66.2.1.7

प्रकृतेर् द्विविधं प्रयोजनं शब्दविषयोपलब्धिर् गुणपुरुषान्तरोपलब्धिश्च

prakṛter dvividhaṃ prayojanaṃ śabdaviṣayopalabdhir guṇapuruṣāntaropalabdhiśca

66.2.1.8

उभयत्रापि चरितार्थत्वात् सर्गस्य नास्ति प्रयोजनं यः पुनःसर्ग इति

ubhayatrāpi caritārthatvāt sargasya nāsti prayojanaṃ yaḥ punaḥsarga iti

66.2.1.9

यथा दानग्रहणनिमित्त उत्तमर्णाधमर्णयोर् द्रव्यविशुद्धौ सत्यपि संयोगे न कश्चिद् अर्थसंबन्धो भवति

yathā dānagrahaṇanimitta uttamarṇādhamarṇayor dravyaviśuddhau satyapi saṃyoge na kaścid arthasaṃbandho bhavati

66.2.1.10

एवं प्रकृतिपुरुषयोरपि नास्ति प्रयोजनम् इति

evaṃ prakṛtipuruṣayorapi nāsti prayojanam iti

66.2.1.11

यदि पुरुषस्योत्पन्ने ज्ञाने मोक्षो भवति ततो मम कस्मान्न भवतीति

yadi puruṣasyotpanne jñāne mokṣo bhavati tato mama kasmānna bhavatīti

66.2.1.12

अत उच्यते

ata ucyate

67.2.1

यद्यपि पञ्चविंशतितत्त्वज्ञानं सम्यग्ज्ञानं भवति तथापि संस्कारवशाद् धृतशरीरो योगी तिष्ठति

yadyapi pañcaviṃśatitattvajñānaṃ samyagjñānaṃ bhavati tathāpi saṃskāravaśād dhṛtaśarīro yogī tiṣṭhati

67.2.1.2

कथम्

katham

67.2.1.3

चक्रभ्रमवच्चक्रभ्रमेण तुल्यम्

cakrabhramavaccakrabhrameṇa tulyam

67.2.1.4

यथा कुलालश्चक्रं भ्रमयित्वा घटं करोति मृत्पिण्डं चक्रम् आरोप्य

yathā kulālaścakraṃ bhramayitvā ghaṭaṃ karoti mṛtpiṇḍaṃ cakram āropya

67.2.1.5

पुनः कृत्वा घटं पर्यामुञ्चति चक्रं भ्रमत्येव संस्कारवशात्

punaḥ kṛtvā ghaṭaṃ paryāmuñcati cakraṃ bhramatyeva saṃskāravaśāt

67.2.1.6

एवं सम्यग्ज्ञानाधिगमाद् उत्पन्नसम्यग्ज्ञानस्य धर्मादीनाम् अकारणप्राप्तौ

evaṃ samyagjñānādhigamād utpannasamyagjñānasya dharmādīnām akāraṇaprāptau

67.2.1.7

एतानि सप्तरूपाणि बन्धनभूतानि सम्यग्ज्ञानेन दग्धानि

etāni saptarūpāṇi bandhanabhūtāni samyagjñānena dagdhāni

67.2.1.8

यथा नाग्निना दग्धानि बीजानि प्ररोहणसमर्थान्येवम् एतानि धर्मादीनि बन्धनानि न समर्थानि

yathā nāgninā dagdhāni bījāni prarohaṇasamarthānyevam etāni dharmādīni bandhanāni na samarthāni

67.2.1.9

धर्मादीनाम् अकारणप्राप्तौ संस्कारवशाद् धृतशरीरस् तिष्ठति

dharmādīnām akāraṇaprāptau saṃskāravaśād dhṛtaśarīras tiṣṭhati

67.2.1.10

ज्ञानाद् वर्तमानधर्माधर्मक्षयः कस्मान्न भवति

jñānād vartamānadharmādharmakṣayaḥ kasmānna bhavati

67.2.1.11

वर्तमानत्वाद् एव क्षणान्तरे क्षयम् अप्येति

vartamānatvād eva kṣaṇāntare kṣayam apyeti

67.2.1.12

ज्ञानं त्वनागतकर्म दहति वर्तमानशरीरेण च यत् करोति तद् अपीति विहितानुष्ठानकरणाद् इति

jñānaṃ tvanāgatakarma dahati vartamānaśarīreṇa ca yat karoti tad apīti vihitānuṣṭhānakaraṇād iti

67.2.1.13

संस्कारक्षयाच्छरीरपाते मोक्षः

saṃskārakṣayāccharīrapāte mokṣaḥ

67.2.1.14

स किंविशिष्टो भवति

sa kiṃviśiṣṭo bhavati

Sāṃkhyakārikābhāṣya