31.2.1.3

प्रतिपद्यन्ते पुरुषार्थकरणाय बुद्ध्यहंकारादयः

pratipadyante puruṣārthakaraṇāya buddhyahaṃkārādayaḥ

31.2.1.4

बुद्धिर् अहंकाराकूतं ज्ञात्वा स्वस्वविषयं प्रतिपद्यते

buddhir ahaṃkārākūtaṃ jñātvā svasvaviṣayaṃ pratipadyate

31.2.1.5

किमर्थम् इति चेत् पुरुषार्थ एव हेतुः

kimartham iti cet puruṣārtha eva hetuḥ

31.2.1.6

पुरुषार्थः कर्तव्य इत्येवम् अर्थं गुणानां प्रवृत्तिः

puruṣārthaḥ kartavya ityevam arthaṃ guṇānāṃ pravṛttiḥ

31.2.1.7

तस्माद् एतानि करणानि पुरुषार्थं प्रकाशयन्ति

tasmād etāni karaṇāni puruṣārthaṃ prakāśayanti

31.2.1.8

यद्य् अचेतनानीति कथं स्वयं प्रवर्तन्ते

yady acetanānīti kathaṃ svayaṃ pravartante

31.2.1.9

न केनचित् कार्यते करणं पुरुषार्थ एवैकः कारयतीति वाक्यार्थः

na kenacit kāryate karaṇaṃ puruṣārtha evaikaḥ kārayatīti vākyārthaḥ

31.2.1.10

न केनचिद् ईश्वरेन पुरुषेन कार्यते प्रबोध्यते करणम्

na kenacid īśvarena puruṣena kāryate prabodhyate karaṇam

31.2.1.11

बुद्ध्यादि कतिविधं तद् इत्युच्यते

buddhyādi katividhaṃ tad ityucyate

32.2.1

करणं महदादि त्रयोदशविधं बोद्धव्यम्

karaṇaṃ mahadādi trayodaśavidhaṃ boddhavyam

32.2.1.2

पञ्च बुद्धीन्द्रियाणि चक्षुरादीनि पञ्च कर्मेन्द्रियाणि वागादीनीति त्रयोदशविधं करणम्

pañca buddhīndriyāṇi cakṣurādīni pañca karmendriyāṇi vāgādīnīti trayodaśavidhaṃ karaṇam

32.2.1.3

तत् किं करोतीति

tat kiṃ karotīti

32.2.1.4

एतद् आह

etad āha

32.2.1.5

तदाहरणधारणप्रकाशकरम्

tadāharaṇadhāraṇaprakāśakaram

32.2.1.6

तत्राहरणं धारणं च कर्मेन्द्रियाणि कुर्वन्ति प्रकाशं बुद्धीन्द्रियाणि

tatrāharaṇaṃ dhāraṇaṃ ca karmendriyāṇi kurvanti prakāśaṃ buddhīndriyāṇi

32.2.1.7

कतिविधं कार्यं तस्येति

katividhaṃ kāryaṃ tasyeti

32.2.1.8

तद् उच्यते

tad ucyate

32.2.1.9

कार्यं च तस्य दशधा

kāryaṃ ca tasya daśadhā

32.2.1.10

तस्य करणस्य कार्यं कर्तव्यं दशधा दशप्रकारम्

tasya karaṇasya kāryaṃ kartavyaṃ daśadhā daśaprakāram

32.2.1.11

शब्दस्पर्शरूपरसगन्धाख्यं वचनादानविहरणोत्सर्गानन्दाख्यम् एतद् दशविधं कार्यं बुद्धीन्द्रियैः प्रकाशितं कर्मेन्द्रियाण्याहरन्ति धारयन्ति चेति

śabdasparśarūparasagandhākhyaṃ vacanādānaviharaṇotsargānandākhyam etad daśavidhaṃ kāryaṃ buddhīndriyaiḥ prakāśitaṃ karmendriyāṇyāharanti dhārayanti ceti

Sāṃkhyakārikābhāṣya