatodṛṣṭam ceti

5.2.1.4

पूर्वम् अस्यास्तीति पूर्ववद् यथा

pūrvam asyāstīti pūrvavad yathā

5.2.1.5

मेघोन्नत्या वृष्टिम् साधयति पूर्वदृष्टत्वात्

meghonnatyā vṛṣṭim sādhayati pūrvadṛṣṭatvāt

5.2.1.6

शेषवद् यथा

śeṣavad yathā

5.2.1.7

समुद्राद् एकम् जलपलं लवणम् आसाद्य शेषस्याप्य् अस्ति लवणभाव इति

samudrād ekam jalapalaṃ lavaṇam āsādya śeṣasyāpy asti lavaṇabhāva iti

5.2.1.8

सामान्यतोदृष्टं देशाद् देशान्तरं प्राप्तं दृष्टं गतिमच्चन्द्रतारकं चैत्रवत्

sāmānyatodṛṣṭaṃ deśād deśāntaraṃ prāptaṃ dṛṣṭaṃ gatimaccandratārakaṃ caitravat

5.2.1.9

यथा चैत्रनामानम् देशाद् देशान्तरं प्राप्तम् अवलोक्य गतिमान् अयम् इति तद्वच्चन्द्रतारकम् इति

yathā caitranāmānam deśād deśāntaraṃ prāptam avalokya gatimān ayam iti tadvaccandratārakam iti

5.2.1.10

तथा पुष्पिताम्रदर्शनाद् अन्यत्र पुष्पिता आम्रा इति सामान्यतोदृष्टेन साधयति

tathā puṣpitāmradarśanād anyatra puṣpitā āmrā iti sāmānyatodṛṣṭena sādhayati

5.2.1.11

एतत् सामान्यतोदृष्टम्

etat sāmānyatodṛṣṭam

5.2.1.12

किंच तल्लिङ्गलिङ्गिपूर्वकम् इति

kiṃca talliṅgaliṅgipūrvakam iti

5.2.1.13

तद् अनुमानं लिङ्गपूर्वकं यत्र लिङ्गेन लिङ्ग्यनुमीयते यथा दण्डेन यतिः

tad anumānaṃ liṅgapūrvakaṃ yatra liṅgena liṅgyanumīyate yathā daṇḍena yatiḥ

5.2.1.14

लिङ्गिपूर्वकं च यत्र लिङ्गिना लिङ्गम् अनुमीयते

liṅgipūrvakaṃ ca yatra liṅginā liṅgam anumīyate

5.2.1.15

यथा दृष्ट्वा यतिम् अस्येदम् त्रिदण्डम् इति

yathā dṛṣṭvā yatim asyedam tridaṇḍam iti

5.2.1.16

आप्तश्रुतिर् आप्तवचनम् च

āptaśrutir āptavacanam ca

Sāṃkhyakārikābhāṣya