32.2.1.12

किंच

kiṃca

33.2.1

अन्तःकरणम् इति बुद्ध्यहंकारमनांसि त्रिविधं महदादिभेदात्

antaḥkaraṇam iti buddhyahaṃkāramanāṃsi trividhaṃ mahadādibhedāt

33.2.1.2

दशधा बाह्यं च

daśadhā bāhyaṃ ca

33.2.1.3

बुद्धीन्द्रियाणि पञ्च कर्मेन्द्रियाणि पञ्च दशविधम् एतत् करणं बाह्यम्

buddhīndriyāṇi pañca karmendriyāṇi pañca daśavidham etat karaṇaṃ bāhyam

33.2.1.4

तत् त्रयस्य विषयाख्यं बुद्ध्यहंकारमनसां भोग्यम्

tat trayasya viṣayākhyaṃ buddhyahaṃkāramanasāṃ bhogyam

33.2.1.5

सांप्रतकालं श्रोत्रं वर्तमानम् एव शब्दं शृणोति नातीतं न च भविष्यन्तं चक्षुरपि वर्तमानं रूपं पश्यति नातीतं नानागतं त्वग् वर्तमानं स्पर्शं जिह्वा वर्तमानं रसं नासिका वर्तमानं गन्धं नातीतानागतं चेति

sāṃpratakālaṃ śrotraṃ vartamānam eva śabdaṃ śṛṇoti nātītaṃ na ca bhaviṣyantaṃ cakṣurapi vartamānaṃ rūpaṃ paśyati nātītaṃ nānāgataṃ tvag vartamānaṃ sparśaṃ jihvā vartamānaṃ rasaṃ nāsikā vartamānaṃ gandhaṃ nātītānāgataṃ ceti

33.2.1.6

एवं कर्मेन्द्रियाणि वाग् वर्तमानं शब्दम् उच्चारयति नातीतं नानागतं च

evaṃ karmendriyāṇi vāg vartamānaṃ śabdam uccārayati nātītaṃ nānāgataṃ ca

33.2.1.7

पाणी वर्तमानं घटम् आददाते नातीतम् अनागतं च

pāṇī vartamānaṃ ghaṭam ādadāte nātītam anāgataṃ ca

33.2.1.8

पादौ वर्तमानं पन्थानं विहरतो नातीतं नाप्यनागतम्

pādau vartamānaṃ panthānaṃ viharato nātītaṃ nāpyanāgatam

33.2.1.9

पायूपस्थौ च वर्तमानावुत्सर्गानन्दौ कुरुतो नातीतौ नानागतौ

pāyūpasthau ca vartamānāvutsargānandau kuruto nātītau nānāgatau

33.2.1.10

एवं बाह्यं करणं सांप्रतकालम् उक्तम्

evaṃ bāhyaṃ karaṇaṃ sāṃpratakālam uktam

33.2.1.11

त्रिकालम् आभ्यन्तरं करणम्

trikālam ābhyantaraṃ karaṇam

33.2.1.12

बुद्ध्यहंकारमनांसि त्रिकालविषयाणि बुद्धिर् वर्तमानं घटं बुध्यते ऽतीतम् अनागतं चेति

buddhyahaṃkāramanāṃsi trikālaviṣayāṇi buddhir vartamānaṃ ghaṭaṃ budhyate 'tītam anāgataṃ ceti

33.2.1.13

अहंकारो वर्तमाने ऽभिमानं करोत्यतीते ऽनागते च

ahaṃkāro vartamāne 'bhimānaṃ karotyatīte 'nāgate ca

33.2.1.14

तथा मनो वर्तमाने संकल्पं कुरुते ऽतीते ऽनागते च

tathā mano vartamāne saṃkalpaṃ kurute 'tīte 'nāgate ca

33.2.1.15

एवं त्रिकालम् आभ्यन्तरं करणम् इति

evaṃ trikālam ābhyantaraṃ karaṇam iti

33.2.1.16

इदानीम् इन्द्रियाणि कति सविशेषं विषयं गृह्णन्ति कानि निर्विशेषम् इति तद् उच्यते

idānīm indriyāṇi kati saviśeṣaṃ viṣayaṃ gṛhṇanti kāni nirviśeṣam iti tad ucyate

34.2.1

बुद्धीन्द्रियाणि तानि सविशेषं विषयं गृह्णन्ति

buddhīndriyāṇi tāni saviśeṣaṃ viṣayaṃ gṛhṇanti

34.2.1.2

सविशेषविषयं मानुषाणां शब्दस्पर्शरूपरसगन्धान् सुखदुःखमोहयुक्तान् बुद्धीन्द्रियाणि प्रकाशयन्ति

saviśeṣaviṣayaṃ mānuṣāṇāṃ śabdasparśarūparasagandhān sukhaduḥkhamohayuktān buddhīndriyāṇi prakāśayanti

34.2.1.3

देवानां निर्विशेषान् विषयान् प्रकाशयन्ति

devānāṃ nirviśeṣān viṣayān prakāśayanti

Sāṃkhyakārikābhāṣya