60.2.1.2

कथम्

katham

60.2.1.3

देवमानुषतिर्यग्भावेन सुखदुःखमोहात्मकभावेन शब्दादिविषयभावेन

devamānuṣatiryagbhāvena sukhaduḥkhamohātmakabhāvena śabdādiviṣayabhāvena

60.2.1.4

एवं नानाविधैरुपायैर् आत्मानं प्रकाश्याहम् अन्या त्वम् अन्य इति निवर्तते

evaṃ nānāvidhairupāyair ātmānaṃ prakāśyāham anyā tvam anya iti nivartate

60.2.1.5

अतो नित्यस्य तस्यार्थम् अपार्थं चरति कुरुते

ato nityasya tasyārtham apārthaṃ carati kurute

60.2.1.6

यथा कश्चित् परोपकारी सर्वस्योपकुरुते नात्मनः प्रत्युपकारम् ईहत एवं प्रकृतिः पुरुषार्थं चरति करोत्यपार्थकम्

yathā kaścit paropakārī sarvasyopakurute nātmanaḥ pratyupakāram īhata evaṃ prakṛtiḥ puruṣārthaṃ carati karotyapārthakam

60.2.1.7

पश्चाद् उक्तम् आत्मानं प्रकाश्य निवर्तते

paścād uktam ātmānaṃ prakāśya nivartate

60.2.1.8

निवृत्ता च किं करोतीत्याह

nivṛttā ca kiṃ karotītyāha

61.2.1

लोके प्रकृतेः सुकुमारतरं न किंचिद् अस्तीत्येवं मे मतिर् भवति

loke prakṛteḥ sukumārataraṃ na kiṃcid astītyevaṃ me matir bhavati

61.2.1.2

येन परार्थ एवं मतिरुत्पन्ना

yena parārtha evaṃ matirutpannā

61.2.1.3

कस्मात्

kasmāt

61.2.1.4

अहम् अनेन पुरुषेण दृष्टास्मीत्यस्य पुंसः पुनर्दर्शनं नोपैति पुरुषस्यादर्शनम् उपयातीत्यर्थः

aham anena puruṣeṇa dṛṣṭāsmītyasya puṃsaḥ punardarśanaṃ nopaiti puruṣasyādarśanam upayātītyarthaḥ

61.2.1.5

तत्र सुकुमारतरं वर्णयति

tatra sukumārataraṃ varṇayati

61.2.1.6

केचिद् ईश्वरं कारणं ब्रुवते

kecid īśvaraṃ kāraṇaṃ bruvate

61.2.1.7

अज्ञो जन्तुर् अनीशो ऽयम् आत्मनः सुखदुःखयोः

ajño jantur anīśo 'yam ātmanaḥ sukhaduḥkhayoḥ

61.2.1.8

ईश्वरप्रेरितो गच्छेत् स्वर्गं नरकम् एव वा

īśvaraprerito gacchet svargaṃ narakam eva vā

61.2.2

अपरे स्वभावकारणका ब्रुवते

apare svabhāvakāraṇakā bruvate

61.2.2.2

केन शुद्धीकृता हंसा मयूराः केन चित्रिताः

kena śuddhīkṛtā haṃsā mayūrāḥ kena citritāḥ

61.2.2.3

स्वभावेनैवेति

svabhāvenaiveti

61.2.2.4

अत्र सांख्याचार्या आहुः

atra sāṃkhyācāryā āhuḥ

61.2.2.5

निर्गुणत्वाद् ईश्वरस्य कथं सगुणाः प्रजा जायेरन्

nirguṇatvād īśvarasya kathaṃ saguṇāḥ prajā jāyeran

Sāṃkhyakārikābhāṣya